Σε δομικό πρόβλημα μεγάλων διαστάσεων εξελίσσεται η συνεχώς αυξανόμενη φυγή αναπληρωτών εκπαιδευτικών από τις σχολικές αίθουσες, με τα πρόσφατα στοιχεία να αποκαλύπτουν χιλιάδες παραιτήσεις στη διάρκεια κάθε σχολικής χρονιάς. Το φαινόμενο, που οξύνεται από έτος σε έτος, φέρνει στο φως τις πιέσεις και τις παθογένειες που βιώνουν όσοι καλούνται να γεμίσουν τα κενά του εκπαιδευτικού συστήματος.
Η αναπλήρωση, από έκτακτο μέτρο που ήταν, έχει μετασχηματιστεί σε βασικό άξονα λειτουργίας της εκπαίδευσης. Κάθε σχολική περίοδο, εκπαιδευτικοί διασχίζουν τη χώρα — από τα νησιά του Αιγαίου μέχρι τις πιο απομακρυσμένες γωνιές της ηπειρωτικής Ελλάδας — προκειμένου να καλύψουν τις ανάγκες των σχολείων. Παρ' όλα αυτά, ένας σημαντικός αριθμός εξ αυτών εγκαταλείπει το πόστο του πριν ολοκληρωθεί η σχολική χρονιά, αψηφώντας ακόμη και τις προβλεπόμενες κυρώσεις, που περιλαμβάνουν διετή αποκλεισμό από μελλοντικές προσλήψεις.
Τα επίσημα στοιχεία τεκμηριώνουν μια ξεκάθαρη ανοδική πορεία: άνω των 700 παραιτήσεων το 2022-2023, πάνω από 1.000 το 2023-2024 και ήδη ξεπερασμένος ο αριθμός των 1.500 για το σχολικό έτος 2024-2025. Νούμερα που σκιαγραφούν μια κατάσταση η οποία δεν χωρά πλέον υποτίμηση.
Οικονομική ασφυξία και συνθήκες ζωής
Καθοριστικός παράγοντας πίσω από τη φυγή είναι το τσουχτερό κόστος ζωής, ιδίως σε νησιωτικές και τουριστικές περιοχές, όπου τα ενοίκια έχουν εκτοξευθεί. Οι αμοιβές των αναπληρωτών συχνά αδυνατούν να καλύψουν ακόμη και τα στοιχειώδη, οδηγώντας πολλούς σε οικονομικό τέλμα.
Αβεβαιότητα και προσωπικό κόστος
Η επαγγελματική ανασφάλεια διογκώνεται από το γεγονός ότι οι τοποθετήσεις γνωστοποιούνται κάθε χρόνο επί τάπητος της τελευταίας στιγμής, στερώντας από τους εκπαιδευτικούς κάθε δυνατότητα οργάνωσης. Οι διαρκείς μετακινήσεις και η απουσία σταθερότητας πλήττουν δραματικά τόσο την προσωπική όσο και την οικογενειακή τους ζωή.
Απομόνωση και ελλιπείς υποδομές
Σε αρκετές περιπτώσεις, οι αναπληρωτές βρίσκονται να διδάσκουν σε περιοχές με υποτυπώδεις υποδομές και δύσκολη πρόσβαση, αντιμετωπίζοντας κοινωνική απομόνωση και ανυπαρξία υποστηρικτικών δικτύων, ακόμη και σε καίριους τομείς όπως η υγεία και οι συγκοινωνίες.
Πενιχρή κρατική στήριξη
Οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί καταγγέλλουν την έλλειψη ουσιαστικών μέτρων στήριξης, όπως αξιοπρεπή στεγαστική επιδότηση ή ειδικές προβλέψεις για τις ιδιαίτερες συνθήκες εργασίας τους. Ταυτόχρονα, υπογραμμίζεται ότι δεν απολαμβάνουν πάντα ισότιμη μεταχείριση με τους μόνιμους συναδέλφους τους.
Η μαζική φυγή των αναπληρωτών δεν συνιστά μεμονωμένο περιστατικό, αλλά αντανάκλαση βαθύτερων δυσλειτουργιών. Όπως υπογραμμίζουν εκπαιδευτικοί κύκλοι, η εξέλιξη αυτή θέτει σε κίνδυνο τόσο τη σταθερότητα των σχολικών μονάδων όσο και την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης, κρούοντας τον κώδωνα για άμεσες και ουσιαστικές παρεμβάσεις.
