Στα ανοιχτά της Σκοπέλου, ένα σκάφος αναψυχής που έμοιαζε με ακόμη μία κίνηση του θαλάσσιου τουρισμού αποδείχθηκε πως λειτουργούσε ως κάλυψη για παράνομη συλλογή κοραλλιών από τον ελληνικό βυθό. Η ΔΕΟΣ της ΑΑΔΕ εντόπισε και κατέσχεσε ποσότητες προστατευόμενων κοραλλιών, με την αξία τους να υπολογίζεται έως και τα 800.000 ευρώ.
Η υπόθεση δεν αφορά μόνο μια κατάσχεση, αλλά ένα οργανωμένο δίκτυο που, σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, διοχέτευε το φορτίο προς την Ιταλία. Το παράνομο εμπόριο ξεδιπλώθηκε μέσα από συνδυασμό ψηφιακών δεδομένων, διασταυρώσεων και στοχευμένου ελέγχου σε θάλασσα και ξηρά.
Πώς στήθηκε η επιχείρηση στα ανοιχτά της Σκοπέλου
Το σκάφος, μισθωμένο από Ιταλούς, κινούνταν διακριτικά στις διαδρομές των Βόρειων Σποράδων. Στο εσωτερικό του βρέθηκαν ειδικός καταδυτικός εξοπλισμός, εργαλεία αποκοπής, αυτοσχέδιες αποθήκες και ψυχόμενοι χώροι φύλαξης του φορτίου, στοιχεία που δείχνουν ότι είχε μετατραπεί σε πλωτή βάση παράνομης εξόρυξης.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που αξιοποίησαν οι ελεγκτικές αρχές, στο πλήρωμα συμμετείχαν Ιταλοί δύτες με εμπειρία σε μεγάλα βάθη. Οι βυθοί στους οποίους δρούσαν βρίσκονται εντός ή στα όρια περιοχών του δικτύου Natura 2000, όπου τα κοραλλιογενή οικοσυστήματα προστατεύονται αυστηρά από την ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Τα ψηφιακά ίχνη που οδήγησαν στο κύκλωμα
Η έρευνα δεν ξεκίνησε από τυχαίο έλεγχο στη θάλασσα, αλλά από ανάλυση δεδομένων στην ξηρά. Τα συστήματα ανάλυσης κινδύνου της ΑΑΔΕ «σήμαναν» συναγερμό για συγκεκριμένη μεταφορική εταιρεία, η οποία εμφάνιζε ασυνήθιστες φορτώσεις και δρομολόγια προς λιμάνια της βόρειας και κεντρικής Ιταλίας.
Η εταιρεία φαινόταν να λειτουργεί ως νόμιμη επιχείρηση logistics, όμως σύμφωνα με το υλικό της έρευνας χρησιμοποιούνταν ως βιτρίνα για να καλύπτει τις κινήσεις των λαθρεμπόρων. Μικρά πακέτα, ψευδείς περιγραφές και ασαφείς δηλώσεις περιεχομένου εντάσσονταν σε μεγαλύτερα νόμιμα φορτία, ενώ από την ανάλυση των εγγράφων και των κινήσεων προέκυψαν η ομάδα των Ιταλών δραστών και οι συχνές αφίξεις τους στα ελληνικά νησιά.
Η ελεγκτική εικόνα συμπληρώθηκε από διασταυρώσεις σε δηλώσεις πλοίων αναψυχής, κινήσεις καρτών, δεδομένα AIS και δρομολόγια της μεταφορικής. Έτσι αποτυπώθηκε ένα σκάφος που φαινόταν τυπικά «καθαρό», αλλά συνδεόταν επανειλημμένα με ύποπτες αποστολές.
Ο «κόκκινος χρυσός» της Μεσογείου και η διαδρομή του
Το κόκκινο κοράλλι έχει εδώ και δεκαετίες τη φήμη του «κόκκινου χρυσού» της Μεσογείου. Στη νότια Ιταλία, με επίκεντρο περιοχές όπως η Torre del Greco κοντά στη Νάπολη, έχουν αναπτυχθεί βιοτεχνίες επεξεργασίας και κοπής κοραλλιών που τροφοδοτούν διεθνείς οίκους κοσμημάτων.
