Οι φετινές βάσεις στις Πανελλαδικές Εξετάσεις αποτύπωσαν μια καθαρή μετατόπιση στις προτιμήσεις των υποψηφίων: οι σχολές που συνδέονται πιο άμεσα με την αγορά εργασίας ενισχύθηκαν, ενώ αρκετά τμήματα που δεν προσφέρουν αντίστοιχη επαγγελματική προοπτική βρέθηκαν υπό πίεση.
Η εικόνα αυτή συνδέεται τόσο με τις επιδόσεις των μαθητών όσο και με την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής, η οποία εξακολουθεί να διαμορφώνει το τοπίο στην ανώτατη εκπαίδευση. Από τους περίπου 89.000 υποψηφίους, οι διαθέσιμες θέσεις στα πανεπιστήμια ήταν περίπου 68.800.
Η ανακοίνωση των βάσεων επιβεβαίωσε τις εκτιμήσεις των εκπαιδευτικών αναλυτών: μεγάλοι κερδισμένοι ήταν οι Πολυτεχνικές σχολές και οι σχολές Υγείας, ενώ πιέσεις καταγράφηκαν σε αρκετά τμήματα των Ανθρωπιστικών και κυρίως των Οικονομικών Σπουδών.
Η μεγάλη άνοδος στα Πολυτεχνεία
Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο των βάσεων 2026 ήταν η καθολική σχεδόν ενίσχυση των Πολυτεχνικών σχολών. Δεν πρόκειται μόνο για μεμονωμένες επιδόσεις, αλλά για ένα ευρύ ανοδικό κύμα που κάλυψε σχεδόν όλο το πεδίο των Μηχανικών και των Αρχιτεκτόνων.
Συγκεκριμένα, 71 από τα 73 τμήματα Μηχανικών και Αρχιτεκτόνων κατέγραψαν άνοδο στις βάσεις εισαγωγής, ενώ μόλις δύο σημείωσαν πτώση. Η τάση αυτή θεωρείται από τις ισχυρότερες της τελευταίας δεκαετίας και αποδίδεται κυρίως στη βελτίωση των επιδόσεων στη Φυσική και στα Μαθηματικά, αλλά και στη μεγαλύτερη ζήτηση για επαγγέλματα που σχετίζονται με την τεχνολογία, την ενέργεια, τις κατασκευές και την τεχνητή νοημοσύνη.
Στο 2ο Επιστημονικό Πεδίο, ο μέσος όρος των τεσσάρων εξεταζόμενων μαθημάτων ανέβηκε από 12,23 το 2025 σε 13,05 το 2026. Η Φυσική είχε τη μεγαλύτερη βελτίωση, με μέση επίδοση από 10,77 σε 13,51, στοιχείο που εξηγεί σε μεγάλο βαθμό την άνοδο στις σχολές Μηχανικών.
Στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, και οι εννέα σχολές κινήθηκαν ανοδικά. Η εικόνα των βάσεων δείχνει επίσης σαφή μετατόπιση προς Ηλεκτρολόγους Μηχανικούς, Μηχανολόγους, Μηχανικούς Υπολογιστών, Ενεργειακούς Μηχανικούς και Αρχιτέκτονες.
Οι μεγαλύτερες μεταβολές σε Πολυτεχνείο Κρήτης και Σέρρες
Ανάλογη ήταν η πορεία και στο Πολυτεχνείο Κρήτης. Οι Ηλεκτρολόγοι Μηχανικοί και Μηχανικοί Υπολογιστών ανέβηκαν κατά 1.122 μόρια, από 14.648 στα 15.770, ενώ αύξηση σημείωσαν επίσης οι Μηχανικοί Ορυκτών Πόρων κατά 730 μόρια και οι Αρχιτέκτονες κατά 550 μόρια. Μόνη εξαίρεση ήταν οι Χημικοί Μηχανικοί και Μηχανικοί Περιβάλλοντος, που υποχώρησαν κατά 350 μόρια.