Α. Στοιχεία μη αναλήψεων/παραιτήσεων και συνολικές προσλήψεις αναπληρωτών εκπαιδευτικών-ΕΕΠ-ΕΒΠ 2023-24
Στη διάρκεια του σχολικού έτους 2023-24, συνολικά 2.115 εκπαιδευτικοί — δηλαδή ποσοστό 4,14% επί των 52.476 που είχαν προσληφθεί ως αναπληρωτές — είτε δεν προσήλθαν καν για ανάληψη υπηρεσίας είτε υπέβαλαν παραίτηση μετά την ανάληψη.
Τα συγκεντρωτικά δεδομένα για τις μη αναλήψεις/παραιτήσεις και τις συνολικές προσλήψεις αναπληρωτών εκπαιδευτικών, καθώς και Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού/Ειδικού Βοηθητικού Προσωπικού της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης για τη διδακτική περίοδο 2023-2024, παρουσιάζονται ως εξής:
Β. Ποσοστά μη αναλήψεων/παραιτήσεων αναπληρωτών — Επεξεργασία πραγματικών δεδομένων
Αναλυτικά, οι παραιτήσεις αναπληρωτών ανά σχολική χρονιά, από το 2016-17 έως σήμερα, διαμορφώνονται ως εξής:
Από την επεξεργασία των στοιχείων προκύπτουν τα ακόλουθα συμπεράσματα:
Στις ειδικές διατάξεις περί προσλήψεων αναπληρωτών με τρίμηνες συμβάσεις κατά τα έτη 2020-21 και 2021-2022, το ποσοστό μη αναλήψεων/παραιτήσεων εκτοξεύθηκε σε υψηλότατα επίπεδα (κορυφώθηκε το 2021-2022), δεδομένης και της απουσίας σχετικών κυρώσεων.
Λαμβάνοντας υπόψη ότι οι προσλήψεις μέσω της Ειδικής Προκήρυξης του Ν.4547/2018 αφορούσαν συγκεκριμένες σχολικές μονάδες, ότι ανακοινώνονταν αμέσως μετά τη λήξη της προθεσμίας υποβολής αιτήσεων και ότι προβλέπεται διετής αποκλεισμός για όσους δεν αναλαμβάνουν ή παραιτούνται, τα παρατηρούμενα ποσοστά κρίνονται εξαιρετικά αυξημένα. Σε αντίθεση με όσα κατά καιρούς υποστηρίζουν οι αναπληρωτές, εκτιμάται ότι τα νούμερα αυτά μαρτυρούν πως αρκετοί υποψήφιοι δηλώνουν προτίμηση για περιοχές όπου στην πράξη δεν είναι διατεθειμένοι να εργαστούν.
Με τις γενικές διατάξεις προσλήψεων του άρθρου 63 του Ν.4589/2019 και τις κυρώσεις της παρ. 5Α που ισχύουν από το 2020-21 και έπειτα, παρατηρείται (πέραν του πρώτου έτους εφαρμογής τους) σαφής μείωση του ποσοστού μη αναλήψεων/παραιτήσεων, που κυμαίνεται πλέον στο 4-5%. Συγκεκριμένα, για το τρέχον σχολικό έτος 2023-2024, το ποσοστό περιορίζεται μόλις στο 4,14%.
Γ. Νομοθετικό πλαίσιο κυρώσεων — Διαδρομή στον χρόνο
Με τις διατάξεις του άρθρου 59 του Ν.3966/2011 θεσπίστηκαν οι κυρώσεις περί διετούς αποκλεισμού των εκπαιδευτικών από τους πίνακες αναπληρωτών. Ειδικότερα προβλεπόταν:
«17. α) Εκπαιδευτικοί που προσλαμβάνονται στα σχολεία της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου διαγράφονται από τους πίνακες αναπληρωτών για το σχολικό έτος που διανύεται κατά την ανακοίνωση της πρόσληψης και για το επόμενο, εφόσον δεν αναλαμβάνουν υπηρεσία για οποιονδήποτε λόγο εντός πέντε ημερών από την ανακοίνωση ή αναλαμβάνουν και παραιτούνται κατά τη διάρκεια του διδακτικού έτους. β) Οι ως άνω διατάξεις εξαιρούν εκπαιδευτικούς με συμβάσεις κάτω των τεσσάρων ημερολογιακών μηνών, ωρομίσθιους, εκπαιδευτικούς που προσλαμβάνονται για σχολικές μονάδες σε Ειδικά Καταστήματα Κράτησης Νέων, εκπαιδευτικούς που εκπληρώνουν στρατιωτικές υποχρεώσεις και αδυνατούν εξ αυτού του λόγου να αναλάβουν, καθώς και όσους υποχρεούνται να παραιτηθούν για τον ίδιο λόγο».
Με το άρθρο 38 του Ν.4351/2015, οι κυρώσεις αυτές ουσιαστικά ατόνησαν.
