ΜΑΛΜΕ, Σουηδία (AP) — Επί σειρά ετών αναγνωρισμένη ως πρωτοπόρος στην υιοθέτηση της ψηφιακής τεχνολογίας, η Σουηδία ετοιμάζεται να απαγορεύσει τα κινητά τηλέφωνα στα σχολεία από το φθινόπωρο και για το επόμενο ακαδημαϊκό έτος, στο πλαίσιο μιας ευρείας, διεθνούς αναστροφής στη χρήση των οθονών στις σχολικές αίθουσες.
Από το 2023, η κεντροδεξιά κυβέρνηση συνασπισμού της σκανδιναβικής χώρας ακολουθεί μια πολιτική που δίνει προτεραιότητα σε περισσότερο χρόνο ανάγνωσης και λιγότερο χρόνο μπροστά στις οθόνες, ιδίως μεταξύ των μαθητών προσχολικής ηλικίας, ευνοώντας τα βιβλία και άλλα παραδοσιακά εργαλεία μάθησης.
Ο βουλευτής Γιόαρ Φόρσελ, πρόεδρος της επιτροπής παιδείας του σουηδικού κοινοβουλίου, δήλωσε ότι οι αρμόδιοι έχουν διαπιστώσει μια πτώση στη γενικότερη ικανότητα ανάγνωσης και γραφής στη Σουηδία, ιδίως μεταξύ των νεότερων μαθητών.
«Περιορίζουμε τις οθόνες επειδή πιστεύουμε ότι τα βιβλία και οι πιο παραδοσιακοί τρόποι μάθησης είναι καλύτεροι για τα παιδιά», είπε ο Φόρσελ.
Τα σχέδια της Σουηδίας εντάσσονται σε μια ευρύτερη μεταστροφή και σε έναν ψηφιακό απολογισμό απέναντι στα smartphones στα σχολεία διεθνώς, αφού χώρες εξόπλισαν τις σχολικές τους εγκαταστάσεις με φορητούς υπολογιστές, tablet και εκπαιδευτικές εφαρμογές για τους μαθητές τους. Οι σχολικές αίθουσες κατακλύστηκαν από οθόνες και ένας ολοένα αυξανόμενος αριθμός γονέων, εκπαιδευτικών και σχολικών περιφερειών λέει ότι ήρθε η ώρα για περιορισμό.
Στις σκανδιναβικές χώρες, η Δανία φαίνεται έτοιμη να εφαρμόσει μια παρόμοια απαγόρευση με τη Σουηδία, ενώ νόμος που περιορίζει τη χρήση κινητών συσκευών στα σχολεία της Φινλανδίας τέθηκε σε ισχύ τον περασμένο Αύγουστο. Άλλες χώρες, από την Ισπανία έως τη Νότια Κορέα, έχουν λάβει ποικίλα μέτρα που κυμαίνονται από την απαγόρευση των κινητών τηλεφώνων στις τάξεις έως περιορισμούς στις εργασίες για το σπίτι που γίνονται μέσω οθόνης.
Η Ενιαία Σχολική Περιφέρεια του Λος Άντζελες, η δεύτερη μεγαλύτερη σχολική περιφέρεια των ΗΠΑ, ανακοίνωσε ότι θα απαγορεύσει τις οθόνες μέχρι τη δεύτερη τάξη του δημοτικού, θα θέσει ημερήσια όρια χρόνου χρήσης οθόνης ανά τάξη, θα απαγορεύσει το YouTube και θα απαιτήσει έλεγχο όλων των συμβολαίων εκπαιδευτικής τεχνολογίας.
Στροφή μακριά από τις οθόνες
Η τεχνολογικά προηγμένη Σουηδία, πατρίδα της πλατφόρμας μουσικής Spotify και του τηλεπικοινωνιακού κολοσσού Ericsson, διαθέτει ένα από τα πιο ψηφιακά προηγμένα εκπαιδευτικά συστήματα στον κόσμο. Όμως η απαγόρευση των κινητών στοχεύει στη δημιουργία μαθησιακών περιβαλλόντων με λιγότερους περισπασμούς, αξιοποιώντας τους περιορισμούς στη χρήση κινητών που έχουν ήδη εφαρμόσει αυτόνομα πολλά σχολεία στη χώρα των πάνω από 10 εκατομμυρίων κατοίκων.
Παράλληλα με την απαγόρευση, η κυβέρνηση διέθεσε φέτος 555 εκατομμύρια σουηδικές κορόνες (59 εκατομμύρια δολάρια) στο πλαίσιο νέας επιχορήγησης για την αγορά σχολικών βιβλίων και οδηγών για εκπαιδευτικούς.
Η πολιτική «επιστροφής στα βιβλία» πυροδοτήθηκε από τα φθίνοντα επίπεδα ανάγνωσης. Στο Πρόγραμμα Διεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών (PISA) του 2022, την πιο πρόσφατη μελέτη του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, το 24,3% των Σουηδών μαθητών της τρίτης γυμνασίου δεν έφτασε σε ένα βασικό επίπεδο κατανόησης κειμένου. Το ποσοστό αυτό είναι μόλις ελαφρώς καλύτερο από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης που είναι 26,2%.
