Η υπόθεση που είχε παρουσιαστεί ως μία από τις μεγαλύτερες στην ιστορία των ΗΠΑ δεν έφτασε ποτέ στο σημείο που πολλοί περίμεναν. Αντί για μια πολύμηνη αντιπαράθεση με πιθανό πρόστιμο-μαμούθ, η Meta έκλεισε τη δίκη μέσα σε λίγες ημέρες, συμφωνώντας με τις 29 αμερικανικές πολιτείες που την είχαν οδηγήσει στη δικαιοσύνη.
Το αποτέλεσμα είναι ένας συμβιβασμός έως 18 δισ. δολαρίων σε βάθος δεκαετίας, αλλά και μια σειρά αλλαγών που στοχεύουν κυρίως στους ανήλικους χρήστες του Facebook και του Instagram. Η συμφωνία ανακοινώθηκε την Τετάρτη και φέρνει πιο σφιχτούς κανόνες για τη χρήση των δύο πλατφορμών από εφήβους.
Η ουσία της υπόθεσης δεν ήταν μόνο το ποσό. Στο τραπέζι βρέθηκαν για άλλη μια φορά ο τρόπος με τον οποίο η Meta χειρίζεται τα δεδομένα παιδιών και το κατά πόσο οι μηχανισμοί προστασίας της είναι αρκετοί για να θεωρηθούν αποτελεσματικοί.
Το νέο πλαίσιο για τους έφηβους χρήστες
Η πιο άμεση αλλαγή είναι το ημερήσιο όριο των δύο ωρών συνολικά σε Facebook και Instagram. Το όριο θα ενεργοποιείται αυτόματα για λογαριασμούς που η εταιρεία γνωρίζει ότι ανήκουν σε έφηβους, ενώ ο χρόνος που περνούν οι χρήστες στα απευθείας μηνύματα δεν θα μετρά μέσα σε αυτό το δίωρο.
Πέρα από το όριο χρήσης, οι ειδοποιήσεις στους λογαριασμούς των ανηλίκων θα απενεργοποιούνται αυτόματα από τα μεσάνυχτα έως τις 06:00 το πρωί. Τις σχολικές ημέρες θα μπαίνει σε ισχύ και πρόσθετη σίγαση από τις 08:00 έως τις 15:00, ώστε να περιορίζονται οι περισπασμοί την ώρα των μαθημάτων.
Ακόμη, τα likes σε αναρτήσεις και άλλο περιεχόμενο θα κρύβονται πλήρως από τους έφηβους χρήστες των δύο πλατφορμών. Η Meta επιδιώκει έτσι να μειώσει την κοινωνική σύγκριση και την πίεση που μπορεί να γεννά η δημόσια προβολή της απήχησης των δημοσιεύσεων.
Οι περισσότερες από αυτές τις λειτουργίες θα ενεργοποιηθούν αυτόματα ή θα προσφέρονται ως επιλογή μέσα στους επόμενους έξι μήνες.
Ο εντοπισμός της πραγματικής ηλικίας παραμένει το δύσκολο σημείο
Η εφαρμογή των νέων περιορισμών εξαρτάται από ένα κρίσιμο βήμα: η Meta πρέπει να μπορεί να καταλαβαίνει ποιοι χρήστες είναι στην πραγματικότητα παιδιά ή έφηβοι, ακόμη κι αν έχουν δηλώσει διαφορετική ηλικία όταν έφτιαξαν τον λογαριασμό τους.
Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, η ανάπτυξη των νέων συστημάτων αναγνώρισης ανήλικων χρηστών θα χρειαστεί περισσότερο χρόνο. Η πλήρης εφαρμογή τους αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα σε έναν χρόνο.
Η εταιρεία έχει ήδη αναπτύξει πάνω από 60 εργαλεία ασφαλείας μόνο για το Instagram. Πολλά από αυτά ενεργοποιούνται πλέον αυτόματα, όμως στο παρελθόν αρκετά δίνονταν προαιρετικά και απαιτούσαν από τους ίδιους τους χρήστες ή τους γονείς να τα βάλουν σε λειτουργία.
Εσωτερικά έγγραφα που παρουσιάστηκαν στη δίκη έδειξαν ότι η Meta γνώριζε πως τα προαιρετικά εργαλεία είχαν συνήθως χαμηλή χρήση. Παρ’ όλα αυτά, συνέχιζε να κυκλοφορεί ορισμένες λειτουργίες ασφαλείας χωρίς να τις ορίζει ως προεπιλογή.