Συγκεκριμένα οριζόταν:
«4. Οι περιπτώσεις α΄ και β΄ της παρ. 17 του άρθρου 59 του ν. 3966/2011 (Α΄ 118) αντικαθίστανται ως εξής: "α) Εκπαιδευτικοί που προσλαμβάνονται στα σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου διαγράφονται από τους πίνακες αναπληρωτών για το τρέχον σχολικό έτος, εφόσον δεν αναλαμβάνουν υπηρεσία για οποιονδήποτε λόγο εντός πέντε (5) ημερών από την ανακοίνωση ή αναλαμβάνουν και παραιτούνται κατά τη διάρκεια του διδακτικού έτους. β) Εξαιρούνται οι εκπαιδευτικοί που εκπληρώνουν στρατιωτικές υποχρεώσεις και αδυνατούν εξ αυτού του λόγου να αναλάβουν". Η ισχύς αρχίζει από το σχολικό έτος 2016-2017».
Μέσω του άρθρου 86 «Ειδική προκήρυξη κάλυψης κενών σε σχολικές μονάδες της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, σε σχολικές μονάδες ειδικής αγωγής και στα Κέντρα Διεπιστημονικής Αξιολόγησης, Συμβουλευτικής και Υποστήριξης» του Ν.4547/2018 επιχειρήθηκε ο περιορισμός των μη αναλήψεων/παραιτήσεων μέσω εισαγωγής διακριτών διατάξεων για απευθείας πρόσληψη σε σχολικές μονάδες.
Όπως διαμορφώθηκε και ισχύει η σχετική διάταξη:
«1. Μετά την 1η Οκτωβρίου εκάστου σχολικού έτους, εφόσον δεν είναι εφικτή η κάλυψη λειτουργικών αναγκών σε σχολικές μονάδες, καθώς και σε Κέντρα Διεπιστημονικής Αξιολόγησης, Συμβουλευτικής και Υποστήριξης (ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ.) λόγω άρνησης ανάληψης ή παραίτησης αναπληρωτών εκπαιδευτικών, μελών Ε.Ε.Π. και Ε.Β.Π. ή λόγω ανεπάρκειας υποψηφίων στους αξιολογικούς πίνακες, βάσει της παρ. 2 του άρθρου 63 του ν. 4589/2019 (Α΄ 13), δύναται να εκδίδεται ειδική πρόσκληση πρόσληψης με απόφαση του Υπουργού Παιδείας και Θρησκευμάτων, ώστε να καλυφθούν συγκεκριμένα κενά. Οι εν λόγω θέσεις γνωστοποιούνται από τους Περιφερειακούς Διευθυντές Εκπαίδευσης στη Γενική Διεύθυνση Εκπαιδευτικού Προσωπικού. Οι υποψήφιοι των τελικών αξιολογικών πινάκων της παρ. 3 του άρθρου 61 του ν. 4589/2019 δύνανται να συμμετέχουν ανεξάρτητα από το αν είχαν δηλώσει αρχικά προτίμηση. Εφαρμόζεται και η παρ. 6 του άρθρου 63 του ν. 4589/2019». [2. Καταργήθηκε με την περ. Γ του άρθρου 64 του Ν.4692/2020 (ΦΕΚ-111 Α/12-6-20)]. 3. Όταν ο μόνιμος εκπαιδευτικός ή μέλος Ε.Ε.Π. και Ε.Β.Π. επιστρέφει στη θέση του, ο αναπληρωτής διατίθεται σε άλλη κενή θέση της οικείας διεύθυνσης μετά από γνώμη του υπηρεσιακού συμβουλίου. 4. Όποιος προσλαμβάνεται μέσω ειδικής πρόσκλησης και δεν αναλαμβάνει εντός πέντε (5) ημερών ή παραιτείται μετά την ανάληψη, αποκλείεται για το τρέχον και τα δύο επόμενα σχολικά έτη. Εάν το τρίτο έτος αποκλεισμού συμπίπτει με το πρώτο έτος ισχύος νέων πινάκων, ο αποκλειόμενος μπορεί να προσληφθεί μόνο κατά το δεύτερο έτος ισχύος αυτών».
