Τα Στενά του Ορμούζ έχουν μετατραπεί στο πιο κρίσιμο σημείο της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, καθώς η Τεχεράνη διαμηνύει ότι δεν πρόκειται να τα ξανανοίξει χωρίς πλήρη αποδοχή των όρων της από τις ΗΠΑ. Η θέση αυτή αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να παραταθεί η ένταση γύρω από ένα πέρασμα ζωτικής σημασίας για το διεθνές εμπόριο υδρογονανθράκων.
Την ίδια ώρα, η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη περιγράφουν διαφορετικά το αν υπάρχουν πράγματι διαπραγματεύσεις. Ο Ντόναλντ Τραμπ μιλά για «ανταλλαγή μηνυμάτων» και επιμένει πως η αμερικανική πίεση αποδίδει, ενώ το Ιράν απορρίπτει την εκδοχή ενός κανονικού διαλόγου.
Το Ορμούζ ως πεδίο πίεσης
Το Σάββατο, οι Φρουροί της Επανάστασης ξεκαθάρισαν ότι το στενό θα παραμείνει κλειστό όσο η Ουάσιγκτον δεν αποδέχεται «όλους» τους όρους της Τεχεράνης. Παρουσίασαν μάλιστα το πέρασμα όχι μόνο ως θαλάσσια οδό, αλλά ως «θέατρο του πολέμου», με στόχο να δείξουν ότι το ζήτημα έχει πια ξεπεράσει τα όρια μιας απλής ναυτιλιακής διαφωνίας.
Η ίδια γραμμή συνοψίστηκε και σε μια πιο ωμή διατύπωση: η τρέχουσα στάση της Τεχεράνης είναι να κρατήσει το Ορμούζ κλειστό μέχρι να συμφωνήσει ο αντίπαλος στους όρους της. Πρόκειται για μια στάση που βάζει στην άκρη, προς το παρόν, κάθε προσδοκία για άμεση αποκλιμάκωση.
Οι ΗΠΑ είχαν επιβάλει εκ νέου τον Ιούλιο αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών στον Κόλπο, κίνηση που, σύμφωνα με τον αμερικανό πρόεδρο, όξυνε ακόμη περισσότερο την οικονομική κρίση στο Ιράν. Ο Τραμπ, σε συνέντευξή του στο Axios χθες, είπε ότι οι ΗΠΑ παραμένουν «διακριτικές» και ότι απλώς παρατηρούν το Ιράν με τον «καλπάζοντα πληθωρισμό» και την οικονομία του σε «πολύ κακή κατάσταση».
«Θα φέρει αποτέλεσμα. Πάντα φέρνει αποτέλεσμα».
Με αυτή τη φράση ο αμερικανός πρόεδρος επανέλαβε την πεποίθησή του ότι η πίεση θα αποδώσει. Πρόσθεσε επίσης ότι η κατάσταση μοιάζει «σαν παρτίδα σκακιού», την ώρα που έχει πολλαπλασιάσει τις αντιφατικές δηλώσεις του για τον πόλεμο.
Οι όροι της Τεχεράνης και το αμερικανικό αδιέξοδο
Στο τελευταίο μπραντεφέρ, η Τεχεράνη ζητά από τις ΗΠΑ να βάλουν οριστικά τέλος στον πόλεμο και στην επιθετικότητα εναντίον του Ιράν και των συμμάχων του, συμπεριλαμβανομένων εκείνων στην Υεμένη και στο Ιράκ. Παράλληλα απαιτεί την άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, την άρση των οικονομικών κυρώσεων και την αποδέσμευση «χωρίς όρους» των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων.
Πολλές από αυτές τις κινήσεις υπήρχαν ήδη στο μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψαν οι πρόεδροι των δύο χωρών στα μέσα Ιουνίου. Τότε, το κείμενο είχε παρουσιαστεί ως βάση για ευρύτερες διαπραγματεύσεις και είχε επιτρέψει να ανοίξουν για μερικές ημέρες τα στενά, με αποτέλεσμα να πέσουν οι τιμές του πετρελαίου πριν η διαδικασία εκτροχιαστεί.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, πάντως, είχε δηλώσει τις προηγούμενες ημέρες ότι οι υποτιθέμενες διαπραγματεύσεις πάνε πολύ καλά και ότι το στενό θα ξανάνοιγε άμεσα. Σήμερα, όμως, οι ιρανικοί όροι δείχνουν ότι η απόσταση ανάμεσα στις δύο πλευρές παραμένει μεγάλη.
Ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου επέμεινε χθες στην πλευρά του πυρηνικού ζητήματος, λέγοντας ότι η Ισλαμική Δημοκρατία «δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα», «με συμφωνία ή χωρίς». Η δήλωσή του ήρθε ενώ έχουν ήδη φανεί διαφωνίες ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ισραήλ μέσα στο ίδιο πολεμικό πλαίσιο.
