Από την Πνύκα, μέσα σε μια δημόσια συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη και τον ρόλο της Ελλάδας στη νέα τεχνολογική εποχή, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έστειλε και πολιτικό μήνυμα: η κυβέρνηση, όπως είπε, έχει «καλές πιθανότητες να επανεκλεγεί».
Η τοποθέτησή του έγινε το βράδυ της Πέμπτης, στο πλαίσιο εκδήλωσης της Endeavor Greece, και συνδύασε την εικόνα της χώρας ως κόμβου καινοτομίας με μια ευρύτερη αναφορά στη διακυβέρνηση, την οικονομία και τις κοινωνικές συνέπειες της ΑΙ.
Ο πρωθυπουργός επέλεξε να ξεκινήσει από το ίδιο το πολιτικό του αφήγημα: υποστήριξε ότι οι εκλογές κερδίζονται από μετριοπαθείς, κεντρώες δυνάμεις όταν υλοποιούν τις δεσμεύσεις τους. Από εκεί και πέρα, πέρασε σε μια πιο εκτενή αποτίμηση για το πώς βλέπει τη θέση της Ελλάδας σε έναν κόσμο που αλλάζει γρήγορα.
Η Πνύκα ως σκηνικό για μήνυμα διακυβέρνησης και εκλογών
Στη συζήτησή του με τον Hemant Taneja, διευθύνοντα σύμβουλο της General Catalyst, ο Κυριάκος Μητσοτάκης είπε ότι μπορεί κανείς να νικήσει τους λαϊκιστές υλοποιώντας όσα έχει υποσχεθεί. «Μπορείς να κερδίσεις εκλογές ως μετριοπαθής κεντρώος, μπορείς να νικήσεις τους λαϊκιστές υλοποιώντας τις υποσχέσεις σου, αυτό έχουμε πράξει εμείς», ανέφερε.
Έδωσε επίσης το στίγμα του κυβερνητικού μοντέλου που υπερασπίζεται: μια μετριοπαθή, κεντρώα κυβέρνηση που πιστεύει στην ελεύθερη αγορά αλλά και στη δύναμη του κράτους να ρυθμίζει τις αγορές. Την ίδια ώρα, είπε ότι η πολιτική αυτή αναγνωρίζει τη σημασία της δημοσιονομικής υπευθυνότητας και απαιτεί πιο αποτελεσματικό κράτος στις δημόσιες υπηρεσίες.
Στο ίδιο πλαίσιο, σημείωσε ότι η κοινωνική συνοχή απειλείται όταν η ανισότητα γίνεται βαθιά. Αναφερόμενος στις κυβερνητικές πολιτικές, υπογράμμισε ότι ο κατώτατος μισθός έχει αυξηθεί κατά 41%, ποσοστό που, όπως είπε, ξεπερνά κατά πολύ τον πληθωρισμό.
Η Ελλάδα ως πεδίο δοκιμής για την Τεχνητή Νοημοσύνη
Περνώντας στο τεχνολογικό σκέλος της ομιλίας του, ο πρωθυπουργός παρουσίασε την Ελλάδα όχι απλώς ως αγορά, αλλά ως χώρο δοκιμής, εφαρμογής και παραγωγής νέων τεχνολογιών. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η ταχύτητα ανάπτυξης της Τεχνητής Νοημοσύνης φέρνει μαζί της κινδύνους για την εργασία, την εκπαίδευση, την κοινωνική συνοχή και τη φύση των ανθρώπινων σχέσεων.
Σύνδεσε μάλιστα την Πνύκα, τον τόπο όπου γεννήθηκε η δημοκρατία, με τη σύγχρονη τεχνολογική μετάβαση. Θύμισε την απόφαση των πολιτών της αρχαίας Αθήνας να αποφασίζουν μόνοι για το μέλλον τους, χωρίς μονάρχη ή άλλη υπέρτατη εξουσία, και επεσήμανε ότι οι αρχαίοι Έλληνες γνώριζαν πως ακόμη και η δημοκρατία έχει τόσο πλεονεκτήματα όσο και αδυναμίες.
Ο Μητσοτάκης παραδέχθηκε ότι ο ρυθμός των αλλαγών είναι τόσο γρήγορος που είναι δύσκολο ακόμη και για έναν υπεύθυνο χάραξης πολιτικής να τον παρακολουθήσει. Γι’ αυτό, είπε, η κυβέρνηση παραμένει προσηλωμένη στην εφαρμογή και την επικαιροποίηση της εθνικής στρατηγικής για την Τεχνητή Νοημοσύνη, με ειδική αναφορά στη συμβολή του καθηγητή Κωνσταντίνου Δασκαλάκη.
