Tο χαρτζιλίκι αποτελεί για πολλούς γονείς έναν τρόπο να μάθουν τα παιδιά να διαχειρίζονται τα χρήματά τους. Τι γίνεται όμως όταν το εβδομαδιαίο ποσό συνδέεται με το αν το παιδί έστρωσε το τραπέζι, τακτοποίησε το δωμάτιό του ή έβγαλε τα σκουπίδια;
Το δίλημμα είναι πιο σύνθετο απ' όσο φαίνεται. Από τη μία, η σύνδεση της προσπάθειας με μια οικονομική ανταμοιβή μπορεί να διδάξει στα παιδιά την αξία της εργασίας. Από την άλλη, υπάρχει ο κίνδυνος να μάθουν ότι κάθε προσφορά στην οικογένεια πρέπει να έχει οικονομικό αντάλλαγμα.
Σύμφωνα με τη Δρ. Gigi Foster, καθηγήτρια στη Σχολή Οικονομικών του UNSW, η απάντηση εξαρτάται κυρίως από το τι είδους δουλειά κάνει το παιδί και ποιο μήνυμα θέλουν να του περάσουν οι γονείς.
Οι δουλειές του σπιτιού δεν είναι… μισθωτή εργασία
Το να μαζέψει ένα παιδί το τραπέζι, να τακτοποιήσει το δωμάτιό του ή να βοηθήσει σε μια καθημερινή δουλειά του σπιτιού μπορεί να θεωρηθεί μέρος της οικογενειακής ζωής και όχι εργασία που απαιτεί αμοιβή.
Σε μια οικογένεια όλοι έχουν έναν ρόλο. Οι γονείς μαγειρεύουν, καθαρίζουν και οργανώνουν το σπίτι, ενώ τα παιδιά μπορούν να αναλαμβάνουν ευθύνες ανάλογες με την ηλικία τους.
Η συνεχής σύνδεση αυτών των υποχρεώσεων με χρήματα μπορεί να δημιουργήσει την αντίληψη ότι το παιδί πρέπει να πληρώνεται κάθε φορά που προσφέρει κάτι στο σπίτι.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι να βοηθά επειδή «θα πάρει λεφτά», αλλά να κατανοεί ότι η συμμετοχή στην οικογένεια αποτελεί και δική του ευθύνη.
Πότε η πληρωμή έχει πραγματικά νόημα
Υπάρχουν, ωστόσο, δουλειές που είναι διαφορετικές από τις καθημερινές υποχρεώσεις.
Αν ένα παιδί βοηθήσει, για παράδειγμα, στο πλύσιμο του αυτοκινήτου, στην οργάνωση μιας αποθήκης, στο βάψιμο ενός χώρου ή σε μια πιο απαιτητική εργασία που διαφορετικά θα μπορούσε να ανατεθεί σε επαγγελματία, τότε η οικονομική ανταμοιβή μπορεί να έχει διαφορετικό εκπαιδευτικό ρόλο.
Σε αυτή την περίπτωση δεν πληρώνεται επειδή «βοήθησε την οικογένεια». Ανταμείβεται για μια πρόσθετη εργασία, μέσα από την οποία μπορεί να μάθει την αξία της προσπάθειας, της ευθύνης και της ανταμοιβής.
Το χαρτζιλίκι μπορεί να γίνει μάθημα ζωής
Το τακτικό χαρτζιλίκι είναι διαφορετική υπόθεση. Ένα μικρό εβδομαδιαίο ποσό δεν χρειάζεται να εξαρτάται από το αν το παιδί έκανε τις καθημερινές του υποχρεώσεις.
Αντίθετα, μπορεί να λειτουργήσει ως ένα ασφαλές «εργαστήριο» οικονομικής διαχείρισης.
- Το παιδί μαθαίνει σταδιακά να:
- αποταμιεύει για κάτι που θέλει,
- κάνει επιλογές,
- περιμένει πριν αγοράσει κάτι,
- υπολογίζει τα χρήματά του,
- διαχειρίζεται τα λάθη του χωρίς μεγάλο οικονομικό κόστος.
Με αυτόν τον τρόπο, το χαρτζιλίκι δεν αποτελεί απλώς μια μικρή οικονομική παροχή, αλλά ένα εργαλείο για να αποκτήσει το παιδί τις πρώτες του γνώσεις γύρω από τη διαχείριση χρημάτων.
Η «χρυσή τομή» για τους γονείς
Η λύση φαίνεται να βρίσκεται κάπου στη μέση. Οι καθημερινές οικογενειακές υποχρεώσεις μπορούν να παραμένουν υποχρεώσεις, χωρίς να μετατρέπονται σε οικονομικές συναλλαγές.
Παράλληλα, ένα σταθερό χαρτζιλίκι μπορεί να δίνει στο παιδί την ευκαιρία να μάθει πώς λειτουργεί το χρήμα, ενώ μια μεγαλύτερη ή έκτακτη εργασία μπορεί να συνοδεύεται από μια συμφωνημένη αμοιβή.
Έτσι, το παιδί μαθαίνει δύο διαφορετικά αλλά εξίσου σημαντικά πράγματα: ότι στην οικογένεια όλοι συνεισφέρουν και ότι η επιπλέον προσπάθεια μπορεί να έχει οικονομική ανταμοιβή.Το σημαντικό είναι να μη γίνει το σπίτι μια μικρή… αγορά, όπου κάθε πιάτο, κάθε σκουπίδι και κάθε τακτοποίηση έχουν την τιμή τους.