«Μισο-διαπραγματευόμαστε» και το κανάλι του Ομάν
Από την πλευρά της, η ιρανική διπλωματία αρνείται ότι υπάρχουν ουσιαστικές συνομιλίες με την Ουάσιγκτον. Ο Αμπάς Αραγτσί είπε χθες ότι πρόκειται για «ανταλλαγή μηνυμάτων μέσω ενδιάμεσων» και όχι για κανονική διαπραγμάτευση.
Ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας πρόσθεσε ότι δεν θα μιλούσε για διαπραγμάτευση, αλλά για ανταλλαγή μηνυμάτων, και απέκλεισε τη συνέχιση των συνομιλιών όσο δεν σταματούν οι «αμερικανικές παραβιάσεις» της καταρχήν συμφωνίας, του λεγόμενου μνημονίου κατανόησης του Ισλαμαμπάντ.
Το Ιράν υποστηρίζει επίσης ότι συνομιλεί μόνο με το Ομάν, το σουλτανάτο στην άλλη πλευρά του Ορμούζ, για να καθοριστεί το μελλοντικό δρομολόγιο των πλοίων που θα περνούν από εκεί. Ο κ. Αραγτσί επανέλαβε ότι αυτές οι επαφές βρίσκονται στην «τελική φάση» τους.
«Μισο-διαπραγματευόμαστε μαζί τους», είπε ο Ντόναλντ Τραμπ στη συνέντευξή του στον Axios.
Η Τεχεράνη, πάντως, απορρίπτει την επιστροφή στο status quo ante και επιμένει να ζητά τέλη για παρεχόμενες υπηρεσίες στο Ορμούζ, παρά τη ρητή αντίθεση των ΗΠΑ.
Η παύση των βομβαρδισμών και το νέο μέτωπο στην Ερυθρά Θάλασσα
Οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί έχουν ανασταλεί εδώ και πάνω από μία εβδομάδα. Ωστόσο, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε θέσει ως προϋπόθεση για αυτή την αναστολή το κλείσιμο μιας «συμφωνίας» που θα άνοιγε το στενό «γρήγορα».
Την ίδια στιγμή, ένα άλλο μέτωπο του πολέμου έχει ξανανοίξει. Το υεμενίτικο κίνημα Ανσαραλά, γνωστό και ως Χούθι, ανακοίνωσε χθες Κυριακή ότι έπληξε με drones διυλιστήριο του σαουδαραβικού κολοσσού ARAMCO στην Ερυθρά Θάλασσα.
Το Ριάντ, που στηρίζει τη διεθνώς αναγνωρισμένη υεμενίτικη κυβέρνηση στον πόλεμο εναντίον των ανταρτών, ανακοίνωσε πως πυρκαγιά τέθηκε υπό έλεγχο επιτόπου, χωρίς να διευκρινίσει την αιτία της.
Οι Χούθι είπαν επίσης ότι εκτόξευσαν βαλλιστικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα εναέρια συστήματα εναντίον «στρατευμάτων του σαουδάραβα εχθρού και αποθήκες όπλων στην περιοχή όπου βρίσκεται η Μόκα», στο λιμάνι της νότιας Υεμένης. Σύμφωνα με ιατρική πηγή, σκοτώθηκαν τουλάχιστον 11 άνθρωποι, στρατιωτικοί και άμαχοι.
Έπειτα από τέσσερα χρόνια σχετικής ηρεμίας, οι εχθροπραξίες ξανάρχισαν τον Ιούλιο, ανοίγοντας νέο κεφάλαιο στην περιφερειακή ανάφλεξη μετά τον πόλεμο που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν την 28η Φεβρουαρίου.
Οι Χούθι ανακοίνωσαν κατόπιν αποκλεισμό των σαουδαραβικών πλοίων και λιμανιών στην Ερυθρά Θάλασσα, ζώνη που απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη σημασία για το εμπόριο υδρογονανθράκων μετά την παράλυση του Ορμούζ. Επανέλαβαν επίσης επιθέσεις κατά του σαουδαραβικού βασιλείου, για πρώτη φορά έπειτα από την κατάπαυση του πυρός που είχε διαπραγματευτεί ο ΟΗΕ το 2022 και τηρείτο, παρότι τυπικά η ισχύς της είχε εκπνεύσει.
Η Σαουδική Αραβία, σύμμαχος των ΗΠΑ, που βρέθηκε επανειλημμένα στο στόχαστρο του Ιράν κατά τη διάρκεια του πολέμου, υπέγραψε την Παρασκευή συμφωνία με το Πακιστάν και την Τουρκία η οποία προβλέπει αμοιβαία άμυνα.