Με τον Ν.4589/2019 αναμορφώθηκε το πλαίσιο προσλήψεων αναπληρωτών, ενώ με την παρ. 3 του άρθρου 45 του Ν.4692/2020 (ΦΕΚ-111 Α/12-6-20) προστέθηκε στο άρθρο 63 του Ν.4589/2019 η παρ. 5Α:
«5Α. Εκπαιδευτικοί και μέλη Ε.Ε.Π. και Ε.Β.Π. που προσλαμβάνονται ως προσωρινοί αναπληρωτές ή ωρομίσθιοι με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου και για οποιονδήποτε λόγο δεν αναλαμβάνουν υπηρεσία εντός πέντε (5) ημερών από την ορισμένη ημερομηνία της ανακοίνωσης ή αναλαμβάνουν και παραιτούνται, αποκλείονται από προσλήψεις κατά το τρέχον και το επόμενο σχολικό έτος. Όταν το δεύτερο έτος αποκλεισμού συμπίπτει με το πρώτο έτος ισχύος νέων πινάκων, ο αποκλεισμός παρακάμπτεται μόνο κατά το δεύτερο έτος. Εξαιρούνται οι εκπαιδευτικοί και τα μέλη Ε.Ε.Π. και Ε.Β.Π. που προσλαμβάνονται για σχολικές μονάδες σε καταστήματα κράτησης».
Με τα άρθρα 35 του Ν.4722/2020 και 111 του Ν.4821/2021 θεσπίστηκε η δυνατότητα πρόσληψης αναπληρωτών με τρίμηνες συμβάσεις προς αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας Covid-19 για τα έτη 2020-21 και 2021-22.
Σύμφωνα με τις παρ. 8 και 5 των αντίστοιχων άρθρων, ουσιαστικά δεν προβλέπονταν κυρώσεις για τις παραιτήσεις:
«8. Εκπαιδευτικοί και μέλη Ε.Ε.Π. και Ε.Β.Π. που προσλαμβάνονται ως προσωρινοί αναπληρωτές βάσει της παρ. 1 και δεν αναλαμβάνουν εντός πέντε (5) ημερών ή παραιτούνται, αποκλείονται από τις μεταγενέστερες προσλήψεις της ίδιας παραγράφου» και «5. Εκπαιδευτικοί και μέλη Ε.Ε.Π. και Ε.Β.Π. που δεν αναλαμβάνουν εντός τριών (3) ημερών ή παραιτούνται, αποκλείονται από τις μεταγενέστερες προσλήψεις της ίδιας παραγράφου».
Γ. Διενέργεια προσλήψεων με βάση τις προτιμήσεις
Σημειωτέον, τέλος, ότι η διενέργεια των κατά περίπτωση προσλήψεων ανά φάση, δομή, πρόγραμμα, βαθμίδα, κλάδο, περιοχή και ωράριο σύμβασης, στηρίζεται στις προτιμήσεις που έχουν δηλώσει οι ίδιοι οι υποψήφιοι αναπληρωτές μέσω της πλατφόρμας του Ο.Π.ΣΥ.Δ., με βάση και την εγκριτική πράξη του Υπουργού Παιδείας (παρ. 4 του άρθρου 4 της αριθμ. 104627/ΓΔ5/07-08-2020 ΥΑ), εντός των ορίων χρηματοδότησης ανά δομή, πρόγραμμα και βαθμίδα.
Δ. Δυνατότητες υποψηφίων αναπληρωτών και αλλαγές στη διαδικασία τοποθετήσεων και υπογραφής συμβάσεων
Έχοντας υπόψη τις ισχύουσες κυρώσεις σε περίπτωση μη ανάληψης ή παραίτησης — που κρίθηκαν αναγκαίες από τον νομοθέτη ώστε να ανακοπούν τα υψηλά ποσοστά παραιτήσεων μέχρι το 2019-2020 και να εξασφαλιστεί η εύρυθμη και αδιάλειπτη λειτουργία των σχολείων με μετακύλιση μέρους της ευθύνης στους ίδιους τους εκπαιδευτικούς — ο κανονιστικός νομοθέτης και η Διοίκηση, αναγνωρίζοντας ωστόσο την ύπαρξη απρόβλεπτων παραγόντων που μπορεί να επηρεάσουν τις γεωγραφικές προτιμήσεις ή τη διάθεση εργασίας ως αναπληρωτή, εισήγαγαν μια σειρά ευνοϊκών διατάξεων, μεταξύ των οποίων:
α) Ορίστηκε ως χρόνος υποβολής αιτήσεων αναπληρωτών και δηλώσεων προτιμήσεων τα μέσα Αυγούστου, δηλαδή όσο γίνεται πιο κοντά στην Α' Φάση προσλήψεων, ώστε ο κάθε υποψήφιος να έχει πλήρη επίγνωση των οικογενειακών και προσωπικών του δεδομένων και να προσαρμόσει την αίτησή του ανάλογα, αποφεύγοντας την επιλογή περιοχών στις οποίες δεν είναι σε θέση ή πρόθυμος να εργαστεί. Στο παρελθόν, όταν οι αιτήσεις υποβάλλονταν πριν τη λήξη της προηγούμενης σχολικής χρονιάς, παρέχονταν και πρόσθετες ευελιξίες (π.χ. τροποποίηση αίτησης σε περίπτωση μόνιμου διορισμού ή απόσπασης συζύγου εκπαιδευτικού).