Η νόμιμη δραστηριότητα με άδειες και ποσοστώσεις συνυπάρχει με μια παράλληλη μαύρη αγορά. Εκεί, κοράλλια που έχουν αλιευθεί παράνομα από διάφορες περιοχές της Μεσογείου μεταφέρονται με κρυφά δρομολόγια και εικονικές δηλώσεις, για να καταλήξουν σε εργαστήρια και στη συνέχεια σε κοσμήματα και αντικείμενα πολυτελείας.
Έρευνες που έχουν χρηματοδοτηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση εκτιμούν ότι κάθε χρόνο διακινούνται παράνομα κοράλλια αξίας αρκετών εκατομμυρίων ευρώ, με τη Βόρεια Αφρική και τη νότια Ιταλία να λειτουργούν ως βασικοί κόμβοι επεξεργασίας και εξαγωγής. Σε άλλες περιπτώσεις, το υλικό αυτό καταλήγει σε πολυτελή ενυδρεία και σε ακριβά κοσμήματα.
Το λαθρεμπόριο κοραλλιών εντάσσεται σε μια ευρύτερη αγορά παράνομης διακίνησης θαλάσσιας άγριας ζωής. Κοράλλια, τροπικά ψάρια, γιγάντια όστρακα και θαλάσσιοι ιππόκαμποι τροφοδοτούν συχνά τη ζήτηση για πολυτελή ενυδρεία και «reef tanks», αλλά και την αγορά βραχιολιών, κολιέ και φυλαχτών με αδιαφανή ή παράνομη προέλευση.
Η συνεργασία με το Λιμενικό και η επόμενη ημέρα της έρευνας
Η ΔΕΟΣ, σε συνεργασία με το Λιμενικό, προχώρησε σε στοχευμένο έλεγχο και εντόπισε τις ποσότητες κοραλλιών καθώς και τα εργαλεία εξόρυξης. Παράλληλα, ενεργοποιήθηκαν οι δίαυλοι διεθνούς συνεργασίας με τις ιταλικές αρχές για την ταυτοποίηση των παραληπτών και πιθανών συνεργών σε άλλα κράτη.
Η διαδρομή του φορτίου, όπως περιγράφεται από την έρευνα, ξεκινούσε από τον ελληνικό βυθό και κατέληγε στα εργαστήρια της νότιας Ιταλίας. Σύμφωνα με την πρώτη εκτίμηση, η αξία των ευρημάτων φτάνει περίπου τις 800.000 ευρώ.
Σε θεσμικό επίπεδο, η υπόθεση αναδεικνύει για ακόμη μία φορά τον ρόλο των ψηφιακών μεθόδων ελέγχου της ΑΑΔΕ: ανάλυση κινδύνου, διασταύρωση δηλώσεων, στοχευμένες επιχειρήσεις στη θάλασσα και συνεργασία με αρχές άλλων χωρών. Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, το επόμενο βήμα θα είναι η συνέχιση των ερευνών για τους παραλήπτες και τα δίκτυα που στηρίζουν τη διακίνηση.
Στο πλαίσιο της σύμβασης CITES και του δικτύου Natura 2000, η συλλογή, μεταφορά και πώληση προστατευόμενων θαλάσσιων ειδών χωρίς άδεια απαγορεύεται αυστηρά. Παρ’ όλα αυτά, οι εγκληματικές ομάδες αξιοποιούν κενά στην επιτήρηση, ψευδείς δηλώσεις και πολύπλοκα δίκτυα μεταφορικών για να κρύβουν τα φορτία τους μέσα σε νόμιμες αποστολές άλλων εμπορευμάτων.
Η Ελλάδα διαθέτει σημαντικό αριθμό θαλάσσιων περιοχών Natura 2000 και έχει υποχρέωση να προστατεύει κοραλλιογενή οικοσυστήματα, ύφαλους και θαλάσσιες σπηλιές που φιλοξενούν σπάνια είδη. Η υπόθεση στη Σκόπελο δείχνει ότι, πέρα από την υπεραλίευση, την κλιματική κρίση και τη ρύπανση, τα κοράλλια αντιμετωπίζουν και την πίεση ενός διεθνούς κυκλώματος που τα βλέπει ως πεδίο υψηλής απόδοσης.
