Κάθε καλοκαίρι, όταν κλείνει η σχολική χρονιά, στην ιδιωτική εκπαίδευση επανέρχεται με ένταση το ίδιο ζήτημα: οι απολύσεις εκπαιδευτικών με πολλά χρόνια υπηρεσίας. Για αρκετούς από αυτούς, η έξοδος από το σχολείο δεν είναι απλώς μια εργασιακή μεταβολή, αλλά μια δύσκολη μετάβαση σε ηλικία που περιορίζει τις πιθανότητες άμεσης επανένταξης.
Το φαινόμενο, όπως το περιγράφουν συνδικαλιστικοί φορείς, δεν εμφανίζεται πια ως εξαίρεση. Μετά τις αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο το 2020, οι απολύσεις σε ιδιωτικά σχολεία έχουν πάρει, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, χαρακτήρα σταθερής τάσης, ενώ φέτος καταγράφονται ξανά και αποχωρήσεις διοικητικών υπαλλήλων.
Οι φετινές απολύσεις και το βάρος στην Αττική
Σύμφωνα με συνδικαλιστικές εκτιμήσεις, μόνο στην Αττική οι απολύσεις εκπαιδευτικών πλησιάζουν τις 100 μέσα στη φετινή χρονιά. Παράλληλα, υπάρχουν αναφορές για μεγάλα ιδιωτικά σχολεία όπου, μέσα σε δύο σχολικές χρονιές, οι αποχωρήσεις ξεπέρασαν τις 20. Κοινό στοιχείο σε πολλές από αυτές τις περιπτώσεις είναι ότι πρόκειται για ανθρώπους με πολυετή εμπειρία, υψηλά ακαδημαϊκά προσόντα και μακρά παρουσία στις ίδιες σχολικές μονάδες.
Οι εκπρόσωποι των εργαζομένων επισημαίνουν επίσης ότι αρκετές απολύσεις συνοδεύονται από προσλήψεις νεότερων εκπαιδευτικών, οι οποίοι αμείβονται με χαμηλότερα ποσά. Με αυτό το δεδομένο, υποστηρίζουν ότι η ανανέωση του προσωπικού γίνεται σταδιακά με βασικό κριτήριο το μισθολογικό κόστος και όχι, κατ’ ανάγκη, την εκπαιδευτική εμπειρία.
Τι άλλαξε με τον νόμο 4713/2020
Η βασική μεταβολή, σύμφωνα με τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, συνδέεται με τον νόμο 4713/2020 που ψηφίστηκε το καλοκαίρι εκείνης της χρονιάς. Μέχρι τότε, οι ιδιωτικοί εκπαιδευτικοί υπάγονταν σε ειδικό καθεστώς προστασίας, καθώς η απόλυση δεν αντιμετωπιζόταν ως μια απλή ιδιωτική εργασιακή διαφορά.
Οι εκπαιδευτικές αρχές είχαν τη δυνατότητα να εξετάσουν αν υπήρχε σπουδαίος λόγος για την καταγγελία της σύμβασης, ενώ υπήρχε και ουσιαστικός διοικητικός έλεγχος. Με τον νέο νόμο καταργήθηκε η υποχρέωση ειδικής αιτιολόγησης της απόλυσης προς τη διοίκηση, ενώ δεν απαιτείται πλέον προηγούμενη κρίση ή έγκριση της Διεύθυνσης Εκπαίδευσης ως προς την ουσία της καταγγελίας.
Σήμερα οι Διευθύνσεις Εκπαίδευσης περιορίζονται κυρίως στον έλεγχο της νομιμότητας των δικαιολογητικών και στην καταχώριση της πράξης, χωρίς να εξετάζουν αν συντρέχει ουσιαστικός λόγος απόλυσης.
Οι εκτιμήσεις της ΟΙΕΛΕ για την ιδιωτική εκπαίδευση
Η Ομοσπονδία Ιδιωτικών Εκπαιδευτικών Λειτουργών Ελλάδας (ΟΙΕΛΕ) υποστηρίζει ότι η κατάσταση έχει επιδεινωθεί αισθητά μετά τις αλλαγές του 2020. Με βάση τα στοιχεία που επικαλείται, από τότε έως σήμερα έχουν γίνει πολλές εκατοντάδες απολύσεις σε ένα σύνολο περίπου 11.000 ιδιωτικών εκπαιδευτικών.
Η Ομοσπονδία εκτιμά ακόμη ότι έχει αποχωρήσει περίπου το 40% των ιδιωτικών εκπαιδευτικών από την εφαρμογή του νόμου και ότι σχεδόν οι μισοί υπέβαλαν αίτηση ένταξης στους πίνακες του ΑΣΕΠ, αναζητώντας μετακίνηση στη δημόσια εκπαίδευση. Για την ΟΙΕΛΕ, αυτά τα δεδομένα δείχνουν όχι μεμονωμένες περιπτώσεις, αλλά βαθιά μεταβολή στις εργασιακές σχέσεις του κλάδου.
Ο πρόεδρος της ΟΙΕΛΕ, Γιώργος Χριστόπουλος, έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι οι συνθήκες εργασίας και οι αμοιβές σπρώχνουν ολοένα και περισσότερους εκπαιδευτικούς έξω από την ιδιωτική εκπαίδευση.
«Σε μια πενταετία δεν θα βρίσκουμε εκπαιδευτικούς να διδάξουν»
Ο ίδιος αναφέρει ότι η ΟΙΕΛΕ επιχείρησε να ανοίξει συζήτηση με τους εργοδότες για συλλογική σύμβαση εργασίας με καλύτερες αποδοχές, χωρίς -όπως λέει- να υπάρξει θετική ανταπόκριση. Παράλληλα, αποδίδει στην κατάργηση του προληπτικού διοικητικού ελέγχου μεγαλύτερη ευχέρεια στους εργοδότες να προχωρούν σε καταγγελίες συμβάσεων, κάτι που, κατά την Ομοσπονδία, εντείνει την εργασιακή ανασφάλεια.
Η θέση των διοικήσεων των σχολείων
Από την πλευρά τους, οι διοικήσεις των ιδιωτικών σχολείων τονίζουν ότι έχουν την ευθύνη για την εύρυθμη λειτουργία των μονάδων τους και για τη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού, στο πλαίσιο της ισχύουσας εργατικής και εκπαιδευτικής νομοθεσίας.
Μένει να φανεί αν η ένταση γύρω από τις απολύσεις θα οδηγήσει σε κάποια νέα συζήτηση για τις εργασιακές σχέσεις στην ιδιωτική εκπαίδευση ή αν το καλοκαίρι θα συνεχίσει να είναι η πιο δύσκολη περίοδος για πολλούς εκπαιδευτικούς του κλάδου.