β) Με την υπ' αριθμ. 104627/ΓΔ5/7-8-2020 (Β' 3344) Υπουργική Απόφαση «Ρύθμιση θεμάτων πρόσληψης και τοποθέτησης αναπληρωτών και ωρομίσθιων εκπαιδευτικών, μελών Ε.Ε.Π. και Ε.Β.Π.», δόθηκε η δυνατότητα στον εκπαιδευτικό, μέσω των προσωπικών του κωδικών στο opsyd.sch.gr, να απενεργοποιήσει την αίτησή του και να τροποποιήσει τις προτιμήσεις του. Συγκεκριμένα, στο άρθρο 3 «Διάρκεια ισχύος αίτησης – Λοιπές δυνατότητες τροποποίησης αίτησης» ορίζεται: «1. Η αίτηση αναπληρωτή και ωρομισθίου υποβάλλεται μία φορά ανά έτος. 2. Ο υποψήφιος, με τους προσωπικούς του κωδικούς στο Ο.Π.ΣΥ.Δ., διατηρεί τη δυνατότητα: α) Απενεργοποίησης της/των αίτησής/αιτήσεών του καθ' όλη τη διάρκεια του διδακτικού έτους — χωρίς δικαίωμα επανενεργοποίησης. β) Τροποποίησης της αίτησής του, μόνο όσον αφορά την αφαίρεση περιοχών ή/και προτιμήσεων, από την 1η Οκτωβρίου έως τις 30 Απριλίου».
Ε. Λοιπές πρωτοβουλίες υπέρ των αναπληρωτών
Επιπλέον, αξίζει να σημειωθεί ότι τα τελευταία χρόνια έχουν υλοποιηθεί και άλλες δράσεις προς όφελος των αναπληρωτών, με στόχους αφενός την ενιαία διαχείριση των τοποθετήσεών τους σε σχολικές μονάδες και αφετέρου τον περιορισμό περιττών αρχικών μετακινήσεων στις έδρες των Διευθύνσεων Εκπαίδευσης — και κατά συνέπεια τη μείωση του οικονομικού τους βάρους. Συγκεκριμένα, με την υπ' αριθμ. 100548/ΓΔ5/13-08-2021 (ΦΕΚ 3785 Β/13-8-2021) ΚΥΑ «Διαδικασία σύναψης ψηφιακών συμβάσεων εργασίας Ιδιωτικού Δικαίου Ορισμένου Χρόνου για τους αναπληρωτές και ωρομισθίους εκπαιδευτικούς και μέλη Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού και Ειδικού Βοηθητικού Προσωπικού», προβλέφθηκε αφενός η ηλεκτρονική διακίνηση και υπογραφή των ψηφιακών συμβάσεων ορισμένου χρόνου και αφετέρου η ηλεκτρονική τοποθέτηση των εκπαιδευτικών και η ανάληψη υπηρεσίας απευθείας στη σχολική μονάδα.
Τέλος, σε συνεργασία με το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ), προβλέπεται πλέον συνεχής ενημέρωση των αναπληρωτών μέσω SMS για κάθε στάδιο της διαδικασίας — από την ανακοίνωση της πρόσληψης μέχρι και την τοποθέτηση και υπογραφή της ψηφιακής σύμβασης.
Οι ποινές αποκλεισμού των αναπληρωτών
Α. Πρόσκληση πρόσληψης αναπληρωτών εκπαιδευτικών-ΕΕΠ-ΕΒΠ — Αρχική (Αύγουστος): Αποκλεισμός για το τρέχον και το επόμενο έτος
Σύμφωνα με το άρθρο 45 του ν. 4692/2020 (ΦΕΚ 111 Α'):
«Άρθρο 45 — Θέματα πρόσληψης αναπληρωτών εκπαιδευτικών και μελών Ε.Ε.Π. και Ε.Β.Π.
[…]
Στο άρθρο 63 του ν. 4589/2019 προστίθεται μετά την παρ. 5 παράγραφος 5Α ως εξής: "5Α. Εκπαιδευτικοί και μέλη Ε.Ε.Π. και Ε.Β.Π. που προσλαμβάνονται ως προσωρινοί αναπληρωτές ή ωρομίσθιοι σε σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και δεν αναλαμβάνουν υπηρεσία εντός πέντε (5) ημερών από την ορισμένη ημερομηνία ή παραιτούνται, αποκλείονται από προσλήψεις για το τρέχον και το επόμενο σχολικό έτος. Όταν το δεύτερο έτος αποκλεισμού συμπίπτει με το πρώτο έτος ισχύος νέων πινάκων, ο αποκλεισμένος προσλαμβάνεται μόνο κατά το δεύτερο έτος ισχύος αυτών. Εξαιρούνται όσοι προσλαμβάνονται για σχολικές μονάδες σε καταστήματα κράτησης"».
