Η Ελλάδα επιχειρεί να κάνει ένα ιστορικό βήμα στην αμυντική βιομηχανία, διεκδικώντας συμμετοχή στην παραγωγή του ευρωπαϊκού μαχητικού έκτης γενιάς «FCAS» (Future Combat Air System), του προγράμματος που θεωρείται η επόμενη ημέρα μετά το F-35.
Οι σχετικές αναφορές έγιναν και κατά την πρόσφατη επίσκεψη του Εμανουέλ Μακρόν στην Αθήνα, όπου επιβεβαιώθηκε η πρόθεση εμβάθυνσης της ελληνογαλλικής συνεργασίας στον αμυντικό τομέα.
Για πρώτη φορά, η χώρα δεν θέλει να περιοριστεί στον ρόλο του αγοραστή οπλικών συστημάτων, αλλά να αποκτήσει συμμετοχή στην ανάπτυξη, στην παραγωγή και στην τεχνογνωσία ενός υπερσύγχρονου αεροπορικού προγράμματος που θα καθορίσει τις αεροπορικές επιχειρήσεις των επόμενων δεκαετιών.
Τι είναι το FCAS
Το FCAS δεν είναι απλώς ένα νέο μαχητικό αεροσκάφος. Πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο σύστημα αεροπορικού πολέμου που θα συνδυάζει stealth μαχητικά νέας γενιάς, drones συνοδείας, τεχνητή νοημοσύνη, δορυφορικά δίκτυα και προηγμένα ηλεκτρονικά συστήματα.
Στην «καρδιά» του προγράμματος βρίσκεται το Next Generation Fighter (NGF), το οποίο αναπτύσσεται από τη γαλλική Dassault Aviation σε συνεργασία με την Airbus και την ισπανική Indra.
Το σχέδιο θεωρείται η ευρωπαϊκή απάντηση στα αμερικανικά προγράμματα νέας γενιάς και ήδη χαρακτηρίζεται ως ένα από τα πιο φιλόδοξα αμυντικά projects παγκοσμίως.
Ο ρόλος της Ελλάδας και της ΕΑΒ
Η Αθήνα επιδιώκει να συμμετάσχει ως τέταρτος εταίρος στην κοινοπραξία, με την Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία να αναμένεται να αναλάβει κεντρικό ρόλο.
Η ΕΑΒ διαθέτει ήδη σημαντική εμπειρία από διεθνή προγράμματα, καθώς συμμετέχει στην κατασκευή τμημάτων των F-16 και C-130, ενώ έχει λάβει μέρος και στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα drone nEUROn.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που βρίσκεται στο τραπέζι, η ελληνική βιομηχανία θα μπορούσε να αναλάβει την ανάπτυξη drones συνοδείας, την παραγωγή τμημάτων ατράκτου από σύνθετα υλικά, αλλά και κρίσιμα κομμάτια λογισμικού και κυβερνοασφάλειας.
Κυβερνητικές πηγές εκτιμούν ότι η συμμετοχή στο FCAS μπορεί να μετατρέψει την Ελλάδα σε τεχνολογικό κόμβο στην ανατολική Μεσόγειο, δημιουργώντας εξειδικευμένες θέσεις εργασίας και νέα αμυντική εφοδιαστική αλυσίδα.
Οι επενδύσεις και το χρονοδιάγραμμα
Η συμμετοχή σε ένα τέτοιο πρόγραμμα απαιτεί τεράστιες επενδύσεις σε βάθος χρόνου. Οι πρώτες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για κόστος που μπορεί να ξεπεράσει τα 2 δισ. ευρώ μέχρι το 2040, κυρίως για υποδομές, έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη.
Ωστόσο, στην κυβέρνηση θεωρούν ότι μεγάλο μέρος αυτών των χρημάτων θα επιστρέψει στην ελληνική οικονομία μέσω βιομηχανικών συμβολαίων, παραγωγής, τεχνογνωσίας και εξαγωγικών δυνατοτήτων.
Μέρος της χρηματοδότησης αναμένεται να προέλθει και από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας (EDF), το οποίο στηρίζει συνεργατικά αμυντικά προγράμματα κρατών – μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το χρονοδιάγραμμα θεωρείται ιδιαίτερα απαιτητικό. Η πρώτη δοκιμαστική πτήση πρωτοτύπου αναμένεται γύρω στο 2028 με 2029, ενώ τα πρώτα μαχητικά έκτης γενιάς προβλέπεται να μπουν σε υπηρεσία το 2040.
Το μάθημα από το παρελθόν
Στην Αθήνα υπάρχει η εκτίμηση ότι η χώρα δεν πρέπει να χάσει ακόμη μία ιστορική ευκαιρία συμμετοχής σε διεθνές εξοπλιστικό πρόγραμμα.
Στο παρελθόν η Ελλάδα είχε μείνει εκτός τόσο του Eurofighter όσο και του προγράμματος F-35 ως συμπαραγωγός, σε αντίθεση με την Τουρκία που είχε εξασφαλίσει συμμετοχή πριν αποβληθεί λόγω των ρωσικών S-400 και των κυρώσεων CAATSA.
Για αυτό και το FCAS αντιμετωπίζεται πλέον ως στρατηγική επιλογή δεκαετιών και όχι απλώς ως ακόμη ένα εξοπλιστικό πρόγραμμα.
Το μεγάλο στοίχημα για την επόμενη 15ετία
Η ελληνική συμμετοχή δεν θεωρείται δεδομένη και θα εξαρτηθεί από τις τελικές πολιτικές συμφωνίες με τα ιδρυτικά κράτη της κοινοπραξίας, κυρίως τη Γαλλία, αλλά και από τη δυνατότητα σταθερής χρηματοδότησης σε βάθος χρόνου.
Αν όμως το σχέδιο προχωρήσει, η Ελλάδα θα αποκτήσει για πρώτη φορά πρόσβαση σε τεχνολογία αιχμής στον τομέα των μαχητικών αεροσκαφών, περνώντας από τον ρόλο του πελάτη στον ρόλο του συμπαραγωγού ενός από τα σημαντικότερα αμυντικά προγράμματα του 21ου αιώνα.
