Νέα αρχαιολογικά δεδομένα από τη δυτική Τουρκία ανοίγουν ξανά τη συζήτηση για μία από τις πιο ισχυρές φυσικές καταστροφές της αρχαιότητας: τη μινωική έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης.
Στο κέντρο της έρευνας βρίσκεται ένας έφηβος, περίπου 15 ή 16 ετών, ο οποίος φαίνεται πως έχασε τη ζωή του από το τεράστιο τσουνάμι που ακολούθησε την έκρηξη της Θήρας.
Το εύρημα δεν είναι σημαντικό μόνο επειδή προσθέτει ένα ανθρώπινο θύμα στο αρχαιολογικό παζλ. Κυρίως, επειδή οι αναλύσεις των οστών του μπορεί να μετακινήσουν τη χρονολόγηση της ίδιας της καταστροφής.
Τα λείψανα εντοπίστηκαν στον αρχαιολογικό χώρο Τσεσμέ-Μπαγλαραρασί, στις δυτικές ακτές της σημερινής Τουρκίας, περίπου 233 χιλιόμετρα από τη Σαντορίνη. Ο νεαρός βρέθηκε μέσα σε αποθέσεις που συνδέονται με το τσουνάμι και θεωρείται το πρώτο γνωστό ανθρώπινο θύμα που ανακαλύπτεται σε άμεση σύνδεση με την καταστροφή της Θήρας.
Το βασικό επιστημονικό ενδιαφέρον εστιάζει στη ραδιοχρονολόγηση των οστών. Σύμφωνα με τις αναλύσεις, ο θάνατος του εφήβου τοποθετείται περίπου στο 1500 π.Χ. και, όπως σημειώνουν οι ερευνητές, όχι νωρίτερα από τις τελευταίες δεκαετίες του 16ου αιώνα π.Χ. Αυτά τα στοιχεία συγκρούονται με την ευρέως αποδεκτή χρονολόγηση της έκρηξης γύρω στο 1600 π.Χ.
Η απόκλιση είναι κρίσιμη για ένα ζήτημα που παραμένει ανοιχτό εδώ και χρόνια: πώς συνδέεται η έκρηξη της Σαντορίνης με την παρακμή του μινωικού πολιτισμού. Η τελευταία άρχισε να γίνεται εμφανής γύρω στο 1450 π.Χ., άρα μια έκρηξη πιο κοντά στο 1500 π.Χ. θα μείωνε αισθητά την απόσταση ανάμεσα στα δύο γεγονότα και θα ενίσχυε το ενδεχόμενο μιας πιο άμεσης σχέσης.
Τα τραύματα του εφήβου
Η ιστορία του νεαρού, όπως προκύπτει από τα οστά του, είναι σκληρή. Οι ερευνητές εντόπισαν ένδειξη παλαιότερου τραυματισμού στο γόνατο, που πιθανότατα του προκαλούσε χωλότητα. Όταν το τσουνάμι έφτασε στον οικισμό, ο έφηβος ίσως δεν μπορούσε να κινηθεί αρκετά γρήγορα για να σωθεί.
Εκτιμάται ότι υπέστη κάταγμα στο μηριαίο οστό και σοβαρά τραύματα κατά τη διάρκεια της καταστροφής.
Η σημασία του ευρήματος γίνεται ακόμη μεγαλύτερη αν συγκριθεί με όσα γνωρίζουμε από το Ακρωτήρι της Σαντορίνης, την αποκαλούμενη «Πομπηία του Αιγαίου». Εκεί δεν έχουν βρεθεί ανθρώπινα λείψανα που να συνδέονται άμεσα με την έκρηξη.
Έτσι, ο σκελετός από το Τσεσμέ-Μπαγλαραρασί αποκτά ιδιαίτερο βάρος για την έρευνα γύρω από τη μινωική έκρηξη και τη χρονολόγησή της. Μένει να φανεί αν τα νέα δεδομένα θα επηρεάσουν ουσιαστικά την επιστημονική συζήτηση για το πότε ακριβώς συνέβη η καταστροφή.