Επιπλέον, σύμφωνα με το άρθρο 389 του ν. 4957/2022 «Νέοι Ορίζοντες στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα: Ενίσχυση της ποιότητας, της λειτουργικότητας και της σύνδεσης των ΑΕΙ με την κοινωνία και λοιπές διατάξεις», οι νεοδιόριστοι εκπαιδευτικοί, ΕΕΠ-ΕΒΠ, ανεξάρτητα από το αν αναλαμβάνουν ή όχι υπηρεσία, αποκλείονται από νέο διορισμό ή πρόσληψη στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση για τρία (3) έτη από τη δημοσίευση της απόφασης διορισμού στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Με τη ρύθμιση τροποποιείται το πρώτο εδάφιο της παρ. 5Α του άρθρου 62 του ν. 4589/2019 (Α' 13).
Συγκεκριμένα:
Το πρώτο εδάφιο της παρ. 5Α του άρθρου 62 του ν. 4589/2019 (Α' 13), περί αποκλεισμού από διορισμούς και προσλήψεις για το τρέχον και τα δύο επόμενα έτη όσων εκπαιδευτικών και μελών ΕΕΠ-ΕΒΠ διορίζονται και δεν αναλαμβάνουν ή παραιτούνται εντός έτους από τη δημοσίευση του διορισμού, αντικαθίσταται ως εξής:
«5Α. Εκπαιδευτικοί και μέλη Ε.Ε.Π. ή Ε.Β.Π. που έχουν διοριστεί ή διορίζονται σε σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σύμφωνα με το παρόν, ανεξαρτήτως ανάληψης υπηρεσίας, αποκλείονται από νέο διορισμό ή πρόσληψη για τρία (3) έτη από τη δημοσίευση της απόφασης διορισμού τους στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Όταν το τρίτο έτος αποκλεισμού συμπίπτει με το πρώτο έτος ισχύος νέων πινάκων, ο διορισμός ή η πρόσληψη επιτρέπεται μόνο κατά το δεύτερο έτος ισχύος αυτών».
Με βάση τα παραπάνω, ο αποκλεισμός από διορισμούς και προσλήψεις ισχύει σε περίπτωση άρνησης διορισμού.
Σε περίπτωση άρνησης πρόσληψης, ισχύει αποκλεισμός από επόμενες προσλήψεις (αναπληρωτή ή ωρομίσθιου εκπαιδευτικού).
Β. Ειδική Πρόσκληση για κάλυψη κενών — Αποκλεισμός για το τρέχον σχολικό έτος και τα δύο επόμενα
Σύμφωνα με τον ν. 4692/2020 (ΦΕΚ Α') «Αναβάθμιση του Σχολείου και άλλες διατάξεις», άρθρο 46:
«4. Εκπαιδευτικός ή μέλος Ε.Ε.Π. και Ε.Β.Π. που προσλαμβάνεται ως αναπληρωτής σε κενό μέσω ειδικής πρόσκλησης και δεν αναλαμβάνει εντός πέντε (5) ημερών ή παραιτείται, αποκλείεται από προσλήψεις για το τρέχον και τα δύο επόμενα σχολικά έτη.
Όταν το τρίτο έτος αποκλεισμού συμπίπτει με το πρώτο έτος ισχύος νέων πινάκων, ο αποκλεισμένος προσλαμβάνεται μόνο κατά το δεύτερο έτος ισχύος αυτών».
Γ. Πρόσκληση πρόσληψης αναπληρωτών με τρίμηνη σύμβαση λόγω αναγκών Covid (δεν ισχύει αυτή την περίοδο) — Ποινή αποκλεισμού από όλες τις επόμενες τρίμηνες προσλήψεις της σχολικής χρονιάς
Σύμφωνα με το άρθρο 111 του ν. 4821/2021:
«5. Εκπαιδευτικοί και μέλη Ε.Ε.Π. και Ε.Β.Π. που προσλαμβάνονται ως προσωρινοί αναπληρωτές βάσει της παρ. 1 και δεν αναλαμβάνουν υπηρεσία εντός τριών (3) ημερών ή παραιτούνται, αποκλείονται από τις μεταγενέστερες προσλήψεις της ίδιας παραγράφου».