Συνεργασίες με εταιρείες ΤΝ, υγεία και εκπαίδευση
Σύμφωνα με το ΑΠΕ, η Ελλάδα επιδιώκει συνεργασίες με μεγάλες εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης, ώστε να προχωρούν πιλοτικά προγράμματα, να δοκιμάζονται νέες εφαρμογές και να αξιολογείται πώς μπορούν να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα του Δημοσίου και την παροχή υπηρεσιών προς τους πολίτες.
Ιδιαίτερη μνεία έκανε στην υγεία, μιλώντας για ψηφιακούς πράκτορες που μπορούν να αναλάβουν σύνθετες λειτουργίες. Ως παράδειγμα έφερε μια «ψηφιακή νοσηλεύτρια», ικανή να συνομιλεί με ενσυναίσθηση με έναν ασθενή, να τον υποστηρίζει διαρκώς και να είναι διαθέσιμη όλο το εικοσιτετράωρο. Τόνισε όμως ότι η τεχνολογία πρέπει να ενισχύει και όχι να αντικαθιστά τους νοσηλευτές.
Σε μια περίοδο χρόνιας έλλειψης προσωπικού, όπως είπε, η ΑΙ θα μπορούσε να αναλάβει γραφειοκρατικές και επαναλαμβανόμενες εργασίες, ώστε οι επαγγελματίες υγείας να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στους ασθενείς και στις αποφάσεις που απαιτούν ανθρώπινη κρίση.
Ανάλογη λογική, πρόσθεσε, ακολουθείται και στο πρόγραμμα συνεργασίας με την OpenAI για την εκπαίδευση. Κατά την άποψή του, η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει τους εκπαιδευτικούς στην προετοιμασία και τον σχεδιασμό των μαθημάτων, να μειώσει τον διοικητικό φόρτο και να αφήσει περισσότερο χρόνο για τη διδασκαλία και την επαφή με τους μαθητές.
Από τις ελληνικές διαλέκτους έως τους δορυφόρους SAR
Ο πρωθυπουργός έφερε στο ίδιο πλέγμα και τη συνεργασία με την ElevenLabs, εταιρεία με σημαντική τεχνογνωσία στις εφαρμογές φωνής. Ξεχώρισε το πρόγραμμα για τη διάσωση παραδοσιακών ελληνικών διαλέκτων που ομιλούνται πλέον από όλο και λιγότερους ανθρώπους και σημείωσε ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την προστασία και την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς. Υπενθύμισε, επίσης, ότι η ελληνική γλώσσα διαθέτει πλέον επίσημη διεθνή ημέρα αναγνωρισμένη από την UNESCO.
Ακολούθως αναφέρθηκε στην ICEYE ως παράδειγμα της κατεύθυνσης που θέλει να δώσει η χώρα. Όπως είπε, η ελληνική κυβέρνηση δεν έμεινε στον ρόλο του πελάτη δορυφορικών υπηρεσιών. Η εταιρεία δημιούργησε ομάδα στην Ελλάδα, επαναπάτρισε εξειδικευμένο προσωπικό και αποφάσισε να φτιάξει μονάδα παραγωγής προηγμένων δορυφόρων SAR. Σύμφωνα με όσα ανέφερε, η μονάδα θα μπορούσε να παράγει έως 150 δορυφόρους τον χρόνο και να απασχολεί περισσότερους από 250 εργαζομένους.
Σε αυτό το σημείο έθεσε ξανά το κεντρικό του επιχείρημα: η Ελλάδα μπορεί να λειτουργήσει όχι μόνο ως αγορά, αλλά ως βάση έρευνας, ανάπτυξης και παραγωγής για την ευρωπαϊκή και την παγκόσμια αγορά. Ως πλεονεκτήματα ανέδειξε το υψηλού επιπέδου ανθρώπινο δυναμικό, τα πανεπιστήμια, τις τεχνικές δεξιότητες και εκτός Αθήνας και Θεσσαλονίκης, το ανταγωνιστικότερο κόστος εργασίας σε σχέση με άλλα τεχνολογικά κέντρα και τη μεγάλη ελληνική διασπορά.
Όπως σημείωσε, πολλοί Έλληνες του εξωτερικού θα ήθελαν να επιστρέψουν, εφόσον βρουν μια καλή θέση εργασίας. Η ποιότητα ζωής στη χώρα, σε συνδυασμό με τις επαγγελματικές ευκαιρίες, μπορεί να ενισχύσει τον επαναπατρισμό εξειδικευμένων επιστημόνων και στελεχών.