Η μεγαλύτερη άνοδος ανάμεσα στα πανεπιστημιακά τμήματα καταγράφηκε στους Μηχανολόγους Μηχανικούς του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδας στις Σέρρες. Η βάση τους εκτοξεύθηκε από 11.980 στα 14.430 μόρια, δηλαδή κατά 2.450 μόρια.
Υψηλή ζήτηση για Ιατρικές και σχολές Υγείας
Οι Ιατρικές Σχολές παρέμειναν σε πολύ υψηλά επίπεδα και εξακολουθούν να αποτελούν την πρώτη επιλογή για τους περισσότερους αριστούχους. Οι μεταβολές ήταν ηπιότερες σε σχέση με τα Πολυτεχνεία, όμως η γενική εικόνα παρέμεινε ανοδική.
Η Βιολογία δεν οδήγησε σε θεαματικές αυξήσεις, ωστόσο η σταθερά υψηλή ζήτηση για σπουδές Υγείας κράτησε τις βάσεις ψηλά. Μαζί με την Ιατρική, ισχυρό ενδιαφέρον συγκεντρώνουν οι Οδοντιατρικές, οι Φαρμακευτικές, οι Νοσηλευτικές και τα τμήματα Βιοϊατρικών Επιστημών.
Οι αναλυτές συνδέουν αυτή τη διαχρονική τάση με την πανδημική εμπειρία, τις νέες ανάγκες του συστήματος υγείας και τη γήρανση του πληθυσμού, παράγοντες που έχουν ενισχύσει την έλξη των επαγγελμάτων υγείας.
Νομικές, Ψυχολογίες και η επίδραση της γεωγραφίας
Στο 1ο Επιστημονικό Πεδίο οι μεταβολές ήταν πιο ήπιες, αν και η εικόνα παρέμεινε σύνθετη. Οι σχολές υψηλού κύρους, όπως οι Νομικές, οι Ψυχολογίες και οι Φιλολογίες με υψηλή ζήτηση, διατήρησαν τη δυναμική τους.
Παράλληλα, πολλά περιφερειακά τμήματα βρέθηκαν αντιμέτωπα με πιέσεις. Η φετινή εικόνα δείχνει ότι συνεχίζεται η τάση των τελευταίων ετών, με τους υποψηφίους να είναι λιγότερο πρόθυμοι να μετακινηθούν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους για τμήματα που δεν θεωρούν ότι προσφέρουν σαφή επαγγελματική προοπτική. Έτσι, η γεωγραφία παραμένει βασικός παράγοντας στη διαμόρφωση των βάσεων.
Οικονομία, διοίκηση και πληροφορική στο 4ο πεδίο
Η μεγαλύτερη δυσκολία για τους υποψηφίους καταγράφηκε στο 4ο Επιστημονικό Πεδίο. Οι χαμηλότερες επιδόσεις στο μάθημα της Οικονομίας επηρέασαν έντονα τις βάσεις, οδηγώντας αρκετά τμήματα Οικονομίας και Διοίκησης σε πτώση.
Οι εκπαιδευτικοί αναλυτές είχαν ήδη προβλέψει ότι αυτό το πεδίο θα εμφάνιζε τις μεγαλύτερες διαφοροποιήσεις σε σχέση με το 2025, κάτι που επιβεβαιώθηκε με την ανακοίνωση των βάσεων. Την ίδια ώρα, τα τμήματα Πληροφορικής ενισχύθηκαν σταθερά.
Η ψηφιακή μετάβαση, η τεχνητή νοημοσύνη, η κυβερνοασφάλεια και η ανάπτυξη λογισμικού διαμορφώνουν έναν κλάδο με ισχυρές επαγγελματικές προοπτικές. Αυτό αποτυπώθηκε στις επιλογές των υποψηφίων, καθώς τμήματα Πληροφορικής σε μεγάλα πανεπιστήμια διατήρησαν ή αύξησαν τις βάσεις τους, περιφερειακά τμήματα με σαφή τεχνολογικό προσανατολισμό ενισχύθηκαν και οι σχολές που συνδυάζουν μηχανική και πληροφορική βρέθηκαν ανάμεσα στις πιο περιζήτητες.