Ο Μάγκνους Χάακε, αναπληρωτής καθηγητής γνωσιακής επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Λουντ στη νότια Σουηδία, είπε ότι η μάθηση με υλικά μέσα ενεργοποιεί το αισθητηριοκινητικό τμήμα του εγκεφάλου των παιδιών και «δίνει ώθηση σε όλο το σύστημα».
Η Σουηδία λαμβάνει επίσης μέτρα και εκτός σχολείου: ο οργανισμός δημόσιας υγείας έχει δώσει συμβουλές στους γονείς για το πώς να αποτελούν καλύτερα πρότυπα ως προς τη χρήση των οθονών, όπως το να ορίζουν στο σπίτι τις ίδιες «ζώνες χωρίς οθόνες» που ισχύουν για τα παιδιά τους.
Η αφαίρεση των κινητών αφαιρεί τους περισπασμούς
Στο λύκειο Malmö Borgarskola στη νότια Σουηδία, τα κινητά είναι ήδη απαγορευμένα κατά τη διάρκεια των μαθημάτων. Οι μαθητές τοποθετούν τις συσκευές τους σε ένα κουτί — που έχει το παρατσούκλι «Ξενοδοχείο Κινητών» — και τις παραλαμβάνουν στο τέλος του μαθήματος.
«Όταν έχεις κινητό, υπάρχει πάντα κάτι να κοιτάξεις», είπε η μαθήτρια Μελίνα Σαλάχι, 17 ετών. «Έτσι έχεις λιγότερους περισπασμούς».
Ο συμμαθητής της Βασίλιε Στεπάνοβιτς, επίσης 17 ετών, είπε ότι εφαρμογές όπως τα παιχνίδια ή τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι «πιο διασκεδαστικά από τη μάθηση», προσθέτοντας ότι οι μαθητές μπορούν να μαθαίνουν καλύτερα όταν τους αφαιρούνται τα κινητά.
Παράλληλα, σε κάθε μαθητή δίνεται ένας φορητός υπολογιστής. Όμως ο υποδιευθυντής Πάτρικ Σάντερ είπε ότι οι μαθητές πλέον αποθαρρύνονται από τη χρήση τους στην τάξη, εκτός αν το ζητήσουν οι καθηγητές.
«Σήμερα βλέπουμε την τάση να κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση», είπε ο Σάντερ. «Αντισταθήκαμε, καθώς μάθαμε ότι το να γράφεις με το χέρι και με μολύβι σε βοηθάει να θυμάσαι».
Από το περασμένο καλοκαίρι, τα σουηδόπουλα κάτω των 2 ετών μπορούσαν να χρησιμοποιούν μόνο μη ψηφιακά υλικά, όπως βιβλία, ενώ οι μαθητές προσχολικής ηλικίας γενικότερα δεν υποχρεούνται να χρησιμοποιούν ψηφιακά εργαλεία μάθησης. Ένα νέο πρόγραμμα σπουδών που θα δίνει προτεραιότητα στη μάθηση μέσω βιβλίων αναμένεται το 2028.
Διχογνωμίες για τον ψηφιακό απολογισμό στις τάξεις
Δεν συμφωνούν όλοι στη σκανδιναβική χώρα με τη στροφή μακριά από την ψηφιακή μάθηση.
Η επαγγελματική ένωση Swedish Edtech Industry ανέφερε σε έκθεσή της ότι το 90% όλων των μελλοντικών θέσεων εργασίας αναμένεται να απαιτεί ψηφιακές δεξιότητες. Η έλλειψη αυτής της γνώσης θα μπορούσε να προκαλέσει έλλειψη δεξιοτήτων μεταξύ των νέων Σουηδών, έλλειψη καινοτομίας στον δημόσιο τομέα, ακόμη και αύξηση της ανεργίας, προειδοποίησε η έκθεση.
Ο Πέτερ Καρλσον, διευθύνων σύμβουλος της εδρεύουσας στο Μάλμε startup Imvi Labs, η οποία χρησιμοποιεί συσκευές εικονικής πραγματικότητας για την εκπαίδευση του συντονισμού εγκεφάλου-ματιού σε παιδιά και ενήλικες, είπε ότι δεν διαταράσσουν όλες οι οθόνες τη μάθηση και ότι ορισμένα λογισμικά είναι «κρίσιμα» για να βοηθήσουν παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες ή δυσκολίες ανάγνωσης.
«Έχοντας καλά εργαλεία, η διδασκαλία μπορεί να γίνει πιο αποδοτική», είπε.
Όμως στο Malmö Borgarskola υπάρχει ελάχιστη ανησυχία για την εκμάθηση ψηφιακών δεξιοτήτων. Ένα πρωινό του Μαΐου, οι μαθητές κρατούσαν σχολικά βιβλία και συζητούσαν για τη ρωσική ιστορία, καθώς προετοιμάζονταν για τις εξετάσεις του τέλους της χρονιάς.
«Όλοι χρησιμοποιούν ψηφιακές συσκευές στον ελεύθερο χρόνο τους, οπότε δεν νομίζω ότι αυτό είναι κάτι που πρέπει να διδάσκεται στο σχολείο», είπε η μαθήτρια Μελίνα Σαλάχι. «Δεν είναι κάτι που με ανησυχεί».
Ο συμμαθητής της Ασλάν Οζάν Κιλιτσασάν πρόσθεσε: «Μαθαίνουμε πολύ πιο εύκολα όταν χρησιμοποιούμε βιβλία».
(AP Photo/James Brooks)
