Η διέλευση του μετροπόντικα της Γραμμής 4 του Μετρό έχει φέρει την Κυψέλη αντιμέτωπη με μια έντονη ανησυχία για την κατάσταση των κτιρίων της. Κάτοικοι μιλούν για ρωγμές, μπλοκαρισμένες πόρτες και παράθυρα, νερά σε υπόγεια και ενδείξεις καθίζησης, ζητώντας πλέον ανεξάρτητους ελέγχους και πλήρη πρόσβαση στα στοιχεία του έργου.
Το ζήτημα δεν περιορίζεται σε μεμονωμένα παράπονα. Σύμφωνα με την Πρωτοβουλία Κατοίκων, τουλάχιστον 20 πολυκατοικίες στην ευρύτερη περιοχή από την πλατεία Κυψέλης έως την οδό Ευβοίας έχουν εμφανίσει προβλήματα, την ίδια περίοδο που ο μετροπόντικας περνούσε κάτω από το έδαφος ανάμεσα στην πλατεία Κυψέλης και τις Ευελπίδων.
Την ώρα που το θέμα φτάνει σήμερα στο Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Αθηναίων, οι κάτοικοι προετοιμάζουν ομαδικό εξώδικο και στρέφονται προς τον δήμο, την Ελληνικό Μετρό, το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών και την ανάδοχο κοινοπραξία ΑΒΑΞ – Ghella – Alstom.
Η εικόνα των κτιρίων στην Κυψέλη
Η αναστάτωση, όπως τη μεταφέρουν οι κάτοικοι, ξεκίνησε πριν από περίπου δύο μήνες. Σχεδόν τότε είχε καταγραφεί και το περιστατικό διαρροής υλικού που έμοιαζε με υγρό τσιμέντο σε δρόμους της περιοχής, για το οποίο είχαν δοθεί διαβεβαιώσεις ότι δεν υπήρχε λόγος ανησυχίας.
Από τότε, λένε, τα προβλήματα δεν εμφανίστηκαν απότομα αλλά εξελίχθηκαν σταδιακά. Οι ρωγμές διευρύνθηκαν, τα κουφώματα μετακινήθηκαν, οι πόρτες άρχισαν να μπλοκάρουν και σε υπόγεια εμφανίστηκαν νερά. Υπάρχουν επίσης καταγγελίες ότι η παραμόρφωση εξώπορτων δυσκόλεψε ακόμη και την έξοδο ενοίκων από τα κτίρια.
Οι μαρτυρίες κάνουν λόγο και για μετακινήσεις μεταξύ γειτονικών πολυκατοικιών, καθώς και για προβλήματα στους αρμούς που τις χωρίζουν. Στο ψήφισμα της ανοιχτής συνέλευσής τους, οι κάτοικοι περιγράφουν την κατάσταση ως κάτι που έμοιαζε με σεισμό που συνεχιζόταν για μέρες. Κάποιοι ένοικοι έφυγαν προσωρινά από τα σπίτια τους, ενώ ενοικιαστές, σύμφωνα με την Πρωτοβουλία, εγκατέλειψαν οριστικά τη γειτονιά.
Τι αναφέρει η Ελληνικό Μετρό για τις μετακινήσεις
Η Ελληνικό Μετρό αναγνωρίζει εγγράφως ότι υπήρξαν προβλήματα σε τουλάχιστον ένα κτίριο της περιοχής. Σε επιστολή της προς ενοίκους πολυκατοικίας στην οδό Κυψέλης, κάνει λόγο για «μετακινήσεις» που καταγράφηκαν τις πρώτες μέρες του Μαρτίου του 2026 και τις αποδίδει στις «δυσμενείς γεωλογικές συνθήκες» του σημείου.
Στο ίδιο έγγραφο αναφέρεται ότι, μετά τις αυτοψίες, εντοπίστηκαν «ρηγματώσεις σε τοιχοποιίες πλήρωσης» και δυσχέρειες στη λειτουργία θυρών διαμερισμάτων και κοινόχρηστων χώρων. Η εταιρεία υποστηρίζει επίσης ότι ενίσχυσε το δίκτυο ενόργανων μετρήσεων και ότι, μετά την απομάκρυνση των εργασιών διάνοιξης από το συγκεκριμένο σημείο, δεν καταγράφονται νέες μετακινήσεις.
Παράλληλα, διαβεβαιώνει ότι, με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα, «δεν τεκμηριώνεται κανένας επηρεασμός της υφιστάμενης στατικής επάρκειας» του συγκεκριμένου κτιρίου. Για τους κατοίκους, ωστόσο, κεντρικό ερώτημα παραμένει ποια είναι αυτά τα δεδομένα και γιατί δεν μπορούν να τα εξετάσουν ανεξάρτητοι μηχανικοί.
Η σύγκρουση για τις μετρήσεις και τους ελέγχους
Η πρόσβαση στα στοιχεία παρακολούθησης έχει εξελιχθεί σε βασικό σημείο της αντιπαράθεσης. Οι κάτοικοι υποστηρίζουν ότι έχουν ζητήσει επανειλημμένα τις γεωτεχνικές και τις υπόλοιπες μετρήσεις, μαζί με τις καταγραφές των οργάνων που παρακολουθούν τις μετακινήσεις του εδάφους και των κτιρίων, ώστε να τα αξιολογήσουν δικοί τους μηχανικοί.
Η Ελληνικό Μετρό αρνείται να τα διαθέσει. Στην επιστολή της σημειώνει ότι η διαχείριση και η αξιολόγηση των δεδομένων «εν συνόλω» μπορεί να γίνει μόνο από την εξειδικευμένη ομάδα μελετητών του έργου. Οι κάτοικοι θεωρούν ότι η απάντηση αυτή, αντί να τους καθησυχάσει, ενισχύει την καχυποψία τους.