Δ. Πρόσκληση πρόσληψης για την Ενισχυτική Διδασκαλία — Ποινή μετακίνησης στο τέλος του Πίνακα
Στην Πρόσκληση Ενισχυτικής Διδασκαλίας ορίζεται:
«Σε περίπτωση που υποψήφιος επιλεγεί σε μια Δ.Δ.Ε. και δεν αναλάβει υπηρεσία ή παραιτηθεί, παραμένει υποψήφιος για πρόσληψη στον Ενιαίο Πίνακα Αναπληρωτών.
Σε περίπτωση που ο υποψήφιος δεν αναλάβει υπηρεσία ή παραιτηθεί, μετατοπίζεται στο τέλος του πίνακα που έχει καταρτίσει η Δ.Δ.Ε. για το πρόγραμμα της Ενισχυτικής Διδασκαλίας».
Οι ποινές αποκλεισμού αναπληρωτών
Α. Πρόσκληση πρόσληψης αναπληρωτών εκπαιδευτικών-ΕΕΠ-ΕΒΠ-Αρχική (Μήνας Αύγουστος) – Αποκλεισμός από το τρέχον έτος και από το επόμενο.
Σύμφωνα με το άρθρο 45 του ν. 4692/2020 (ΦΕΚ 111 Α΄):
“Άρθρο 45
Θέματα πρόσληψης αναπληρωτών εκπαιδευτικών και μελών Ε.Ε.Π. και Ε.Β.Π.
[…]
2. Στο άρθρο 63 του ν. 4589/2019, ύστερα από την παρ. 5 προστίθεται παρ. 5Α ως εξής:«5Α. Εκπαιδευτικοί και μέλη Ε.Ε.Π. και Ε.Β.Π., οι οποίοι προσλαμβάνονται στα σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ως προσωρινοί αναπληρωτές ή ωρομίσθιοι με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου και για οποιονδήποτε λόγο δεν αναλαμβάνουν υπηρεσία εντός πέντε (5) ημερών από την ημερομηνία που ορίζεται στην ανακοίνωση της πρόσληψης ή αναλαμβάνουν υπηρεσία και στη συνέχεια παραιτούνται, αποκλείονται από τις προσλήψεις κατά το σχολικό έτος που διανύεται κατά την ανακοίνωση της πρόσληψης, καθώς και κατά το επόμενο σχολικό έτος.
Αν το δεύτερο έτος αποκλεισμού συμπίπτει με το πρώτο έτος ισχύος νέων πινάκων κατάταξης, τα πρόσωπα που αποκλείονται μπορούν να προσληφθούν μόνο κατά το δεύτερο έτος ισχύος των νέων πινάκων. Οι διατάξεις των προηγούμενων εδαφίων δεν εφαρμόζονται για τους εκπαιδευτικούς και τα μέλη Ε.Ε.Π. και Ε.Β.Π., που προσλαμβάνονται με πλήρες ή μειωμένο ωράριο για τη λειτουργία των σχολικών μονάδων που λειτουργούν σε καταστήματα κράτησης.».
Επιπλέον, Με διάταξη στο άρθρο 389 του νόμου 4957/2022 “Νέοι Ορίζοντες στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα: Ενίσχυση της ποιότητας, της λειτουργικότητας και της σύνδεσης των ΑΕΙ με την κοινωνία και λοιπές διατάξεις”, αποκλείονται νεοδιόριστοι εκπαιδευτικοί, ΕΕΠ-ΕΒΠ, ανεξαρτήτως του αν έχουν αναλάβει ή αναλαμβάνουν υπηρεσία ή όχι, από νέο διορισμό ή πρόσληψη στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση για τρία (3) έτη από την ημερομηνία δημοσίευσης της απόφασης διορισμού τους στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Με τη διάταξη τροποποιείται πρώτο εδάφιο παρ. 5Α του άρθρου 62 του ν. 4589/2019 (Α’ 13).
Συγκεκριμένα
Το πρώτο εδάφιο της παρ. 5Α του άρθρου 62 του ν. 4589/2019 (Α’ 13), περί του αποκλεισμού από τους διορισμούς και προσλήψεις κατά το σχολικό έτος που διανύεται κατά την ανακοίνωση του διορισμού και τα δύο επόμενα σχολικά έτη των εκπαιδευτικών και μελών Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού (Ε.Ε.Π.) και Ειδικού Βοηθητικού Προσωπικού (Ε.Β.Π.) οι οποίοι διορίζονται στα σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και δεν αναλαμβάνουν υπηρεσία ή αναλαμβάνουν υπηρεσία και, μέσα σε ένα έτος από τη δημοσίευση του διορισμού στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, παραιτούνται, αντικαθίσταται και η παρ. 5Α διαμορφώνεται ως εξής:
«5Α. Εκπαιδευτικοί και μέλη Ε.Ε.Π. ή Ε.Β.Π., οι οποίοι έχουν διοριστεί ή διορίζονται στα σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σύμφωνα με το παρόν, ανεξαρτήτως του αν έχουν αναλάβει ή αναλαμβάνουν υπηρεσία ή όχι, αποκλείονται από νέο διορισμό ή πρόσληψη στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση για τρία (3) έτη από την ημερομηνία δημοσίευσης της απόφασης διορισμού τους στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Αν το τρίτο έτος αποκλεισμού συμπίπτει με το πρώτο έτος ισχύος νέων πινάκων κατάταξης, τα πρόσωπα που αποκλείονται μπορούν να διοριστούν ή προσληφθούν μόνο κατά το δεύτερο έτος ισχύος των νέων πινάκων.».
