Με ορίζοντα που ξεπερνά κατά πολύ την επόμενη χρονιά, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ετοιμάζεται να ανέβει στη Θεσσαλονίκη για τη 90ή Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ) τον Σεπτέμβριο με ένα πακέτο εξαγγελιών που θα κοιτάζει έως το 2030.
Το βάρος δεν θα πέσει μόνο σε άμεσες παρεμβάσεις, αλλά σε ένα πιο ευρύ οικονομικό σχέδιο για ολόκληρη την ερχόμενη τετραετία. Στόχος είναι, όπως σημειώνεται στο κυβερνητικό επιτελείο, να μπορεί κάθε επιχείρηση, κάθε νοικοκυριό και κάθε πολίτης να βλέπει πού τοποθετείται μέσα στα μέτρα που θα ανακοινωθούν.
Η φετινή ΔΕΘ, έτσι, αναμένεται να λειτουργήσει περισσότερο ως παρουσίαση πολιτικής πορείας 2027-2030 και λιγότερο ως μια αθροιστική λίστα παροχών για το επόμενο έτος. Τα μέτρα θα διαμορφωθούν με βάση τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο και θα συνοδεύονται από σαφές χρονοδιάγραμμα εφαρμογής.
Η κυβέρνηση ζητά επιπλέον δημοσιονομικό χώρο
Το οικονομικό σχέδιο στηρίζεται σε δύο πηγές χρηματοδότησης: τον κουμπαρά των περίπου 1,4 δισ. ευρώ που προκύπτει από τη μόνιμη υπεραπόδοση της οικονομίας από το 2025 και άλλες εξοικονομήσεις, αλλά και σε πρόσθετα περίπου 400 εκατ. ευρώ που μπορεί να προκύψουν εκτός των ευρωπαϊκών ορίων, αν ενεργοποιηθεί η ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και το αίτημα που υπέβαλε ο Κυριάκος Πιερρακάκης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για επέκταση της Εθνικής Ρήτρας Διαφυγής σε επενδύσεις ενεργειακής ανθεκτικότητας άνω του 1 δισ. ευρώ έως το 2028. Τα κονδύλια αυτά θα εξαιρούνται από το ευρωπαϊκό όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών και θα κατευθύνονται σε έργα αποθήκευσης ενέργειας, εξοικονόμησης, ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων και κρίσιμων υποδομών.
Ποιες παρεμβάσεις ξεχωρίζουν για επιχειρήσεις και επαγγελματίες
Το μεγαλύτερο βάρος των ανακοινώσεων φαίνεται πως θα πέσει φέτος στις επιχειρήσεις, στους επαγγελματίες και στους αγρότες. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι μισθωτοί και συνταξιούχοι θα μείνουν χωρίς αντίκρισμα, καθώς οι μόνιμες φορολογικές ελαφρύνσεις θα παραμείνουν κεντρικό στοιχείο του πακέτου.
Για τις επιχειρήσεις και τους ελεύθερους επαγγελματίες, το φόντο είναι το χαμηλότερο πλέον κενό ΦΠΑ στην Ελλάδα, κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Στην κυβέρνηση θεωρούν ότι ήρθε η ώρα να φανεί αυτό και στους φορολογικά συνεπείς, ενώ ταυτόχρονα θέλουν να επιβραβεύσουν όσους επενδύουν, καινοτομούν και δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας.
Στις βασικές παρεμβάσεις που εξετάζονται περιλαμβάνονται η χαλάρωση των τεκμηρίων για επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους από 1/1/2027, με άμεση εφαρμογή των αλλαγών στους συντελεστές και στους παράγοντες υπολογισμού του τελικού φόρου. Μεταξύ των σεναρίων είναι η μείωση του τεκμαρτού φόρου για κλάδους ή ατομικές επιχειρήσεις που συμμορφώνονται πλήρως με τις φορολογικές τους υποχρεώσεις, αλλά και ο περιορισμός κριτηρίων που σήμερα οδηγούν σε υπέρμετρες επιβαρύνσεις.
Παράλληλα, για όλες τις επιχειρήσεις θεωρούνται επικρατέστερα πέντε μέτρα: η οριστική κατάργηση του Τέλους Επιτηδεύματος στα νομικά πρόσωπα, η δραστική μείωση της προκαταβολής φόρου από το σημερινό 80% πιθανότατα στο 55%-60%, η μεταφορά φορολογικών ζημιών προς απόσβεση για δέκα χρόνια αντί πέντε, προνομιακά φθηνά δάνεια έως 5 δισ. ευρώ από την Ελληνική Τράπεζα Επενδύσεων και περαιτέρω μείωση ασφαλιστικών εισφορών, με κλειδωμένη τη μείωση κατά 0,5 μονάδα και αναζήτηση χώρου για ακόμη 1 μονάδα.
Συντάξεις: συνεχίζονται οι αυξήσεις, χωρίς 13η σύνταξη
Για τους συνταξιούχους το μήνυμα θα είναι πιο μετρημένο, αλλά με συγκεκριμένες παρεμβάσεις. Ο πρωθυπουργός δεν πρόκειται να μιλήσει για επαναφορά 13ης σύνταξης, ενώ παραμένει εκτός συζήτησης και η επαναφορά του 14ου μισθού στο Δημόσιο.
Αντί αυτών, θα παρουσιαστούν οι ετήσιες αυξήσεις που προβλέπονται από τον νόμο, εφόσον διατηρηθούν οι υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης της οικονομίας. Δεν αποκλείεται επίσης νέα αύξηση της παροχής των 300 ευρώ, από 250 ευρώ που ήταν πέρυσι, η οποία καταβάλλεται κάθε 30 Νοεμβρίου.