Η τάση αυτή δεν περιορίζεται στην Ελλάδα, αλλά αντανακλά και μια ευρύτερη ευρωπαϊκή πραγματικότητα, όπου οι ψηφιακές δεξιότητες θεωρούνται από τις σημαντικότερες προϋποθέσεις απασχόλησης της επόμενης δεκαετίας.
Στρατιωτικές σχολές: πλήρης κάλυψη θέσεων στον Στρατό Ξηράς
Μία από τις πιο ηχηρές εξελίξεις των φετινών Πανελλαδικών αφορά τις στρατιωτικές σχολές. Για πρώτη φορά από την εφαρμογή της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής, καλύφθηκαν όλες οι θέσεις στις σχολές του Στρατού Ξηράς.
Η εξέλιξη αυτή αντιστρέφει πλήρως την εικόνα των τελευταίων ετών, όταν εκατοντάδες θέσεις έμεναν κενές. Η φετινή στροφή συνδέεται με την ενίσχυση των οικονομικών κινήτρων, την αναπροσαρμογή των αποδοχών των στελεχών, την αυξημένη αξία της εργασιακής ασφάλειας σε περίοδο αβεβαιότητας και την ανάγκη πολλών νέων για μια σαφή επαγγελματική διαδρομή.
Οι μεγαλύτερες πτώσεις σε φυτική παραγωγή και μουσικές σπουδές
Στον αντίποδα των ανόδων, οι μεγαλύτερες μειώσεις καταγράφηκαν κυρίως σε γεωπονικά, ανθρωπιστικά και ορισμένα περιφερειακά τμήματα. Η πιο έντονη πτώση σημειώθηκε στο Τμήμα Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Εκεί η βάση μειώθηκε κατά 4.230 μόρια, από 14.720 στα 10.490. Ιδιαίτερα μεγάλη ήταν και η υποχώρηση στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου, όπου η βάση έπεσε κατά 2.460 μόρια και διαμορφώθηκε στα 10.980.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, αυτή η εικόνα συνδέεται, πέρα από τη δυσκολία των θεμάτων, και με τις επιλογές των υποψηφίων, οι οποίες επηρεάζονται ολοένα περισσότερο από τις επαγγελματικές προοπτικές κάθε επιστημονικού αντικειμένου.
Η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής και ο νέος χάρτης της ανώτατης εκπαίδευσης
Παρότι αυξήθηκε το ενδιαφέρον για ορισμένες σχολές, το ζήτημα των κενών θέσεων παραμένει ανοιχτό για την ανώτατη εκπαίδευση. Η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής εξακολουθεί να λειτουργεί ως φίλτρο που περιορίζει την είσοδο υποψηφίων με χαμηλές επιδόσεις, με αποτέλεσμα αρκετά τμήματα, κυρίως σε περιφερειακά πανεπιστήμια, να μην καλύπτουν όλες τις θέσεις τους.
Η εικόνα του 2026, ωστόσο, διαφέρει από τα προηγούμενα χρόνια. Τα τμήματα με ισχυρές επαγγελματικές διεξόδους ενισχύθηκαν, ενώ η αγορά εργασίας φαίνεται να επηρεάζει περισσότερο από ποτέ το μηχανογραφικό.
Μένει να φανεί αν η φετινή μετατόπιση θα σταθεροποιηθεί τα επόμενα χρόνια ή αν θα αλλάξει ξανά, καθώς οι προτιμήσεις των υποψηφίων θα συνεχίσουν να ακολουθούν τις εξελίξεις στην εκπαίδευση και στην απασχόληση.