Με βάση τα ανωτέρω, ο αποκλεισμός από τις διαδικασίες διορισμών και προσλήψεων ισχύει σε περίπτωση άρνησης διορισμού.
Σε περίπτωση άρνησης πρόσληψης, ισχύει αποκλεισμός από επόμενες προσλήψεις (αναπληρωτή ή ωρομίσθιου εκπ/κού).
Β. Ειδική Πρόσκληση για τη κάλυψη κενών θέσεων – Αποκλεισμός το τρέχον σχολικό έτος και τα δύο επόμενα.
Στο νόμο 4692/2020 (ΦΕΚ Α) “Αναβάθμιση του Σχολείου και άλλες διατάξεις”, στο άρθρο 46 αναφέρεται:
4. Εκπαιδευτικός ή μέλος Ε.Ε.Π. και Ε.Β.Π., που προσλαμβάνεται ως αναπληρωτής σε κενό με την ειδική πρόσκληση, ύστερα από την αίτηση-δήλωση συμμετοχής του, και για οποιονδήποτε λόγο δεν αναλαμβάνει υπηρεσία εντός πέντε (5) ημερών από την ημερομηνία που ορίζεται στην ανακοίνωση της πρόσληψης ή αναλαμβάνει υπηρεσία και στη συνέχεια παραιτείται, αποκλείεται από τις προσλήψεις κατά το σχολικό έτος που διανύεται κατά την ανακοίνωση της πρόσληψης, καθώς και κατά τα δύο επόμενα σχολικά έτη.
Αν το τρίτο έτος αποκλεισμού συμπίπτει με το πρώτο έτος ισχύος νέων πινάκων κατάταξης, το πρόσωπο που αποκλείεται μπορεί να προσληφθεί μόνο κατά το δεύτερο έτος ισχύος των νέων πινάκων.».
Γ. Πρόσκληση πρόσληψης αναπληρωτών εκπαιδευτικών-ΕΕΠ-ΕΒΠ με σύμβαση 3μηνης διάρκειας λόγω αναγκών covid (Δεν υφίσταται αυτή τη στιγμή η Πρόσκληση αυτή) – Ποινή αποκλεισμού από όλες τις επόμενες προσλήψεις 3μηνης διάρκειας της σχολ. χρονιάς
Σύμφωνα με το άρθρο 111 του νόμου 4821/2021
5. Εκπαιδευτικοί και μέλη Ε.Ε.Π. και Ε.Β.Π., οι οποίοι προσλαμβάνονται ως προσωρινοί αναπληρωτές σύμφωνα με την παρ. 1 και για οποιονδήποτε λόγο δεν αναλαμβάνουν υπηρεσία εντός τριών (3) ημερών από την ημερομηνία που ορίζεται στην ανακοίνωση της πρόσληψης ή αναλαμβάνουν υπηρεσία και στη συνέχεια παραιτούνται, αποκλείονται από τις μεταγενέστερες προσλήψεις που διενεργούνται σύμφωνα με την ίδια παράγραφο.
Δ. Πρόσκληση πρόσληψης για την Ενισχυτική Διδασκαλία-Ποινή μετακίνησης στο τέλος του Πίνακα
Στην Πρόσκληση Ενισχυτικής Διδασκαλίας επισημαίνεται σχετικά:
“Σε περίπτωση που επιλεγεί ο υποψήφιος σε μια Δ.Δ.Ε. και δεν αναλάβει υπηρεσία ή παραιτηθεί, παραμένει υποψήφιος για πρόσληψη στον Ενιαίο Πίνακα Αναπληρωτών.
Σε περίπτωση που ο υποψήφιος δεν αναλάβει υπηρεσία ή παραιτηθεί, μετακινείται στο τέλος του πίνακα που έχει καταρτίσει η Δ.Δ.Ε για το πρόγραμμα της Ενισχυτικής Διδασκαλίας”.
