Αμετάβλητο παραμένει και για το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027 το πλαίσιο των μετεγγραφών φοιτητών, με το υπουργείο Παιδείας να κρατά σε ισχύ τόσο τις αμοιβαίες μεταφορές θέσης όσο και τις κατ’ εξαίρεση και κοινωνικές ρυθμίσεις. Την εικόνα αυτή υπενθύμισε στη Βουλή ο υφυπουργός Παιδείας Νίκος Παπαϊωάννου, πριν ακόμη ανοίξει η διαδικασία των ηλεκτρονικών αιτήσεων.
Η βασική γραμμή του υπουργείου είναι ότι το σύστημα δεν αλλάζει: στηρίζει οικογένειες που χρειάζονται μετακίνηση, αλλά ταυτόχρονα διατηρεί την ακαδημαϊκή ισορροπία στα πανεπιστήμια. Σε αυτό το πλαίσιο, οι αμοιβαίες μετεγγραφές μένουν διαθέσιμες, όμως εξακολουθούν να αποκλείονται τα ιδρύματα των νομών Αττικής και Θεσσαλονίκης.
Για τους πρωτοετείς και για όσους σχεδιάζουν να ζητήσουν αλλαγή τμήματος, το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι οι προϋποθέσεις δεν έχουν χαλαρώσει. Αντιστοιχίες τμημάτων, βάση μετεγγραφής, κοινωνικά ή οικονομικά κριτήρια και διαθέσιμες θέσεις εξακολουθούν να καθορίζουν το αποτέλεσμα.
Οι αμοιβαίες μετεγγραφές παραμένουν σε ισχύ
Η δυνατότητα αμοιβαίας μεταφοράς θέσης ανάμεσα σε δύο φοιτητές συνεχίζει να ισχύει και για το 2026-2027, αρκεί οι ενδιαφερόμενοι να φοιτούν στο ίδιο εξάμηνο και σε αντίστοιχα πανεπιστημιακά τμήματα. Πρόκειται για διαδικασία που δεν λειτουργεί με τους κανόνες των κλασικών μετεγγραφών.
Στην πράξη, οι αμοιβαίες δεν συνδέονται με εισοδηματικά κριτήρια, δεν υπόκεινται σε ποσόστωση και δεν απαιτούν μοριοδότηση. Η λογική τους είναι η ανταλλαγή θέσης μεταξύ δύο φοιτητών, χωρίς να αυξάνεται ο αριθμός των φοιτούντων σε κάποιο τμήμα.
Ο βασικός περιορισμός, ωστόσο, παραμένει: δεν επιτρέπονται αμοιβαίες μετεγγραφές από και προς πανεπιστημιακά ιδρύματα που βρίσκονται στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη. Όπως έχει επισημανθεί, ο αποκλεισμός αυτός θεσπίστηκε για να μην ενισχυθεί ακόμη περισσότερο η συγκέντρωση φοιτητών στα δύο μεγαλύτερα πανεπιστημιακά κέντρα της χώρας.
Κατ’ εξαίρεση αιτήσεις σε όλη τη διάρκεια του έτους
Οι κατ’ εξαίρεση μετεγγραφές έχουν διαφορετική λογική από τον βασικό κύκλο. Το υπουργείο Παιδείας διευκρινίζει ότι οι αιτήσεις δεν εξαρτώνται από συγκεκριμένη προθεσμία και μπορούν να κατατεθούν οποιαδήποτε στιγμή μέσα στο ακαδημαϊκό έτος.
Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να συντρέχουν σοβαροί, έκτακτοι και πλήρως τεκμηριωμένοι λόγοι. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται σοβαρά προβλήματα υγείας, απρόβλεπτες οικογενειακές ή οικονομικές μεταβολές και άλλα εξαιρετικά περιστατικά που καθιστούν αδύνατη τη συνέχιση των σπουδών στον τόπο φοίτησης.
Κάθε αίτηση εξετάζεται ξεχωριστά από την Επιτροπή Κατ’ Εξαίρεση Μετεγγραφών του υπουργείου.
Η βάση μετεγγραφής και οι αντιστοιχίες των τμημάτων
Σε ισχύ παραμένει και η λεγόμενη «βάση μετεγγραφής», δηλαδή το ελάχιστο ακαδημαϊκό όριο που πρέπει να καλύπτει ο φοιτητής για να μπορέσει να μετακινηθεί σε αντίστοιχο τμήμα. Το υπουργείο τη συνδέει με την προστασία της ακαδημαϊκής ποιότητας και με την αποφυγή μεγάλων αποκλίσεων ανάμεσα στους φοιτητές του ίδιου τμήματος.
Παράλληλα, καθοριστική εξακολουθεί να είναι η ύπαρξη αντιστοιχίας ανάμεσα στα δύο τμήματα. Οι αντιστοιχίες ορίζονται κάθε χρόνο με υπουργική απόφαση και είναι δεσμευτικές. Για το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027 έχουν ήδη δημοσιευθεί οι νέοι πίνακες, όμως δεκάδες τμήματα δεν έχουν αντίστοιχο σε άλλο ΑΕΙ, κάτι που σημαίνει ότι οι φοιτητές τους δεν μπορούν να μπουν στην κλασική διαδικασία μετεγγραφής.
