Η προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, ξεκινά σήμερα στη Λευκωσία έναν νέο γύρο επαφών με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη και τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν. Σκοπός αυτών των συναντήσεων είναι να διαπιστωθεί αν υπάρχει η πολιτική βούληση για την επανέναρξη ουσιαστικών συνομιλιών και τη συγκέντρωση για μια διευρυμένη διάσκεψη.
Η Ολγκίν θα συναντηθεί το πρωί με τον Χριστοδουλίδη στο Προεδρικό Μέγαρο και το απόγευμα θα έχει χωριστή συνάντηση με τον Έρχιουρμαν στα κατεχόμενα. Η παραμονή της στην Κύπρο θα διαρκέσει μέχρι τις 14 Ιουνίου, πριν ταξιδέψει στην Άγκυρα και την Αθήνα για επαφές με τις κυβερνήσεις των δύο χωρών. Ο εκπρόσωπος του Γενικού Γραμματέα, Στεφάν Ντουζαρίκ, δήλωσε ότι οι συναντήσεις αποσκοπούν στην 'πορεία προς τα εμπρός' στο Κυπριακό.
Η Λευκωσία επιδιώκει σαφή διαδικασία
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης χαρακτήρισε τη σημερινή συνάντηση 'πολύ σημαντική', εκφράζοντας την προσδοκία του για θετικά αποτελέσματα. Η ελληνοκυπριακή πλευρά επιθυμεί να υπάρξει περαιτέρω ώθηση για τη σύγκληση διευρυμένης διάσκεψης, όπου θα μπορούσε να ανακοινωθεί η επανέναρξη των συνομιλιών.
Ωστόσο, για τη Λευκωσία, το κρίσιμο δεν είναι μόνο η διεξαγωγή μιας συνάντησης, αλλά η ύπαρξη μιας διαδικασίας με σαφές πλαίσιο, σύμφωνα με τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Η λύση που επιδιώκεται είναι η διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα, όπως έχει επαναβεβαιωθεί και στο ψήφισμα 2771 του 2025 για την ΟΥΝΦΙΚΥΠ.
Η τουρκική πλευρά και οι απαιτήσεις της
Από την άλλη πλευρά, η τουρκική πλευρά, ιδιαίτερα μετά την αποτυχία του Κραν Μοντανά το 2017, έχει προσπαθήσει να μεταφέρει τη συζήτηση προς την κατεύθυνση της 'κυριαρχικής ισότητας' και των 'δύο κρατών', μια θέση που απορρίπτεται από τη Λευκωσία, την Αθήνα και την ΕΕ, καθώς θα οδηγούσε σε νομιμοποίηση της διχοτόμησης.
Η εκλογή του Τουφάν Έρχιουρμαν στην ηγεσία των Τουρκοκυπρίων έχει δημιουργήσει νέα δεδομένα, καθώς φαίνεται πιο πρόθυμος για επάνοδο σε συνομιλίες σε σχέση με τον προκάτοχό του, Ερσίν Τατάρ. Παρά την προθυμία του, ο Έρχιουρμαν επιμένει στην πολιτική ισότητα των Τουρκοκυπρίων και στη συνεχή αναφορά στην ανάγκη συντονισμού με την Τουρκία.
Προηγούμενες πρωτοβουλίες και μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης
Η προσπάθεια της Ολγκίν δεν ξεκινά από μηδενική βάση. Τον Μάρτιο του 2025, σε άτυπη συνάντηση στη Γενεύη, είχαν συμφωνηθεί πρωτοβουλίες οικοδόμησης εμπιστοσύνης, όπως το άνοιγμα νέων σημείων διέλευσης και η αποναρκοθέτηση. Ωστόσο, η εμπειρία δείχνει ότι αυτά τα μέτρα βοηθούν μόνο αν λειτουργούν ως γέφυρα προς ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.
Η Τουρκία στο κέντρο της διαδικασίας
Η επίσκεψη της Ολγκίν στην Άγκυρα και την Αθήνα υπογραμμίζει τη σημασία της Τουρκίας στη διαδικασία του Κυπριακού. Η Τουρκία, ως κατοχική δύναμη, επηρεάζει αποφασιστικά τις κινήσεις της τουρκοκυπριακής ηγεσίας. Η στάση της παραμένει αντιφατική, καθώς από τη μία υποστηρίζει μια διαδικασία υπό τα Ηνωμένα Έθνη, ενώ από την άλλη επιμένει σε θέσεις που δεν συμβιβάζονται με τα ψηφίσματα του ΟΗΕ.
Ευρωπαϊκή διάσταση και προοπτικές
Η επίσκεψη Ολγκίν συμπίπτει με έντονη ευρωπαϊκή κινητικότητα στη Λευκωσία, καθώς η άτυπη συνάντηση των υπουργών Άμυνας της ΕΕ αναδεικνύει ότι το Κυπριακό δεν είναι μόνο δικοινοτική διαφορά, αλλά και ζήτημα ασφάλειας κράτους μέλους της ΕΕ. Η Λευκωσία επιδιώκει ουσιαστική εμπλοκή της ΕΕ στις συνομιλίες, χωρίς να υποκαθιστά τον ρόλο των Ηνωμένων Εθνών.
Η αποστολή της Ολγκίν είναι να διαπιστώσει αν υπάρχει επαρκής πολιτική βούληση για τη σύγκληση διευρυμένης διάσκεψης. Η ίδια γνωρίζει ότι μια διάσκεψη χωρίς προετοιμασία μπορεί να οδηγήσει σε νέο αδιέξοδο, γι’ αυτό και οι συναντήσεις της θα λειτουργήσουν ως τεστ προθέσεων. Το Κυπριακό εισέρχεται ξανά σε περίοδο κινητικότητας, αλλά παραμένει αβέβαιο αν αυτή θα οδηγήσει σε πραγματική διαδικασία ή αν θα προστεθεί στον μακρύ κατάλογο των χαμένων ευκαιριών.
