Σε νέα και πιο καθοριστική φάση περνά το ευρωπαϊκό σχέδιο για τη δημιουργία των πρώτων return hubs εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στόχο να μπορούν να μεταφέρονται σε αυτά παράνομοι μετανάστες που δεν έχουν πλέον δικαίωμα παραμονής σε κράτος-μέλος, ανάμεσά τους και όσοι έχουν λάβει οριστική απορριπτική απόφαση στο αίτημα ασύλου τους.
Το εγχείρημα προωθείται από τη Γερμανία, την Αυστρία, την Ολλανδία, τη Δανία και την Ελλάδα, ενώ οι επαφές με τρίτες χώρες έχουν ενταθεί. Η επόμενη κρίσιμη συνάντηση έχει οριστεί για τις 4 Σεπτεμβρίου στην Κοπεγχάγη.
Το υπουργείο Μετανάστευσης της Δανίας επιβεβαίωσε επισήμως ότι οι πέντε χώρες έχουν αναλάβει από κοινού την πρωτοβουλία για την πρακτική υλοποίηση των κέντρων επιστροφής και ότι οι εργασίες έχουν πλέον περάσει στην «αποφασιστική φάση».
Η Αφρική στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων
Οι συνομιλίες επικεντρώνονται σε αφρικανικές χώρες. Σύμφωνα με δημοσίευμα της «Καθημερινής», η Ουγκάντα είναι η περίπτωση που έχει προχωρήσει περισσότερο, με τη συζήτηση να περιλαμβάνει οικονομικά ανταλλάγματα και με στόχο να τεθεί σε λειτουργία η πρώτη δομή το 2027.
Στις επαφές συμμετέχουν και οι πέντε ευρωπαϊκές χώρες, ενώ έως το τέλος Αυγούστου προβλέπεται η μετάβαση τεχνικών κλιμακίων στην Αφρική για τη συνέχιση των συνομιλιών.
Η Ρουάντα ως σοβαρή επιλογή
Η Ρουάντα συγκεντρώνει επίσης ισχυρές πιθανότητες και αποτελεί μία από τις επιλογές που εξετάζονται σοβαρά στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων.
Το βασικό της πλεονέκτημα είναι ότι διαθέτει ήδη υποδομή και προηγούμενη εμπειρία στην υποδοχή και προσωρινή φιλοξενία μεταναστευτικών και προσφυγικών πληθυσμών. Αν υπάρξει συμφωνία, αυτό θα μπορούσε να επιτρέψει την έναρξη λειτουργίας ενός τέτοιου σχήματος σε σαφώς συντομότερο χρόνο.
Η Ρουάντα λειτουργεί ήδη κέντρο προσωρινής υποδοχής στο πλαίσιο του Emergency Transit Mechanism, σε συνεργασία με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες. Από το 2019 έχουν μεταφερθεί στη χώρα περισσότεροι από 3.000 πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο από τη Λιβύη, με τους περισσότερους να έχουν στη συνέχεια μετεγκατασταθεί σε τρίτες χώρες.
Παράλληλα, στο Κιγκάλι είχε προετοιμαστεί ειδική υποδομή και στο πλαίσιο της συμφωνίας με τη Βρετανία για τη μεταφορά αιτούντων άσυλο, πριν το Λονδίνο εγκαταλείψει τελικά το σχέδιο.
Το InfoMigrants αναφέρει επίσης ότι η κυβέρνηση της Ρουάντας έχει επιβεβαιώσει συνομιλίες με την ευρωπαϊκή πλευρά για το ενδεχόμενο φιλοξενίας return hub, στοιχείο που δείχνει ότι το Κιγκάλι δεν είναι απλώς μια θεωρητική επιλογή, αλλά πεδίο πραγματικής διαπραγμάτευσης.
Η Ρουάντα είχε ήδη περιληφθεί από τον Ιούνιο στις χώρες που εξετάζονταν ως πιθανές τοποθεσίες για τα ευρωπαϊκά return hubs, μαζί με την Ουγκάντα, την Κένυα και το Ουζμπεκιστάν.
Το αρχικό σχέδιο προβλέπει πιλοτική λειτουργία του κέντρου για 5.000 έως 10.000 άτομα των οποίων οι αιτήσεις ασύλου έχουν απορριφθεί.
Η συνάντηση της 4ης Σεπτεμβρίου στην Κοπεγχάγη
Ο Δανός υπουργός Μετανάστευσης και Ένταξης Μόρτεν Μπόντσκοφ έχει προσκαλέσει στις 4 Σεπτεμβρίου τους ομολόγους του από τη Γερμανία, την Ολλανδία, την Αυστρία και την Ελλάδα, ώστε να καθοριστούν τα επόμενα βήματα.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της κυβέρνησης της Δανίας, ο στόχος είναι να υπάρξει συμφωνία μέσα στο 2027, ώστε οι πρώτοι αλλοδαποί που δεν έχουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής να μπορούν να μεταφερθούν από κράτος-μέλος σε κέντρο εκτός της ΕΕ.
Η εμπλοκή της Ελλάδας και ο ρόλος του Θάνου Πλεύρη
Η Αθήνα βρίσκεται στον στενό πυρήνα της πρωτοβουλίας και συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις μαζί με το Βερολίνο, τη Βιέννη, τη Χάγη και την Κοπεγχάγη. Τον ελληνικό φάκελο χειρίζεται ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης.
Ο χρονικός ορίζοντας έχει ιδιαίτερη σημασία και για την Ελλάδα, καθώς ο σχεδιασμός είναι ο πρώτος χώρος προσωρινής παραμονής αυτού του τύπου στην Αφρική να μπορεί να λειτουργήσει το 2027, τη χρονιά που η χώρα θα αναλάβει και την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δεύτερο εξάμηνο.
Για τον κ. Πλεύρη, η ενδεχόμενη ολοκλήρωση της συμφωνίας αποτελεί και προσωπικό στοίχημα, καθώς έχει αναδείξει την αυστηροποίηση του πλαισίου στο μεταναστευτικό, τόσο με τον νέο νόμο και το δόγμα «απέλαση ή φυλάκιση» όσο και με τα return hubs.
Με αυτό το σχήμα, όπως έχει αποτυπωθεί και στον δημόσιο λόγο που συνοδεύει την πρωτοβουλία, επιδιώκεται να σταλεί το μήνυμα ότι ακόμη κι αν ένας παράνομος μετανάστης φτάσει σε ευρωπαϊκό έδαφος, δεν θα παραμένει εκεί.
Μένει να φανεί αν οι συζητήσεις της 4ης Σεπτεμβρίου θα οδηγήσουν σε συγκεκριμένη συμφωνία για την τοποθεσία και το χρονοδιάγραμμα των πρώτων return hubs.
