Το CNN φωτίζει μια υπόθεση που ξεπερνά την απλή απόφαση ενός προέδρου να ταξιδέψει με αυξημένα μέτρα ασφαλείας. Στο επίκεντρο βρίσκεται η μυστική αλλαγή αεροσκάφους του Ντόναλντ Τραμπ κατά την αναχώρησή του από την Τουρκία, με φερόμενη απειλή από το Ιράν, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο ο Λευκός Οίκος χειρίστηκε όσα ακολούθησαν.
Η ανάλυση του αμερικανικού δικτύου δεν στέκεται μόνο στο ότι ελήφθησαν έκτακτα μέτρα για την προστασία του προέδρου. Θέτει κυρίως ερωτήματα για την απόκρυψη της επιχείρησης ακόμη και αφού ο κίνδυνος είχε περάσει, για τον ρόλο δημοσιογράφων και κυβερνητικών στελεχών που ταξίδεψαν χωρίς να ξέρουν τι είχε συμβεί, αλλά και για την εικόνα που είχε καλλιεργήσει ο ίδιος ο Τραμπ σχετικά με την ισχύ του Ιράν.
Την ύπαρξη της μυστικής επιχείρησης είχε αποκαλύψει πρώτη η Washington Post αργά τη Δευτέρα, πριν επιβεβαιώσουν τις βασικές λεπτομέρειες το CNN και άλλα αμερικανικά μέσα. Το ζήτημα πλέον δεν είναι μόνο πώς οργανώθηκε η μετακίνηση, αλλά γιατί η κυβέρνηση συνέχισε να την κρατά κρυφή.
Πώς στήθηκε η παραπλάνηση στην αναχώρηση από την Τουρκία
Ήταν ήδη γνωστό ότι, για λόγους ασφαλείας, ο Λευκός Οίκος είχε εγκαταλείψει το αρχικό σχέδιο επιστροφής του Τραμπ με το νεότερο, καταριανής προέλευσης αεροσκάφος που χρησιμοποιεί ως Air Force One. Αντί για αυτό, είχε επιλεγεί το παλαιότερο προεδρικό Boeing, το οποίο διαθέτει ισχυρότερα συστήματα προστασίας.
Όμως η πραγματική διαδρομή αποδείχθηκε πολύ πιο σύνθετη. Ο Τραμπ μπήκε πρώτα στο παλαιότερο Air Force One, ώστε να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι θα αναχωρούσε με αυτό. Στη συνέχεια μεταφέρθηκε κρυφά, μέσω οχήματος τροφοδοσίας, σε μικρότερο αεροσκάφος της Πολεμικής Αεροπορίας, τύπου C-32A, με το οποίο πέταξε προς τη Βρετανία.
Εκεί επιβιβάστηκε ξανά κρυφά στο παλιό Air Force One και αποβιβάστηκε μπροστά στις κάμερες, για να διατηρηθεί η εικόνα ότι είχε ταξιδέψει με εκείνο. Στη συνέχεια, για το ταξίδι επιστροφής στις ΗΠΑ, μπήκε στο νεότερο αεροσκάφος που του έχει δωρίσει το Κατάρ.
Γιατί παρέμεινε μυστική η επιχείρηση
Το πρώτο βασικό ερώτημα που βάζει το CNN είναι γιατί ο Τραμπ και ο Λευκός Οίκος συνέχισαν να αποκρύπτουν όσα είχαν γίνει, παρότι η φερόμενη απειλή είχε πλέον παρέλθει. Το δίκτυο σημειώνει ότι η χρήση αεροσκαφών-«δολωμάτων» δεν είναι πρωτόγνωρη πρακτική στην προστασία Αμερικανού προέδρου.
Φέρνει ως παράδειγμα το 2000, όταν ο Μπιλ Κλίντον είχε χρησιμοποιήσει αεροσκάφος χωρίς διακριτικά σε ταξίδι του στο Πακιστάν, επειδή οι αμερικανικές υπηρεσίες φοβούνταν ότι τρομοκράτες, όπως ο Οσάμα μπιν Λάντεν, θα επιχειρούσαν να καταρρίψουν το αεροσκάφος του. Η διαφορά, όπως επισημαίνει το CNN, ήταν ουσιώδης: ο Κλίντον αποβιβάστηκε σύντομα από το αεροσκάφος χωρίς διακριτικά, αποκαλύπτοντας το τέχνασμα, ενώ —σύμφωνα με τη Washington Post— ο Λευκός Οίκος είχε ενημερώσει εκ των προτέρων και εμπιστευτικά τον επικεφαλής της Ένωσης Ανταποκριτών του Λευκού Οίκου.
