ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ (AP) — Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει στραφεί στους ναυτικούς αποκλεισμούς για να ασκήσει πίεση στις κυβερνήσεις της Βενεζουέλας, της Κούβας και τώρα του Ιράν ώστε να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις του, όμως η προτιμώμενη τακτική του έρχεται αντιμέτωπη με μια πολύ διαφορετική πραγματικότητα στη Μέση Ανατολή απ' ό,τι στην Καραϊβική.
Σε αντίθεση με την Κούβα ή τη Βενεζουέλα, το Ιράν έχει αποκλείσει έναν κρίσιμο εμπορικό δρόμο για τις μεταφορές ενέργειας, πράγμα που σημαίνει ότι όσο παρατείνεται η αντιπαράθεση, τόσο περισσότερο θα υποφέρει η παγκόσμια οικονομία. Η Τεχεράνη αποτελεί επίσης μεγαλύτερη στρατιωτική απειλή από εκείνους τους αντιπάλους στο ίδιο το ημισφαίριο της Αμερικής και απαιτεί διατηρημένη στρατιωτική παρουσία μακριά από τις ακτές των ΗΠΑ.
Η επιρροή του Ιράν στο Στενό του Ορμούζ του δίνει ισχύ κατά τη διάρκεια μιας εύθραυστης εκεχειρίας, επειδή οι διευρυνόμενοι οικονομικοί κίνδυνοι, ιδιαίτερα οι υψηλότερες τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ σε μια εκλογική χρονιά, θα μπορούσαν να εξαναγκάσουν τον Ρεπουμπλικανό πρόεδρο να τερματίσει τον αποκλεισμό στα λιμάνια και την ακτογραμμή του Ιράν, λένε ειδικοί.
«Είναι πραγματικά πλέον ζήτημα του ποια χώρα, οι ΗΠΑ ή το Ιράν, έχει μεγαλύτερη ανοχή στον πόνο», δήλωσε ο Max Boot, στρατιωτικός ιστορικός και ανώτερος ερευνητής για μελέτες εθνικής ασφάλειας στο Council on Foreign Relations.
Το Ιράν παρουσιάζει «σημαντικές διαφορές» από άλλους αποκλεισμούς
Η αποτελεσματικότητα της χρήσης από τον Τραμπ του ισχυρότερου ναυτικού στον κόσμο για να παρεμποδίσει το εμπόριο του υπό κυρώσεις πετρελαίου του Ιράν και άλλων αγαθών συζητείται έντονα. Αλλά σίγουρα φαίνεται να εντείνεται όσο ο πόλεμος συνεχίζεται.
Ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε την Πέμπτη την κατάσχεση ενός ακόμη τάνκερ που σχετίζεται με το λαθρεμπόριο ιρανικού πετρελαίου, μια ημέρα αφότου οι παραστρατιωτικοί Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν έλαβαν τον έλεγχο δύο πλοίων στην κρίσιμη υδάτινη οδό.
Ο Τραμπ ανακοίνωσε επίσης ότι έχει διατάξει τον αμερικανικό στρατό να «πυροβολεί και να σκοτώνει» ιρανικά μικρά σκάφη που τοποθετούν θαλάσσιες νάρκες στο στενό.
Αλλά η κατάσταση στο Ιράν δεν είναι ακριβώς ανάλογη με αυτήν που εκτυλίσσεται με τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και την Κούβα.
Κάποιοι ειδικοί λένε ότι η επιτυχία του Τραμπ στη Βενεζουέλα είχε πιθανώς περισσότερη σχέση με τη στρατιωτική επιδρομή των ΗΠΑ που συνέλαβε τον ηγέτη Νικολάς Μαδούρο παρά με τα αμερικανικά πολεμικά πλοία που κατέσχεσαν τάνκερ πετρελαίου υπό κυρώσεις για να επιβάλουν τον αμερικανικό έλεγχο στη χώρα της Νότιας Αμερικής.
Ένα αμερικανικό εμπάργκο πετρελαίου στην Κούβα, εν τω μεταξύ, έχει προκαλέσει τη σοβαρότερη οικονομική κρίση του νησιού εδώ και δεκαετίες. Αν και Αμερικανοί και Κουβανοί αξιωματούχοι συναντήθηκαν πρόσφατα στο νησί για σπάνιες συνομιλίες, ο οικονομικός στραγγαλισμός απέτυχε να παραγάγει τον δηλωμένο στόχο της κυβέρνησης Τραμπ για αλλαγή ηγεσίας.
«Πιστεύω πράγματι ότι η επιτυχία της αποστολής κατά του Μαδούρο στη Βενεζουέλα πιθανόν ενθάρρυνε τον πρόεδρο», είπε ο Todd Huntley, διευθυντής του National Security Law Program του Πανεπιστημίου Georgetown.
Αυτό δεν καθιστά τις καταστάσεις στη Βενεζουέλα και το Ιράν όμοιες — γεωγραφικά, στρατιωτικά ή πολιτικά. «Υπάρχουν κάποιες σημαντικές διαφορές», είπε ο Huntley, απόστρατος πλοίαρχος του Πολεμικού Ναυτικού και στρατιωτικός δικαστής.
Αν και ο αποκλεισμός κατά του Ιράν έχει επιφέρει σοβαρό πλήγμα στην οικονομία του, συμπεριλαμβανομένης της διακοπής των εισαγωγών διαφόρων προμηθειών από φορτηγά πλοία, η χώρα εξακολουθεί να μπορεί να διακινεί μέρος του υπό κυρώσεις πετρελαίου της, λένε εταιρείες παρακολούθησης πλοίων.