Το υπουργείο υπενθυμίζει επίσης ότι διατηρείται ο β’ κύκλος μετεγγραφών, ως δεύτερη ευκαιρία για πρωτοετείς που δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις ή δεν επιλέχθηκαν στον πρώτο κύκλο.
Ποιοι δικαιούνται κοινωνική μετεγγραφή
Ο βασικός κορμός του συστήματος εξακολουθεί να στηρίζεται σε οικονομικά και κοινωνικά κριτήρια. Η επιλογή των δικαιούχων γίνεται με μοριοδότηση και λαμβάνει υπόψη το κατά κεφαλήν οικογενειακό εισόδημα, την πολυτεκνική ή τριτεκνική ιδιότητα, την αναπηρία του ίδιου του φοιτητή ή μέλους της οικογένειας, την ιδιότητα του ορφανού και άλλες κοινωνικές προϋποθέσεις που προβλέπει η νομοθεσία.
Στις περιπτώσεις αυτές ισχύει και περιορισμός στον αριθμό των μετεγγραφών ανά τμήμα, κάτι που κάνει τη μοριοδότηση καθοριστική για την επιλογή των δικαιούχων.
Ιδιαίτερη μέριμνα προβλέπεται και για αδέρφια φοιτητές. Η νομοθεσία επιτρέπει ειδικές διευκολύνσεις ώστε να μπορούν να σπουδάζουν στην ίδια πόλη ή σε κοντινές περιοχές, μειώνοντας το κόστος συντήρησης πολλών σπιτιών. Για οικογένειες με ιδιαίτερα χαμηλό κατά κεφαλήν εισόδημα προβλέπονται ακόμη ευνοϊκότερες ρυθμίσεις.
Πώς λειτουργεί η μοριοδότηση
Η μοριοδότηση στις οικονομικές περιπτώσεις ξεκινά από το κατά κεφαλήν εισόδημα: έως 3.000 ευρώ αντιστοιχούν 6 μόρια, από 3.000,01 έως 6.000 ευρώ 4 μόρια, από 6.000,01 έως 9.000 ευρώ 3 μόρια και από 9.000,01 έως 12.000 ευρώ 2 μόρια.
Στα κοινωνικά μόρια προστίθενται ενισχύσεις για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, ορφανούς, μονογονεϊκές οικογένειες, αναπηρία του φοιτητή ή μέλους της οικογένειας και άλλες ειδικές κοινωνικές κατηγορίες. Σε περίπτωση ισοβαθμίας προηγείται ο φοιτητής με την υψηλότερη βαθμολογία στις Πανελλαδικές.
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, 1.845 φοιτητές πήραν μετεγγραφή μέσω της κατηγορίας των αδελφών προπτυχιακών φοιτητών, ενώ 142 αξιοποίησαν τη διαδικασία της μετακίνησης. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η μετακίνηση παραμένει θεσμός περιορισμένης χρήσης, με αρκετά περιφερειακά τμήματα να διατηρούν κενές θέσεις.
Τι πρέπει να προσέξουν οι πρωτοετείς πριν δηλώσουν σχολές
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η δυνατότητα μετεγγραφής δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη όταν συμπληρώνεται το μηχανογραφικό δελτίο. Οι υποψήφιοι χρειάζεται να ελέγχουν αν το τμήμα έχει επίσημο αντίστοιχο σε άλλη πόλη, αν καλύπτουν τη βάση μετεγγραφής, αν πληρούν τα οικονομικά ή κοινωνικά κριτήρια και ποιες είναι οι πιθανότητες έγκρισης της αίτησής τους.
Στα συχνότερα λάθη περιλαμβάνονται η λανθασμένη πεποίθηση ότι η μετεγγραφή είναι σχεδόν σίγουρη, ο έλεγχος αντιστοιχιών που παραλείπεται, η αγνόηση της βάσης μετεγγραφής, τα εσφαλμένα οικονομικά στοιχεία, η ελλιπής υποβολή δικαιολογητικών και η επιλογή σχολών μακριά από τον τόπο κατοικίας με την προσδοκία ότι θα υπάρξει εύκολη μετακίνηση αργότερα.
Για το 2026-2027 το υπουργείο Παιδείας δεν έχει ακόμη ανακοινώσει τις ημερομηνίες. Με βάση όμως τη μέχρι τώρα διαδικασία, πρώτα ολοκληρώνονται οι εγγραφές των πρωτοετών, ακολουθεί η εγκύκλιος και στη συνέχεια ανοίγει η ηλεκτρονική πλατφόρμα transfer.it.minedu.gov.gr, συνήθως για 8-10 ημέρες, από τα τέλη Σεπτεμβρίου έως τις αρχές Οκτωβρίου.
Το επόμενο βήμα αναμένεται να είναι η επίσημη ανακοίνωση του χρονοδιαγράμματος, ώστε οι φοιτητές να ξέρουν πότε θα κινηθεί η διαδικασία για το νέο ακαδημαϊκό έτος.
