Η πρόσφατη τραγωδία στην Ηλιούπολη, λίγες ημέρες πριν από τις Πανελλήνιες 2026, αναδεικνύει με δραματικό τρόπο την πίεση που δέχεται η γενιά Ζ (Gen Z) στο πλαίσιο ενός εξεταστικού συστήματος που βασίζεται σε αυστηρές αξιολογήσεις και στην Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ). Αυτή η κατάσταση έχει προκαλέσει ανησυχία για την ψυχική υγεία των μαθητών, οι οποίοι αντιμετωπίζουν αυξανόμενες απαιτήσεις και άγχη κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας τους.
Η προετοιμασία για τις Πανελλήνιες εξετάσεις έχει εξελιχθεί σε μια μακρά και επίπονη διαδικασία, με πολλούς μαθητές να νιώθουν ότι οι απλές προσπάθειές τους δεν αρκούν. Η ΕΒΕ, σε συνδυασμό με τον σφοδρό ανταγωνισμό για τις δημοφιλείς σχολές, έχει αυξήσει τη δυσκολία, δημιουργώντας την αίσθηση ότι απαιτούνται σχεδόν άριστες επιδόσεις για να επιτευχθεί ο στόχος.
Η ψυχολογική πίεση της Gen Z
Η Gen Z έχει μεγαλώσει σε ένα περιβάλλον συνεχούς σύγκρισης και ψηφιακής έκθεσης, γεγονός που εντείνει την πίεση για επιτυχία. Το άγχος της επίδοσης δεν περιορίζεται μόνο στην ημέρα των εξετάσεων, αλλά συνοδεύει τους μαθητές καθ’ όλη τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, επηρεάζοντας τη συγκέντρωση και την ψυχολογία τους. Η συνεχής έμφαση στους βαθμούς και τις βάσεις εισαγωγής ενισχύει την αίσθηση ότι κάθε λάθος έχει υψηλό κόστος, οδηγώντας σε υπερβολική πίεση και φόβο αποτυχίας.
Απαιτητικά προγράμματα και κοινωνικές προσδοκίες
Οι μαθητές καλούνται να διαχειριστούν ένα απαιτητικό καθημερινό πρόγραμμα, με φροντιστήρια και διαγωνίσματα, αφήνοντας ελάχιστο χρόνο για ξεκούραση και κοινωνική ζωή. Αυτή η κατάσταση έχει οδηγήσει σε έντονο στρες και συναισθηματική αποσταθεροποίηση, ειδικά καθώς πλησιάζουν οι εξετάσεις.
Η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής: Ένας μηχανισμός απόρριψης
Φέτος, οι υποψήφιοι θα αντιμετωπίσουν για έκτη χρονιά την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής. Ο καθηγητής Φυσικής Γιώργος Χατζητέγας επισημαίνει ότι η ΕΒΕ δεν είναι φίλτρο ποιότητας, αλλά μηχανισμός οριζόντιας απόρριψης υποψηφίων. Κάθε χρόνο, περίπου το ένα τρίτο των υποψηφίων αποκλείεται, με αποτέλεσμα περισσότερες από 10.000 κενές θέσεις στα Δημόσια Πανεπιστήμια.
Η ΕΒΕ έχει προκαλέσει επίσης μια μετακίνηση υποψηφίων από το δεύτερο και τρίτο επιστημονικό πεδίο προς το τέταρτο, όπου οι μέσες επιδόσεις είναι χαμηλότερες. Αντί να διορθωθούν οι στρεβλώσεις του συστήματος, οι αλλαγές γίνονται με σκοπό να θεραπεύσουν τις συνέπειες ενός λανθασμένου μέτρου.
Η κατάσταση αυτή αναδεικνύει την ανάγκη για μια ουσιαστική αναθεώρηση του εκπαιδευτικού συστήματος, ώστε να μειωθεί η πίεση στους μαθητές και να επανεξεταστούν οι προϋποθέσεις επιτυχίας. Το επόμενο βήμα είναι να δούμε αν θα υπάρξουν αλλαγές που θα ανακουφίσουν την πίεση που βιώνουν οι μαθητές.
