Η ένταση γύρω από τις θαλάσσιες οδούς της Μέσης Ανατολής κλιμακώθηκε την Τρίτη, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι Χούθι της Υεμένης ανακοίνωσαν ξεχωριστά περιστατικά με εμπορικά πλοία. Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη έστειλε μήνυμα ότι το Στενό του Ορμούζ δεν θα ανοίξει ξανά εύκολα, αν η Ουάσινγκτον δεν αποδεχθεί τους όρους της.
Το ζήτημα αφορά δύο από τα πιο ευαίσθητα περάσματα για την παγκόσμια ροή πετρελαίου: τον Κόλπο του Ομάν και την είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας. Οι εξελίξεις ήρθαν σε μια περίοδο κατά την οποία ο πόλεμος δεν δείχνει να πλησιάζει σε λήξη, παρά τις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι μια συμφωνία είναι κοντά.
Θάνατοι σε πλοίο στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ
Στο νότιο άκρο της Ερυθράς Θάλασσας, τέσσερα μέλη πληρώματος σκοτώθηκαν σε ύποπτη επίθεση των Χούθι εναντίον μικρού φορτηγού πλοίου στο Στενό του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, σύμφωνα με το υπουργείο Μεταφορών της Υεμένης. Η Ακτοφυλακή της Υεμένης ανέφερε επίσης ότι σκοτώθηκαν δύο διασώστες από αντι-Χούθι στρατιωτική ομάδα.
Οι απώλειες στο αιγυπτιακής ιδιοκτησίας πλοίο Τιχαμά καταγράφονται ως οι πρώτοι θάνατοι σε επίθεση κατά πλοίου από τους Χούθι της Υεμένης από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν.
Το πρακτορείο των Χούθι, Σάμπα, μετέδωσε ότι η οργάνωση επιτέθηκε σε σαουδαραβικό πλοίο που μετέφερε στρατιωτικό εξοπλισμό στο Στενό του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Δεν έδωσε το όνομα του πλοίου και δεν υπήρξε άμεση σαουδαραβική αντίδραση.
Η αμερικανική επιχείρηση και το πλοίο με σημαία Παναμά
Από την πλευρά του, το αμερικανικό στρατιωτικό επιτελείο είπε ότι ελικόπτερο MH-60 του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ εκτόξευσε δύο πυραύλους Hellfire για να θέσει εκτός λειτουργίας το σύστημα διεύθυνσης φορτηγού πλοίου με σημαία Παναμά.
Η CENTCOM ανέφερε ότι το πλοίο αγνόησε επανειλημμένες προειδοποιήσεις να σταματήσει να παραβιάζει ναυτικό αποκλεισμό σε ιρανικά λιμάνια. Ναυτιλιακές πηγές είπαν στο Reuters ότι το πλοίο χτυπήθηκε ανοικτά του Πακιστάν, ενώ έπλεε προς τον Κόλπο του Ομάν.
Οι κινήσεις αυτές συνέπεσαν με την ανανεωμένη απαισιοδοξία για γρήγορο τέλος της σύγκρουσης, κάτι που αποτυπώθηκε και στις αγορές: οι τιμές του πετρελαίου ενισχύθηκαν και οι παγκόσμιες μετοχές υποχώρησαν. Το Brent σημείωσε άνοδο 1,4%, κλείνοντας στα 88,91 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό ενισχύθηκε κατά 1,3%, στα 83,20 δολάρια.
Η θέση της Τεχεράνης για το Στενό του Ορμούζ
Ο κορυφαίος αξιωματούχος ασφαλείας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, δήλωσε την Τρίτη ότι το Στενό του Ορμούζ θα παραμείνει κλειστό, εκτός αν οι ΗΠΑ αποδεχθούν τους όρους της Τεχεράνης για τον τερματισμό του πολέμου. Μεταξύ αυτών περιέλαβε την απελευθέρωση των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και το τέλος των συγκρούσεων σε όλη την περιοχή, συμπεριλαμβανομένων του Λιβάνου και της Γάζας.
«Όσο η Αμερική δεν αλλάζει τη συμπεριφορά της και δεν αποδέχεται τους όρους του Ιράν, το Στενό του Ορμούζ δεν θα ανοίξει», είπε ο Ρεζαΐ, σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο Τασνίμ.
