Στο Σεράφειο του Δήμου Αθηναίων, στις 12.00, η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛ.Α.Σ.) παρουσιάζει σήμερα το σχέδιό της για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Την κεντρική παρουσίαση θα κάνει ο πρόεδρος της ΕΛ.Α.Σ., Αλέξης Τσίπρας.
Η πρόταση έρχεται με έμφαση στην αποκέντρωση, την οικονομική αυτονομία των δήμων και τη μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών στις αποφάσεις. Στο επίκεντρο βρίσκονται επίσης η αναδιάρθρωση του αυτοδιοικητικού χάρτη, η κατάργηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων και η επαναφορά του δεύτερου γύρου για την εκλογή δημάρχου και περιφερειάρχη.
Η ΕΛ.Α.Σ. συνδέει την παρέμβασή της με τη θέση ότι η Ελλάδα παραμένει από τις πιο συγκεντρωτικές χώρες της Ευρώπης και ότι αυτό αποτυπώνεται στην καθημερινότητα με περισσότερη γραφειοκρατία, καθυστερήσεις και άνιση ανάπτυξη.
Η εικόνα που περιγράφει η ΕΛ.Α.Σ.
Σύμφωνα με το κείμενο της πρότασης, οι αποφάσεις εξακολουθούν να συγκεντρώνονται στο κεντρικό κράτος, ενώ οι δήμοι διαθέτουν περιορισμένους πόρους και αρμοδιότητες. Η ΕΛ.Α.Σ. υποστηρίζει ότι αυτό δεν αποτελεί μόνο θεσμικό ζήτημα, αλλά και κοινωνικό και αναπτυξιακό πρόβλημα, καθώς επηρεάζει την ικανότητα της περιφέρειας να παραμείνει τόπος ζωής, εργασίας και δημιουργίας.
Η αυτοδιοίκηση παρουσιάζεται ως το επίπεδο του κράτους που συναντά καθημερινά ο πολίτης, από το σχολείο και τη γειτονιά έως το πάρκο, τις κοινωνικές δομές, την πολιτική προστασία και την ποιότητα ζωής. Με αυτή τη λογική, η ΕΛ.Α.Σ. επιμένει ότι χρειάζεται μια νέα συμφωνία αποκέντρωσης, με πραγματική μεταφορά αρμοδιοτήτων, πόρων και δημοκρατικής ευθύνης στις τοπικές κοινωνίες.
Οι πέντε αλλαγές που προτείνει η ΕΛ.Α.Σ.
Νέος αυτοδιοικητικός χάρτης και κατάργηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων
Πρώτο βήμα, σύμφωνα με την πρόταση, είναι ο ανασχεδιασμός του αυτοδιοικητικού χάρτη, ώστε κάθε δημόσια ευθύνη να αντιστοιχεί σε έναν φορέα και να συνοδεύεται από τους αναγκαίους πόρους, το προσωπικό και τον εξοπλισμό. Η ΕΛ.Α.Σ. υποστηρίζει ότι σήμερα οι αρμοδιότητες μοιράζονται ανάμεσα σε υπουργεία, Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, Περιφέρειες και Δήμους, γεγονός που πολλαπλασιάζει τις εγκρίσεις και καθυστερεί τις διαδικασίες.
Στο ίδιο πλαίσιο προτείνεται η κατάργηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων ως ενδιάμεσου κρατικού μηχανισμού. Οι αρμοδιότητές τους θα περάσουν στις αιρετές Περιφέρειες μαζί με το προσωπικό και τους αντίστοιχους πόρους, ενώ όσα έχουν εθνικό ή υπερτοπικό χαρακτήρα θα επιστρέψουν στα αρμόδια υπουργεία. Η μεταρρύθμιση, όπως περιγράφεται, θα θεμελιωθεί σε νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης.
Η ΕΛ.Α.Σ. επισημαίνει ακόμη ότι οι συνενώσεις του «Καλλικράτη» άφησαν σε αρκετές περιπτώσεις υπερβολικά μεγάλους, γεωγραφικά ασύνδετους και κοινωνικά ανομοιογενείς δήμους. Η δική της λογική είναι να διαμορφωθούν δήμοι που να ανταποκρίνονται στη γεωγραφική, κοινωνική και παραγωγική φυσιογνωμία κάθε περιοχής.
Κοινότητες με ξεχωριστή κάλπη και δικό τους ρόλο
Δεύτερος άξονας είναι η αναγέννηση των κοινοτήτων. Η ΕΛ.Α.Σ. υποστηρίζει ότι η αποκέντρωση δεν πρέπει να σταματά στον δήμο, αλλά να φτάνει μέχρι τη γειτονιά και το χωριό. Γι’ αυτό προτείνει να αποκτήσουν οι κοινότητες και τα διαμερισματικά συμβούλια ουσιαστικό ρόλο στον σχεδιασμό και στις αποφάσεις για την καθημερινότητα.
Στην πρόταση περιλαμβάνεται η εκλογή των συμβουλίων των κοινοτήτων σε αυτοτελή κάλπη, η επαναφορά των τοπικών διαμερισμάτων και των δημοτικών ενοτήτων με ενεργό συμμετοχή στον σχεδιασμό έργων και προϋπολογισμών, καθώς και σταθερή και απευθείας χρηματοδότηση. Προβλέπεται επίσης θεσμοθετημένος συμμετοχικός προϋπολογισμός.