Το Ιράν έχει απορρίψει τις απαιτήσεις του Τραμπ να επανανοίξει το στενό, όπου κανονικά ρέει το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, και πυροβολεί ξανά εναντίον πλοίων αυτή την εβδομάδα. Οι καθυστερημένες μεταφορές μέσω του στενού έχουν εκτοξεύσει τις τιμές της βενζίνης πολύ πέρα από την περιοχή και έχουν αυξήσει το κόστος των τροφίμων και ενός ευρέος φάσματος άλλων προϊόντων, δημιουργώντας πολιτικό πρόβλημα για τον Τραμπ πριν από τις εκλογές του Νοεμβρίου.
«Οι αποκλεισμοί είναι συνήθως απλώς ένα εργαλείο ενός μηχανισμού που χρησιμοποιείται σε μια σύγκρουση», είπε ο Salvatore Mercogliano, καθηγητής ναυτικής ιστορίας στο Campbell University στη Βόρεια Καρολίνα. «Μπορούν να είναι σημαντικοί. Αλλά είναι μόνο ένα στοιχείο. Και δεν νομίζω ότι θα είναι αρκετό για να πείσει τους Ιρανούς».
Η αποτελεσματικότητα του αμερικανικού αποκλεισμού αμφισβητείται
Ο Ναύαρχος Brad Cooper, επικεφαλής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, ισχυρίστηκε την περασμένη εβδομάδα ότι «κανένα πλοίο δεν έχει διαφύγει των αμερικανικών δυνάμεων». Η διοίκηση που εποπτεύει τη Μέση Ανατολή ανέφερε ότι έχει κατευθύνει 31 πλοία να γυρίσουν πίσω ή να επιστρέψουν σε λιμάνι έως την Τετάρτη.
Οι ομάδες εμπορικής ναυτιλίας είναι σκεπτικιστικές.
Η Lloyd's List Intelligence ανέφερε ότι «μια σταθερή ροή κυκλοφορίας στόλου-σκιάς» έχει περάσει μέσα και έξω από τον Περσικό Κόλπο, συμπεριλαμβανομένων 11 τάνκερ με ιρανικό φορτίο που έχουν εγκαταλείψει τον Κόλπο του Ομάν έξω από το στενό από τις 13 Απριλίου.
Η εταιρεία ναυτιλιακών πληροφοριών Windward δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι η ιρανική κυκλοφορία συνεχίζεται «μέσω εξαπάτησης».
Τα ιρανικά πλοία έχουν αρκετούς τρόπους να γλιστρήσουν μέσα από τον αποκλεισμό, συμπεριλαμβανομένης της πλαστογράφησης των δεδομένων παρακολούθησης της θέσης τους ή της διέλευσης μέσω των χωρικών υδάτων του Πακιστάν, είπε ο Mercogliano. Σημείωσε επίσης ότι ο τεράστιος όγκος ναυτιλιακής κυκλοφορίας που πρέπει να ελεγχθεί από τον στρατό είναι ένα απαιτητικό έργο.
Οι αποκλεισμοί απαιτούν υπομονή για να λειτουργήσουν
Η τελευταία φορά που οι ΗΠΑ επέβαλαν έναν αποκλεισμό παρόμοιο με αυτόν που επικεντρώνεται στα ιρανικά πλοία ήταν κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Κένεντι στις αρχές της δεκαετίας του 1960, εναντίον της Κούβας, είπε ο Huntley.
«Και ούτε καν ονομάστηκε αποκλεισμός», είπε. «Το ονομάσαμε καραντίνα».
Ορισμένοι ναυτικοί αποκλεισμοί στην πορεία της ιστορίας είχαν αντίκτυπο, όπως ο αποκλεισμός της Βρετανίας κατά της Γερμανίας στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. «Αλλά τείνουν να έχουν πολύ μακροπρόθεσμες επιπτώσεις, ενώ ο Τραμπ αναζητά βραχυπρόθεσμα, γρήγορα αποτελέσματα», σύμφωνα με τον Boot, τον στρατιωτικό ιστορικό.
Είπε ότι ο Τραμπ πιθανώς θεώρησε ότι ο αποκλεισμός των τάνκερ πετρελαίου υπό κυρώσεις που συνδέονταν με τη Βενεζουέλα έπαιξε μεγάλο ρόλο στην επιτυχία των αλλαγών ηγεσίας σε εκείνη τη χώρα. Αλλά ο Boot είπε ότι είχε περισσότερη σχέση με την εκδίωξη του Μαδούρο από τις ΗΠΑ και τη συνεργασία που ακολούθησε από τον αντιπρόεδρό του, Ντέλσι Ροντρίγκεζ, η οποία είναι τώρα ασκούσα καθήκοντα προέδρου.
«Δεν υπάρχει Ντέλσι Ροντρίγκεζ στην Κούβα ή το Ιράν», είπε ο Boot. «Νομίζω ότι η επιτυχία του στη Βενεζουέλα τον παραπλάνησε, κάνοντάς τον να σκέφτεται ότι αυτό ήταν ένα μοντέλο που θα μπορούσε να αναπαραχθεί αλλού. Το βλέπει ως τεράστια επιτυχία με μικρό κόστος. Και στην πραγματικότητα, αποδεικνύεται ότι είναι ένα μοναδικό σύνολο περιστάσεων».
AP
