Λίγες ημέρες πριν από τον Δεκαπενταύγουστο, το μεταναστευτικό επιστρέφει στο κέντρο της ευρωπαϊκής αντιπαράθεσης. Μετά τη σύγκρουση που προηγήθηκε ανάμεσα στην Ιταλία και την Ισπανία, τώρα το πεδίο μεταφέρεται στη σχέση Ρώμης και Βερολίνου.
Αφορμή στάθηκαν οι δηλώσεις γερμανικής πλευράς ότι, με βάση το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση που τέθηκε σε ισχύ στις 12 Ιουνίου, θα πρέπει να επανεκκινήσουν οι επιστροφές προς την Ιταλία και την Ελλάδα. Η τοποθέτηση αυτή βρήκε την κυβέρνηση Μελόνι απέναντι, ενώ στη Ρώμη δεν υπάρχει μέχρι στιγμής επίσημη αντίδραση.
Το ζήτημα έχει και άμεση πολιτική βαρύτητα: αγγίζει την εφαρμογή του συστήματος του Δουβλίνου, αλλά και τις ισορροπίες που δοκιμάζονται σε Γερμανία, Ιταλία και ευρύτερα στην Ευρωπαϊκή Ενωση.
Τι είπε το Βερολίνο για το νέο Σύμφωνο
Απαντώντας σε ερωτήσεις Ιταλών δημοσιογράφων, εκπρόσωπος του γερμανικού υπουργείου Εσωτερικών τόνισε ότι «η λειτουργία του συστήματος του Δουβλίνου είναι όρος απαράβατος για τη λειτουργία του Κοινού Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασύλου, το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση το οποίο μπήκε σε ισχύ στις 12 Ιουνίου».
Στην ίδια λογική, η κυβέρνηση Μερτς θεωρεί πως από εκείνη την ημερομηνία και μετά πρέπει να ξαναρχίσουν οι επιστροφές προς την Ιταλία και την Ελλάδα. Πρόκειται για θέση που, σύμφωνα με το κλίμα που περιγράφεται στη Ρώμη, ήρθε σαν αιφνιδιασμός.
Η απάντηση της Ρώμης και το επιχείρημα για τις λίστες
Από ιταλικής πλευράς, πηγές του υπουργείου Εσωτερικών άφησαν να εννοηθεί ότι το θέμα, στην πράξη, δεν υφίσταται. Η Ιταλία θεωρεί ότι οι λίστες αιτούντων άσυλο που θα έπρεπε να επιστραφούν στο έδαφός της έχουν μηδενιστεί, με βάση και τις διμερείς συμφωνίες που έχει υπογράψει με τη Γερμανία.
Για τους δύο τελευταίους μήνες, από τη στιγμή που τέθηκε σε ισχύ το νέο Σύμφωνο, η θέση του υπουργείου υπό τον Ματέο Πιαντεντόζι είναι ότι οι σχετικές συζητήσεις είναι ακόμη πρόωρες, ακριβώς επειδή έχει περάσει πολύ μικρό χρονικό διάστημα.
Στο παρασκήνιο, η Τζόρτζια Μελόνι και οι σύμμαχοί της εκτιμούν ότι ο Φρίντριχ Μερτς δέχεται πίεση από την Ακρα Δεξιά της «Εναλλακτικής για τη Γερμανία» και ότι, με ορίζοντα τις τοπικές εκλογές του φθινοπώρου, επιδιώκει να ανεβάσει τους τόνους και να δείξει πως δεν κάνει χάρες σε κανέναν.
Η παλιά πρόταση Σαλβίνι και η νέα «εξισορρόπηση»
Μέσα σε αυτό το κλίμα κλιμακούμενης αντιπαράθεσης, η Ιταλία φαίνεται να επαναφέρει μια παλαιότερη πρόταση του γραμματέα της Λέγκα, Ματέο Σαλβίνι. Πηγές του ιταλικού υπουργείου Εσωτερικών μιλούν για την ανάγκη μιας νέας «εξισορρόπησης» στο μέλλον.
Με απλά λόγια, η ιδέα είναι να αφαιρείται από τον αριθμό των μεταναστών που θα επιστρέφει το Βερολίνο στην Ιταλία ως πρώτη πύλη εισόδου στην Ενωση, το σύνολο όσων διασώζονται από γερμανικές μη κυβερνητικές οργανώσεις και μεταφέρονται σε ιταλικά λιμάνια.
Η Μελόνι επιχειρεί έτσι να προσθέσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων μια παράμετρο που δεν περιλαμβάνεται στο νέο Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου. Το στοιχείο αυτό, πάντως, επιβεβαιώνει και την ανησυχία των Βρυξελλών, καθώς οι εθνικές κυβερνήσεις φαίνεται να απευθύνονται ολοένα και περισσότερο στα πιο σκληρά ακροατήριά τους.
Μελόνι, Φρέντρικσεν και το αίτημα για κέντρα εκτός ΕΕ
Η ιταλίδα πρωθυπουργός έχει τα τελευταία διαμορφώσει στενή πολιτική σχέση με την πρωθυπουργό της Δανίας, Μέτε Φρέντρικσεν, η οποία ανήκει στους σοσιαλδημοκράτες. Οι δύο γυναίκες είχαν προχωρήσει σε κοινές πρωτοβουλίες, μεταξύ των οποίων και το αίτημα για έκτακτη συνεδρίαση των υπουργών Εσωτερικών της Ενωσης την περασμένη Τρίτη.
Χθες επέλεξαν να συνεχίσουν με κοινή ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ζητώντας «κέντρα επιστροφής μεταναστών εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης». Με αυτή την τοποθέτηση, ουσιαστικά επανέφεραν μια πρόταση που είχε απορριφθεί ακριβώς μια εβδομάδα νωρίτερα από τους αρμόδιους υπουργούς.
Παράλληλα, Μελόνι και Φρέντρικσεν επικαλέστηκαν «τις χριστιανικές ρίζες της Ευρώπης» και καταδίκασαν «την ανεξέλεγκτη μετανάστευση».
Η ένταση με την Ισπανία και οι έλεγχοι στα σύνορα
Την ίδια ώρα, το ερώτημα που κυριαρχεί είναι πότε θα ομαλοποιηθούν οι σχέσεις της Ρώμης με τη Μαδρίτη. Η Ιταλία έχει αναστείλει την ισχύ του χώρου Σένγκεν με την Ισπανία, αξιοποιώντας όσα συνέβησαν στη Θέουτα, ενώ η κυβέρνηση Σάντσεθ απάντησε με ελέγχους στα διαβατήρια των Ιταλών που φτάνουν στη Μαδρίτη και σε άλλες μεγάλες πόλεις.
Το αποτέλεσμα είναι ουρές, ταλαιπωρία και μια επιστροφή σε πρακτικές που θυμίζουν το παρελθόν και στις δύο πλευρές. Οι Βρυξέλλες εμφανίζονται αισιόδοξες ότι η ελεύθερη κυκλοφορία θα αποκατασταθεί σύντομα, εκτός αν επιβεβαιωθούν διαρροές και προβλέψεις για νέα, οργανωμένα μεταναστευτικά κύματα προς τη Θέουτα το ερχόμενο Σαββατοκύριακο.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει αν η αντιπαράθεση θα περιοριστεί σε σκληρές δηλώσεις ή αν θα περάσει και πάλι σε πιο πρακτικά μέτρα, με άμεση επίπτωση στη διαχείριση του μεταναστευτικού στην Ευρώπη.