Ο Ρεζαΐ, που ορίστηκε την Κυριακή δεύτερος στην ιεραρχία του οργάνου το οποίο συντονίζει την ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική του Ιράν, έδωσε έτσι την πιο καθαρή ένδειξη ότι η θαλάσσια οδός δύσκολα θα επανέλθει σύντομα στη ναυσιπλοΐα. Πριν από τον πόλεμο, από εκεί περνούσε το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ροής πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Η δημόσια αντιπαράθεση Τραμπ - Ιράν
Η κλιμάκωση δεν περιορίζεται στα πεδία των επιθέσεων. Τόσο το Ιράν όσο και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ανεβάσει τους τόνους τις τελευταίες δύο ημέρες, με τον Ντόναλντ Τραμπ να επιλέγει άλλοτε απειλητικό και άλλοτε καθησυχαστικό ύφος.
Μετά από νέο αίτημα τη Δευτέρα, ο Τραμπ ζήτησε από το Ιράν να καταβάλει αποζημίωση για τους ανθρώπους που σκοτώθηκαν σε 50 χρόνια πολέμων, επιθέσεων και διαδηλώσεων. Σε συνέντευξή του που δημοσιεύτηκε αργά τη Δευτέρα, είπε ότι μπορεί να «τα πηγαίνει με τον ρου των πραγμάτων» και να αφήσει την Τεχεράνη να αποτύχει οικονομικά ή να τη χτυπήσει «πραγματικά, πολύ σκληρά».
«Κατά κάποιο τρόπο διαπραγματεύομαι», δήλωσε ο Τραμπ στο Real America’s Voice. «Είναι πολύ πονηροί διαπραγματευτές».
Την Τρίτη, μετά από επίσκεψη στο Οχάιο, είπε στους δημοσιογράφους ότι «το Ιράν πάει καλά, πάει απολύτως καλά» και πρόσθεσε: «Ελέγχουμε πλήρως το Στενό του Ορμούζ… Κανένας άλλος, μόνο εμείς».
Ο ίδιος σημείωσε επίσης ότι «κάποια στιγμή, ίσως κάνουν κάτι και τότε θα εξοντωθούν», ενώ περιέγραψε το Ιράν ως χώρα που ήταν ο «νταής της Μέσης Ανατολής» για 50 χρόνια, «βασικά 51 αν το σκεφτείτε».
Ερωτηθείς για το περιστατικό με την αλλαγή αεροσκάφους στην Τουρκία τον περασμένο μήνα, λόγω ανησυχιών για πιθανή απειλή δολοφονίας από το Ιράν, ο Τραμπ είπε ότι το εναλλακτικό αεροσκάφος ίσως ήταν πιο πιθανό να στοχευθεί. Η Washington Post είχε αποκαλύψει ότι χρησιμοποίησε μυστικά στρατιωτική πτήση αντί για το Air Force One και μεταφέρθηκε μεταξύ αεροσκαφών με φορτηγό τροφοδοσίας τροφίμων.
«Κάθε σημαίνων πρόεδρος δέχεται πολλές απειλές», είπε. «Δεν ανησυχώ για τίποτα».
Επόμενη μέρα χωρίς σαφή έξοδο
Δεν υπήρξε άμεσο σχόλιο από την Ουάσινγκτον για τις τελευταίες δηλώσεις της Τεχεράνης. Ωστόσο, τα νέα μηνύματα από τις δύο πλευρές δείχνουν ότι το διπλωματικό αδιέξοδο παραμένει και ότι η ναυσιπλοΐα γύρω από το Στενό του Ορμούζ θα συνεχίσει να βρίσκεται στο επίκεντρο.
Η ένταση τροφοδοτείται και από τις αναφορές για ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση. Χιλιάδες άνθρωποι έχουν σκοτωθεί από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν επιθέσεις κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, ενώ το Ιράν έχει πλήξει αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία και υποδομές σε χώρες όπως το Ομάν, η Ιορδανία, το Κουβέιτ, το Ισραήλ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Μοχάμαντ Ρεζά Νακντί, σύμβουλος του διοικητή των Ιρανικών Επαναστατικών Φρουρών, δήλωσε στην ιρανική κρατική τηλεόραση ότι το σώμα αναπτύσσει την ικανότητα να διεξάγει επιχειρήσεις «σε εχθρικό έδαφος». «Πρέπει να είμαστε σε θέση να μεταφέρουμε τις επιχειρήσεις στο έδαφος του εχθρού, όποτε αυτό χρειαστεί και διαταχθεί», είπε. «Αυτό είναι το χαρακτηριστικό του επιθετικού δόγματος που πρέπει να επιτευχθεί».