Μητροπολιτική διακυβέρνηση σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη
Στην τρίτη μεγάλη αλλαγή, η ΕΛ.Α.Σ. συνδέει την πολυεπίπεδη διακυβέρνηση με την οικονομική ανάπτυξη, τη δημογραφική ανασυγκρότηση και την κοινωνική συνοχή. Όπως αναφέρει, υπάρχουν ζητήματα που ξεπερνούν τα όρια ενός δήμου, όπως οι μεταφορές, η αντιπλημμυρική προστασία, η διαχείριση των υδάτων, οι μεγάλες υποδομές και η πολιτική προστασία.
Η απάντηση, σύμφωνα με την πρόταση, δεν είναι η επιστροφή τους στο κεντρικό κράτος, αλλά η συνεργασία μεταξύ δήμων, ο ενισχυμένος ρόλος των Περιφερειών και ο μητροπολιτικός συντονισμός στις μεγάλες πόλεις. Στο ίδιο σχήμα εντάσσεται και μια νέα Εθνική Πολιτική Γεωγραφικής Ισότητας, ώστε η γεωγραφία να μην καθορίζει τις ευκαιρίες των πολιτών.
Περισσότερη συμμετοχή πολιτών στις αποφάσεις
Η τέταρτη αλλαγή αφορά τη συμμετοχική δημοκρατία. Η ΕΛ.Α.Σ. λέει ότι η ανανέωση της αυτοδιοίκησης δεν εξαντλείται στην κατανομή αρμοδιοτήτων και πόρων, αλλά απαιτεί διαφορετικό τρόπο λήψης αποφάσεων. Γι’ αυτό προτείνει μετάβαση από τις τυπικές διαβουλεύσεις σε πραγματική συμμετοχική διακυβέρνηση.
Στο πλαίσιο αυτό περιγράφει δεσμευτικό συμμετοχικό προϋπολογισμό, τοπικά δημοψηφίσματα με αποφασιστικό χαρακτήρα, συνδυασμό ψηφιακής και δια ζώσης συμμετοχής, δημόσια παρακολούθηση της πορείας των έργων, υποχρεωτική αιτιολόγηση κάθε απόρριψης πρότασης πολιτών, κληρωτές συνελεύσεις πολιτών για σύνθετα ζητήματα, καθώς και διαφάνεια και αξιολόγηση όλων των διαδικασιών συμμετοχής.
Οικονομική ενδυνάμωση των δήμων
Πέμπτος άξονας είναι η οικονομική ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η ΕΛ.Α.Σ. τονίζει ότι χωρίς οικονομική αυτονομία δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική αυτοδιοίκηση και σημειώνει πως οι περισσότεροι δήμοι εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από αποφάσεις και επιχορηγήσεις της κεντρικής κυβέρνησης.
Η πρόταση προβλέπει σταθερούς και προβλέψιμους πόρους για όλη τη διάρκεια της δημοτικής θητείας, ενίσχυση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων, απόδοση στους δήμους του τέλους ανθεκτικότητας, αύξηση της χρηματοδότησης από το Πράσινο Ταμείο, μόνιμο μερίδιο από τα ευρωπαϊκά κονδύλια και νέο επενδυτικό πρόγραμμα με την ονομασία «Φιλόδημος». Παράλληλα, γίνεται λόγος για τεχνική υποστήριξη και εργαλεία ωρίμανσης έργων.
Τα στοιχεία που επικαλείται η ΕΛ.Α.Σ.
Η ΕΛ.Α.Σ. αναμένεται να αναφερθεί και σε συγκεκριμένα μεγέθη για να τεκμηριώσει την ανάγκη αλλαγής. Σύμφωνα με την ίδια, οι υποεθνικές αρχές στην Ελλάδα διαχειρίζονται μόλις το 6,5% των δημόσιων δαπανών, έναντι περίπου 34% στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ η ΚΕΔΕ και η μελέτη ΕΕΤΑΑ–ΚΕΔΕ υπολογίζουν λειτουργικό χρηματοδοτικό κενό περίπου 2,5 δισ. ευρώ.
Παράλληλα, οι ελληνικοί δήμοι δαπανούν περίπου 913 ευρώ ανά κάτοικο και η τοπική αυτοδιοίκηση αντιστοιχεί περίπου στο 4% του ΑΕΠ. Η ΕΛ.Α.Σ. παραπέμπει επίσης στις επισημάνσεις ευρωπαϊκών θεσμών για τις περιορισμένες αρμοδιότητες, την ασαφή κατανομή ευθυνών και την αδύναμη οικονομική αυτονομία της ελληνικής αυτοδιοίκησης.
Το αναλυτικό πρόγραμμα της εκδήλωσης περιλαμβάνει στις 12.00 την έναρξη με ομιλία του Μίλτου Χατζηγιαννάκη, γραμματέα της ΕΛ.Α.Σ., στις 12.15 χαιρετισμούς εκπροσώπων της Τ.Αυτοδιοίκησης, στις 12.30 παρέμβαση του Αλέξη Τσίπρα και στις 13.00 εξειδίκευση των προτάσεων από τον Γιώργο Ιωακειμίδη, τομεάρχη Τοπικής Αυτοδιοίκησης, και τη Μαρία Καμμά, δήμαρχο Τήλου και αναπληρώτρια τομεάρχισσα Νησιωτικής Πολιτικής.
Μένει να φανεί πώς θα αποτυπωθεί πολιτικά αυτή η πρόταση μετά την παρουσίασή της και ποια σημεία της θα βρεθούν πιο έντονα στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης για την επόμενη μέρα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