Η άμυνα, οι νεοφυείς επιχειρήσεις και το MIT
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε και στην άμυνα, επισημαίνοντας ότι η χώρα δεν πρέπει να σκέφτεται μόνο με όρους μεγάλων πλοίων, ακριβών αεροσκαφών και παραδοσιακών εξοπλιστικών πλατφορμών. Η σύγχρονη άμυνα, είπε, προϋποθέτει συνεχή καινοτομία και διαρκή αναβάθμιση δυνατοτήτων.
Υπό αυτό το πρίσμα, ανέφερε ότι έχει ζητήσει από το υπουργείο Εθνικής Άμυνας να διαθέτει ένα μικρό μέρος του προϋπολογισμού του σε περιορισμένες συμβάσεις με νεοφυείς και καινοτόμες επιχειρήσεις. Η πρώτη συνεργασία με τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, σημείωσε, μπορεί να λειτουργήσει ως απόδειξη της αξίας μιας τεχνολογίας και ως εφαλτήριο για εξαγωγές.
Έφερε ως παράδειγμα συνεργασία με το MIT, στο πλαίσιο της οποίας Έλληνας καθηγητής επέστρεψε στη χώρα για να εκπαιδεύσει τεχνικά στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων σε θαλάσσια μη επανδρωμένα συστήματα και προηγμένα συστήματα σμήνους. Η επιδίωξη, όπως εξήγησε, είναι να συνδεθεί η ελληνική τεχνογνωσία με ελληνικές επιχειρήσεις και ναυπηγεία, ώστε να παραχθούν συστήματα χρήσιμα για την εθνική άμυνα και δυνητικά εξαγώγιμα.
Οι ανησυχίες για την ΑΙ, οι μεγάλες εταιρείες και η απασχόληση
Παρά τις ευκαιρίες που περιέγραψε, ο Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανίστηκε ιδιαίτερα προβληματισμένος για τους κινδύνους της Τεχνητής Νοημοσύνης. Τόνισε ότι όσο πιο σύνθετα γίνονται τα μοντέλα, τόσο λιγότεροι άνθρωποι κατανοούν πλήρως πώς λειτουργούν και πώς εξελίσσονται.
Επικαλέστηκε τα κείμενα του διευθύνοντος συμβούλου της Anthropic για τη θετική και τη σκοτεινή πλευρά της Τεχνητής Νοημοσύνης και είπε ότι ο κίνδυνος ενός ακραίου αρνητικού σεναρίου είναι υπερβολικά μεγάλος για να αγνοηθεί.
Την ίδια ώρα, εξέφρασε αμφιβολίες για το αν οι ΗΠΑ είναι διατεθειμένες να επιβραδύνουν την ανάπτυξη των τεχνολογιών ή να θεσπίσουν αυστηρούς περιορισμούς. Κατά την εκτίμησή του, ο ανταγωνισμός ΗΠΑ και Κίνας αφορά πλέον τη στρατηγική κυριαρχία στην τεχνολογία του μέλλοντος και περιορίζει τις δυνατότητες διεθνούς ρύθμισης.
Έθεσε επίσης το ζήτημα της συγκέντρωσης πλούτου και ισχύος σε λίγες μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες. Όπως είπε, η τεχνολογική «αφθονία» δεν μπορεί να σημαίνει αδιανόητο πλούτο για λίγους μετόχους, αφού κάτι τέτοιο μπορεί να προκαλέσει σοβαρή κοινωνική αναταραχή. Πρόσθεσε ότι οι υψηλές χρηματιστηριακές αποτιμήσεις επιτρέπουν στις μεγαλύτερες εταιρείες να εξαγοράζουν σχεδόν οποιαδήποτε μικρότερη επιχείρηση επιθυμούν.
Συνέδεσε το θέμα αυτό με την απασχόληση και έθεσε ένα σαφές δίλημμα: είτε οι σημερινές αποτιμήσεις αποτελούν μεγάλη χρηματιστηριακή «φούσκα», είτε οι αυξήσεις παραγωγικότητας θα είναι τόσο μεγάλες ώστε θα οδηγήσουν σε εκτοπισμό εργαζομένων σε κλίμακα χωρίς προηγούμενο. «Κανένα από τα δύο ενδεχόμενα δεν είναι ιδιαίτερα θετικό», σημείωσε.
Παιδιά, social media και ο φόβος για την απώλεια δεξιοτήτων
Μεγάλο μέρος της παρέμβασής του αφιέρωσε στα παιδιά, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και την ψυχική υγεία. Δήλωσε ότι δεν χρειάζεται περισσότερα επιστημονικά στοιχεία για να καταλάβει πως η κοινωνία διεξάγει ένα πείραμα με τον εγκέφαλο των παιδιών και των εφήβων, υποστηρίζοντας ότι η υπερβολική χρήση των social media προκαλεί περισσότερη βλάβη παρά όφελος.