Όπως λένε, δεν ζητούν να ερμηνεύσουν οι ίδιοι τεχνικούς όρους, αλλά να δοθεί η δυνατότητα σε ανεξάρτητους επιστήμονες να εξετάσουν τα δεδομένα. Παράλληλα, τονίζουν ότι κανείς από τους κατοίκους δεν ισχυρίζεται πως έχει αποδειχθεί στατική ανεπάρκεια στις πολυκατοικίες· αυτό που υποστηρίζουν είναι πως, χωρίς πλήρεις δομοστατικούς ελέγχους και χωρίς πρόσβαση στις μετρήσεις, δεν μπορεί να αποκλειστεί το αντίθετο με την ίδια βεβαιότητα.
Η πρόσφατη κατάρρευση πολυκατοικίας στα Πετράλωνα έχει επιβαρύνει ακόμη περισσότερο το κλίμα. Οι κάτοικοι της Κυψέλης υποστηρίζουν ότι οι έλεγχοι της αναδόχου περιορίστηκαν σε οπτικές αυτοψίες των ζημιών και δεν συνοδεύτηκαν από ολοκληρωμένες δομοστατικές αξιολογήσεις.
Καταγγελίες για πρόχειρες παρεμβάσεις και κόστος που πέφτει στους ιδιοκτήτες
Ακόμη μεγαλύτερη ένταση προκαλούν οι καταγγελίες για τον τρόπο αποκατάστασης. Σύμφωνα με το ψήφισμα των κατοίκων, συνεργεία της αναδόχου κοινοπραξίας εμφανίστηκαν σε κτίρια και πρότειναν να στοκάρουν τις ρωγμές και να διορθώσουν πόρτες και παράθυρα που δεν λειτουργούσαν σωστά.
Οι ίδιοι καταγγέλλουν ότι τους ζητήθηκε να υπογράψουν πως δεν έχουν άλλες απαιτήσεις από την εταιρεία. Η Πρωτοβουλία εκτιμά ότι η κάλυψη των εμφανών ρωγμών πριν από ανεξάρτητους τεχνικούς ελέγχους μπορεί να εξαφανίσει κρίσιμα στοιχεία για τη μελλοντική αξιολόγηση των ζημιών.
Οι κάτοικοι αναφέρουν επίσης ότι απευθύνθηκαν στην Πολεοδομία, η οποία, σύμφωνα με τις καταγγελίες τους, διαπίστωσε τις ρηγματώσεις αλλά τους παρέπεμψε σε ιδιώτες μηχανικούς για τη σύνταξη στατικών μελετών. Το κόστος μιας ολοκληρωμένης στατικής αυτοψίας, όπως λένε, υπολογίζεται σε περίπου 3.000 ευρώ.
Η ανησυχία έχει περάσει και στα γειτονικά κτίρια που δεν έχουν εμφανίσει ακόμη ορατές ζημιές. Ιδιοκτήτες σε παρακείμενες πολυκατοικίες προχωρούν μόνοι τους σε προαποτυπώσεις, ώστε να υπάρχει καταγεγραμμένη η σημερινή κατάσταση των ακινήτων τους.
Πίεση για τη Γραμμή 4 και το χρονοδιάγραμμα μέχρι το 2032
Οι εξελίξεις στην Κυψέλη προσθέτουν ακόμη έναν πονοκέφαλο στη Γραμμή 4, η οποία έχει ήδη απομακρυνθεί σημαντικά από το αρχικό της χρονοδιάγραμμα και εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα σε ορισμένους σταθμούς, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τον Ευαγγελισμό.
Οι αντιδράσεις του εφοπλιστή Πατέρα για τη χωροθέτηση του σταθμού και η πρόσφατη απόρριψη εναλλακτικού σχεδίου που πρότεινε η Ελληνικό Μετρό συνεχίζουν να συντηρούν την αβεβαιότητα για το τελικό χρονοδιάγραμμα του έργου. Η ολοκλήρωση της Γραμμής 4 έχει πλέον μετατεθεί για το 2032, από το 2029 που προβλεπόταν όταν υπογράφηκε η σύμβαση.
Μένει να φανεί αν η υπόθεση των καθιζήσεων και των ζημιών στα κτίρια της Κυψέλης θα προκαλέσει και νέες επιπτώσεις στην πορεία των εργασιών. Η ανάδοχος κοινοπραξία παραπέμπει στην Ελληνικό Μετρό, ενώ το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών έχει ενημερωθεί και παρακολουθεί την εξέλιξη.
Τα αιτήματα των κατοίκων προς τον δήμο και το ΤΕΕ
Οι κάτοικοι ζητούν πλέον δωρεάν και πλήρη δομοστατικό έλεγχο από το ΤΕΕ για όλα τα κτίρια που έχουν εμφανίσει ζημιές ή βρίσκονται μέσα στη ζώνη επιρροής της διάνοιξης. Θέλουν επίσης να δημοσιοποιηθούν τα δεδομένα των μετρήσεων και να αποκατασταθούν πλήρως οι ζημιές με ευθύνη και δαπάνη της Ελληνικό Μετρό και του αναδόχου.
Παράλληλα, ζητούν να καλυφθεί το κόστος των τεχνικών πραγματογνωμοσυνών και να δοθούν αποζημιώσεις για αποδεδειγμένη απώλεια χρήσης ακινήτων ή εισοδήματος. Στο τραπέζι βάζουν ακόμη τη σύσταση επιτροπής παρακολούθησης με τη συμμετοχή του υπουργείου Υποδομών, του Δήμου Αθηναίων, του ΤΕΕ, επιστημονικών φορέων και εκπροσώπων των κατοίκων.