Στην περίπτωση του Τραμπ, αντίθετα, η κυβέρνηση συνέχισε να ενισχύει την εντύπωση ότι ο πρόεδρος είχε επιστρέψει με το παλαιό Air Force One. Όταν μάλιστα, στην πτήση από τη Βρετανία προς τις ΗΠΑ, ρωτήθηκε ευθέως από δημοσιογράφους αν είχε υπάρξει συγκεκριμένο ζήτημα ασφαλείας, απάντησε:
«Όχι. Όχι. Γιατί να υπάρχει;»
Στη συνέχεια, όταν πιέστηκε για το αν υπήρχε απειλή, απέφυγε να δώσει σαφή απάντηση.
«Δέχομαι απειλές συνεχώς», είπε. «Είμαι ο νούμερο ένα στη λίστα τους πριν από εσάς. Αλλά αν φύγω εγώ, φεύγετε κι εσείς».
Σύμφωνα με συνεργάτη των Δημοκρατικών σε θέματα εθνικής ασφάλειας, ούτε η λεγόμενη Gang of Eight, δηλαδή η ομάδα των κορυφαίων στελεχών του Κογκρέσου που ενημερώνονται για τις πιο ευαίσθητες πληροφορίες εθνικής ασφάλειας, είχε ενημερωθεί για το περιστατικό. Όπως σημείωσε, το Κογκρέσο μπορεί να μην εμπλέκεται άμεσα στη διαχείριση των προεδρικών μετακινήσεων, όμως θα έπρεπε να γνωρίζει την ίδια την απειλή.
Το αμείλικτο ερώτημα για τους επιβάτες του παλιού Air Force One
Το δεύτερο, και ίσως πιο βαρύ, ζήτημα αφορά όσους ταξίδεψαν πράγματι με το παλαιό Air Force One. Δημοσιογράφοι και στελέχη της αμερικανικής κυβέρνησης επιβιβάστηκαν στο αεροσκάφος χωρίς να γνωρίζουν ότι ο Τραμπ είχε ήδη μεταφερθεί αλλού. Αν η απειλή θεωρήθηκε τόσο σοβαρή ώστε να στηθεί μια τόσο περίπλοκη επιχείρηση παραπλάνησης, τότε το CNN θέτει ανοιχτά το ερώτημα αν οι επιβάτες αυτοί χρησιμοποιήθηκαν, εν αγνοία τους, ως «δόλωμα».
Από εκεί προκύπτουν πρόσθετα ερωτήματα: υπήρχε δυνατότητα να φύγουν οι υπόλοιποι επιβάτες με διαφορετικά αεροσκάφη; Γιατί δεν ενημερώθηκαν εμπιστευτικά οι δημοσιογράφοι με υποχρέωση να κρατήσουν την πληροφορία μέχρι να περάσει ο κίνδυνος; Και, κυρίως, ποια μέτρα ασφαλείας είχαν ληφθεί για το αεροσκάφος που μετέφερε τελικά τους δημοσιογράφους και τα στελέχη του Λευκού Οίκου;
«Θα υπάρξουν τώρα ερωτήματα σχετικά με το τι είδους ασφάλεια παρασχέθηκε στα άλλα αεροσκάφη, στα οποία εξακολουθούσαν να ταξιδεύουν εκπρόσωποι του αμερικανικού Τύπου και στελέχη του Λευκού Οίκου», σχολίασε στο CNN ο πρώην πράκτορας της Secret Service Ρόμπερτ ΜακΝτόναλντ. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, από την πλευρά του, απέφυγε την Τρίτη να απαντήσει σε ερώτηση του CNN για το αν η κυβέρνηση εξέθεσε σε κίνδυνο δημοσιογράφους και κυβερνητικούς υπαλλήλους.
Η αντίφαση με όσα έλεγε ο Τραμπ για το Ιράν
Η υπόθεση δημιουργεί και ένα τρίτο, πολιτικά δύσκολο μέτωπο για τον Τραμπ: έρχεται σε αντίθεση με τις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις του ότι οι στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν έχουν ουσιαστικά εξουδετερωθεί. Τόσο ο ίδιος όσο και ο υπουργός Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ είχαν υποστηρίξει στο παρελθόν ότι η Τεχεράνη δεν μπορούσε πλέον να απειλήσει αποτελεσματικά αμερικανικά αεροσκάφη.