Στο ίδιο πεδίο εντάσσεται και η κατάργηση της προσωπικής διαφοράς στις συντάξεις, η οποία έχει ήδη δρομολογηθεί και αναμένεται να φέρει μεγαλύτερες αυξήσεις για όλους. Αλλαγές εξετάζονται και στον τρόπο υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης, η οποία σήμερα εφαρμόζεται από το πρώτο ευρώ για όσους ξεπεράσουν τα 1.467 ευρώ μηνιαίως. Το σχέδιο προβλέπει κλιμακωτό υπολογισμό, αντί για επιβολή στο σύνολο του ποσού.
Μισθοί, συμβάσεις και κάρτα σίτισης για τους εργαζόμενους
Στο πεδίο των αποδοχών, η μείωση των ασφαλιστικών κρατήσεων αναμένεται να επηρεάσει θετικά τα καθαρά εισοδήματα, όπως και η ετήσια αύξηση του κατώτατου μισθού. Για τους εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα, το ζητούμενο παραμένει να φτάσουν οι αυξήσεις και πέρα από τον κατώτατο, καθώς για τους περισσότερους οι μισθοί παραμένουν ουσιαστικά στάσιμοι εδώ και 15 χρόνια.
Η κυβέρνηση επιμένει ότι έως το 2027 ο κατώτατος μισθός θα έχει φτάσει στα 950 ευρώ, όπως είχε τεθεί ως στόχος το 2023, ενώ ο μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης έχει ήδη ξεπεράσει τα 1.500 ευρώ από το 2025. Με βάση αυτά τα δεδομένα, αναμένεται να τεθεί νέος στόχος για το 2030, με τον κατώτατο κοντά στα 1.350-1.400 ευρώ τον μήνα και τον μέσο μισθό περίπου στα 2.000 ευρώ.
Παράλληλα, θα δοθεί έμφαση στην ενθάρρυνση συλλογικών συμβάσεων, ώστε οι αυξήσεις να απλωθούν σε περισσότερους κλάδους και περισσότερους εργαζόμενους. Στο τραπέζι βρίσκεται και η αύξηση των διατακτικών και καρτών σίτισης από τα 6 στα 10 ευρώ ημερησίως, μέτρο που έχει ζητηθεί με κοινή επιστολή από ΓΣΕΕ, ΣΕΒ, ΓΣΕΒΕΕ, ΕΣΕΕ, ΣΕΤΕ και ΣΒΕ.
Το ίδιο πλαίσιο αφήνει ανοιχτό και το ενδεχόμενο να υπάρξει μέτρο-έκπληξη για οικογένειες με παιδιά, όπως η εκ νέου χορήγηση έκτακτου επιδόματος 150 ευρώ για κάθε παιδί, αντίστοιχου με εκείνου που δόθηκε τον Ιούλιο.
Αγρότες, πληρωμές και νέο ταμείο επιχειρηματικότητας
Οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι μπαίνουν επίσης στο κάδρο των παρεμβάσεων, με έμφαση σε νέο σύστημα πληρωμών, τακτικές καταβολές και ταχύτερη εκταμίευση επιδοτήσεων για όσους υποβάλουν νωρίτερα την Ενιαία Αίτηση Πληρωμής. Στα σχέδια περιλαμβάνονται ακόμη μέτρα για το αυξημένο κόστος παραγωγής και για την ελάφρυνση από τα δανειακά βάρη που δημιούργησε η κρίση.
Ξεχωρίζει επίσης η δημιουργία νέου Ταμείου Αγροτικής Επιχειρηματικότητας μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, με δάνεια αλλά και επιχορήγηση για όσους καταρτίζουν επιχειρηματικό πλάνο για τις αγροτικές τους δραστηριότητες.
Στεγαστικό και ενοίκια στο επόμενο κύμα μέτρων
Παρεμβάσεις αναμένονται και για το στεγαστικό, με επικρατέστερο σενάριο την ανακοίνωση του νέου προγράμματος «Σπίτι μου 3» μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας. Μετά την πρόσφατη αναβάθμισή της με την πιστοποίηση Pillar Assessment από την Κομισιόν, η ΕΑΤ αποκτά άμεση πρόσβαση σε πόρους από ευρωπαϊκά ταμεία και αναλαμβάνει πιο διευρυμένο ρόλο και για τα νοικοκυριά.
Το σενάριο που εξετάζεται προβλέπει φθηνά τραπεζικά δάνεια αντίστοιχα με εκείνα του Ταμείου Ανάκαμψης, με δυνατότητα εφαρμογής και σε μόνιμη βάση. Από την άλλη πλευρά, οποιαδήποτε περαιτέρω μείωση φόρων στα ενοίκια θα εξαρτηθεί από τα φετινά φορολογικά στοιχεία και από το πόσο γρήγορα θα ενεργοποιηθεί το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων, ώστε να φανεί η πραγματική εικόνα των αδήλωτων ή υποδηλωμένων μισθωμάτων.
Το πλήρες πακέτο αναμένεται να οριστικοποιηθεί μετά τον Δεκαπενταύγουστο. Μέχρι τότε, το βασικό ζητούμενο παραμένει το ίδιο: να φανεί ποια μέτρα θα αντέξουν στο δημοσιονομικό ζύγισμα και ποια θα καταλήξουν τελικά στο καλάθι της ΔΕΘ.