Είπε ότι η θέση της κυβέρνησης είναι τα παιδιά κάτω των 15 ετών να μην έχουν πρόσβαση στις μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Κατά την άποψή του, ένα σαφές νομικό όριο θα βοηθήσει και τους γονείς να αντιμετωπίζουν την πίεση των συνομηλίκων, αφού σήμερα ένας δωδεκάχρονος μπορεί εύκολα να ισχυριστεί ότι όλοι οι φίλοι του έχουν πρόσβαση.
Ζήτησε παράλληλα ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο και εκτίμησε ότι οι μέχρι σήμερα πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν είναι αρκετά φιλόδοξες. Μίλησε για την ανάγκη μιας κοινής ευρωπαϊκής «ομπρέλας» προστασίας για παιδιά και εφήβους.
Προειδοποίησε ακόμη ότι η επόμενη μεγάλη πρόκληση θα αφορά την Τεχνητή Νοημοσύνη στην εκπαίδευση. Εκτίμησε ότι οι γραπτές εργασίες θα χάσουν μέρος της αξίας τους και πως η αξιολόγηση θα επιστρέψει περισσότερο στις εξετάσεις και στις προφορικές δοκιμασίες, αφού η ΑΙ μπορεί πλέον να συντάξει ένα κείμενο υψηλού επιπέδου.
Αναρωτήθηκε αν τα νέα εργαλεία αυξάνουν πράγματι την παραγωγικότητα ή αν οδηγούν σε επανάπαυση. Υποστήριξε ότι η προσπάθεια να γράψει κάποιος ένα καλό κείμενο αποτελεί κομμάτι της μαθησιακής διαδικασίας και ότι υπάρχει κίνδυνος τα παιδιά να χάσουν θεμελιώδεις γνωστικές και κοινωνικές δεξιότητες, ειδικά αν μεγάλο μέρος της αλληλεπίδρασής τους γίνεται αποκλειστικά ψηφιακά.
Έθεσε επίσης το ερώτημα τι σημαίνει για έναν νέο άνθρωπο να έχει ψηφιακό φίλο ή σύντροφο και κάλεσε την κοινωνία να εξετάσει το ζήτημα όχι μόνο τεχνολογικά, αλλά και φιλοσοφικά και ηθικά. Όπως είπε, αυτά τα ερωτήματα δεν ανήκουν στο μέλλον, αλλά βρίσκονται ήδη μπροστά μας.
Μίλησε τέλος για την αξία των δημόσιων επενδύσεων σε αθλητικά κέντρα και χώρους όπου τα παιδιά θα μπορούν να ασχολούνται με τον αθλητισμό, τις τέχνες, τη μουσική και το θέατρο, ώστε να περιορίζεται η εξάρτησή τους από τις οθόνες.
Ο «ψηφιακός πρωθυπουργός» που δεν κράτησε
Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο Μητσοτάκης μοιράστηκε ένα προσωπικό παράδειγμα από τη χρήση ψηφιακού λογογράφου. Όπως είπε, έδωσε σε ένα σύστημα προηγούμενες ομιλίες και τοποθετήσεις του για να δημιουργηθεί ένας «ψηφιακός πρωθυπουργός» που θα μπορούσε να γράφει και να μιλά όπως ο ίδιος.
Η εμπειρία, όμως, τον έκανε να νιώσει αμηχανία, καθώς είχε την αίσθηση ότι άκουγε ένα είδωλό του που τον μιμούνταν χωρίς να είναι πραγματικά ο ίδιος. Τελικά αποφάσισε να σταματήσει να το χρησιμοποιεί στις ομιλίες του, παρότι παραδέχθηκε ότι θα μπορούσε να τον κάνει πιο παραγωγικό.
Όπως τόνισε, κανένας ψηφιακός λογογράφος δεν μπορεί να καταλάβει πλήρως τις αντιδράσεις ενός ακροατηρίου και να προσαρμοστεί στη ζωντανή ανθρώπινη επικοινωνία.
Το συνολικό μήνυμα της ομιλίας του από την Πνύκα ήταν ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη ανοίγει μεγάλες δυνατότητες για επενδύσεις, δημόσιες υπηρεσίες, πολιτισμό, εκπαίδευση και άμυνα, αλλά η αξιοποίησή της δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τις κοινωνικές, οικονομικές και ηθικές συνέπειές της. Η τεχνολογική πρόοδος, όπως είπε, πρέπει να συνοδεύεται από πολιτική ευθύνη, ευρωπαϊκή ρύθμιση και διαρκή προστασία της ανθρώπινης εργασίας, της παιδικής ανάπτυξης και της αυθεντικής ανθρώπινης σχέσης.