Ο Χέγκσεθ είχε δηλώσει τον Μάρτιο ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ θα αποκτούσαν σύντομα «πλήρη έλεγχο του ιρανικού ουρανού» και «ανεμπόδιστο εναέριο χώρο». Ο Τραμπ, στις 24 Μαρτίου, είχε πει:
«Έχουμε κυριολεκτικά αεροσκάφη που πετούν πάνω από την Τεχεράνη και άλλα σημεία της χώρας τους και δεν μπορούν να κάνουν τίποτα».
Είχε επίσης υποστηρίξει ότι το Ιράν δεν διέθετε πλέον ουσιαστικά ναυτικό, στρατό, πολεμική αεροπορία ή αντιαεροπορικά συστήματα. Λίγο αργότερα, ωστόσο, το Ιράν κατάφερε να καταρρίψει δύο αμερικανικά αεροσκάφη. Τώρα, το γεγονός ότι μια ιρανική απειλή θεωρήθηκε αρκετά αξιόπιστη ώστε να ενεργοποιηθεί τόσο σύνθετη επιχείρηση προστασίας του προέδρου ενισχύει τις αμφιβολίες για το πόσο ακριβείς ήταν οι προηγούμενες τοποθετήσεις του.
«Εάν χρειάστηκε να ληφθούν τόσο ασυνήθιστα μέτρα για την προστασία του προέδρου επειδή το επίπεδο της απειλής ήταν τόσο υψηλό, ο αμερικανικός λαός δικαιούταν να γνωρίζει ότι η απειλή ήταν τόσο σοβαρή στη συγκεκριμένη περίπτωση», σχολίασε στο CNN ο πρώην σύμβουλος του Λευκού Οίκου επί Μπαράκ Ομπάμα, Ντέιβιντ Άξελροντ.
Το νέο Air Force One και η έρευνα για τις διαρροές
Η αποκάλυψη ανοίγει ξανά τη συζήτηση γύρω από το νεότερο, καταριανής προέλευσης αεροσκάφος που χρησιμοποιεί ο Τραμπ. Αν το συγκεκριμένο αεροπλάνο δεν έχει το ίδιο επίπεδο προστασίας με το παλαιότερο Air Force One, γιατί ο πρόεδρος το χρησιμοποιεί εξαρχής και μάλιστα σε πτήσεις πάνω από ξένο έδαφος;
Το CNN επισημαίνει ότι η υπόθεση ενισχύει τις υποψίες όσων θεωρούν πως η επιθυμία του Τραμπ να θέσει γρήγορα σε χρήση το νέο αεροσκάφος οδήγησε σε εκπτώσεις σε ζητήματα ασφαλείας. Η απόφαση να μην επιστρέψει από την Τουρκία με το συγκεκριμένο αεροσκάφος είχε ήδη γεννήσει ερωτήματα, και η αποκάλυψη της πολύ πιο σύνθετης επιχείρησης που ακολούθησε τα κάνει πλέον εντονότερα.
Παράλληλα, η κυβέρνηση Τραμπ έχει κινηθεί για να εντοπίσει τις πηγές των διαρροών σχετικά με τα προβλήματα ασφαλείας γύρω από το Air Force One. Έφτασε μάλιστα στο ασυνήθιστο σημείο να εκδώσει κλητεύσεις σε δημοσιογράφους των New York Times που είχαν αποκαλύψει ότι το καταριανής προέλευσης αεροσκάφος αντικαταστάθηκε στην Τουρκία για λόγους ασφαλείας.
Ο Λευκός Οίκος υποστήριξε ότι επρόκειτο για υπόθεση διαρροής διαβαθμισμένων πληροφοριών και ότι η δημοσιοποίησή τους συνιστούσε απειλή για την εθνική ασφάλεια. Οι κλητεύσεις αποσύρθηκαν δύο εβδομάδες αργότερα, αφού δικαστής εξέφρασε σοβαρές επιφυλάξεις για τα επιχειρήματα της κυβέρνησης.
Σύμφωνα με το CNN, βρίσκεται σε εξέλιξη ευρεία εσωτερική έρευνα στην κυβέρνηση, στο πλαίσιο της οποίας ορισμένοι αξιωματούχοι κλήθηκαν ακόμη και να παραδώσουν τα κινητά τους τηλέφωνα. Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν η προσπάθεια εντοπισμού των διαρροών αφορά μόνο την προστασία ευαίσθητων πληροφοριών εθνικής ασφάλειας ή αν συνδέεται επίσης με την πολιτική αμηχανία για την ασφάλεια του νέου αεροσκάφους και το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήθηκαν δημοσιογράφοι ως «δόλωμα».