Η δίκη ξεκίνησε έπειτα από προσφυγή 29 αμερικανικών πολιτειών, αριθμό που αντιστοιχεί σχεδόν στα δύο τρίτα των ΗΠΑ. Τυπικά, η υπόθεση αφορούσε την προστασία της ιδιωτικότητας των παιδιών στο διαδίκτυο και στηριζόταν στον νόμο Children's Online Privacy Protection Act (COPPA).
Ο νόμος αυτός θεσπίστηκε πριν από σχεδόν 30 χρόνια, σε μια εποχή πολύ πριν από την εμφάνιση των σημερινών μεγάλων μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Στο επίκεντρο βρέθηκε η συλλογή και η αξιοποίηση από τη Meta δεδομένων παιδιών κάτω των 13 ετών επί σειρά ετών.
Στην πράξη, όμως, η υπόθεση εξελίχθηκε σε ευρύτερη αμφισβήτηση των ισχυρισμών της εταιρείας ότι προστατεύει αποτελεσματικά τους ανήλικους χρήστες.
Η συμφωνία προβλέπει ότι η Meta θα καταβάλει έως 18 δισ. δολάρια σε βάθος δεκαετίας. Το ποσό είναι πολύ χαμηλότερο από τις κυρώσεις που θα μπορούσε να αντιμετωπίσει αν έχανε τη δίκη.
Στο πιο ακραίο θεωρητικό σενάριο, το πρόστιμο θα υπολογιζόταν ξεχωριστά για κάθε παιδί που χρησιμοποιούσε κάποια από τις πλατφόρμες για περισσότερο από μισή ώρα την ημέρα επί 12 χρόνια. Με βάση αυτόν τον υπολογισμό, το συνολικό ποσό θα μπορούσε να φτάσει τα 1,4 τρισ. δολάρια, περίπου όσο η χρηματιστηριακή αξία ολόκληρης της Meta.
Ακόμη και αν ένα τέτοιο ενδεχόμενο θεωρούνταν εξαιρετικά απίθανο, οι πιο ρεαλιστικές εκτιμήσεις μιλούσαν επίσης για κυρώσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η Meta, πάντως, δεν παραδέχεται καμία παράνομη ή επιβλαβή συμπεριφορά στο πλαίσιο του συμβιβασμού.
Οι καταθέσεις που ενίσχυσαν την πίεση στη Meta
Η δίκη έκλεισε μέσα σε μόλις πέντε ημέρες και πριν καταθέσει ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Μαρκ Ζούκερμπεργκ. Ωστόσο, οι καταθέσεις που προηγήθηκαν είχαν ήδη αυξήσει σημαντικά την πίεση προς τη Meta.
Ο Αρτούρο Μπεχάρ, πρώην μηχανικός του Instagram και στη συνέχεια πληροφοριοδότης δημοσίου συμφέροντος, υποστήριξε ότι είχε ενημερώσει τη διοίκηση για επιβλαβές περιεχόμενο και περιστατικά που επηρέαζαν παιδιά, χωρίς να ληφθούν τα αναγκαία μέτρα.
Άλλο στέλεχος ανέφερε ότι δεν θυμόταν να έχει γράψει σε παρουσίαση πως η Meta σε ορισμένες περιπτώσεις επέλεγε να πληρώνει πρόστιμα για παραβιάσεις κανονισμών αντί να προχωρά στις απαραίτητες αλλαγές.
Οι ισχυρισμοί αυτοί έρχονται σε αντίθεση με τη δημόσια θέση της εταιρείας, η οποία επί μήνες και μέσα από πολλαπλές δικαστικές υποθέσεις υποστηρίζει ότι διαθέτει ισχυρούς μηχανισμούς προστασίας των παιδιών.
Οι αλλαγές προβλέπεται να εφαρμοστούν πρώτα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, είναι πιθανό να ζητηθούν σύντομα αντίστοιχα μέτρα και από άλλες χώρες, καθώς αυξάνονται διεθνώς οι αντιδράσεις για τις επιπτώσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην ψυχική υγεία και την ασφάλεια των παιδιών.
Η ίδια η Meta επιμένει ότι τα νέα χαρακτηριστικά θα έχουν ουσιαστικό αποτέλεσμα μόνο αν ακολουθήσουν τον ίδιο δρόμο και οι ανταγωνιστικές πλατφόρμες. Σε αυτό το πλαίσιο, εφαρμογές όπως το TikTok και το Snapchat μπορεί να βρεθούν μπροστά σε ανάλογες πιέσεις για περιορισμούς.
Μένει, πάντως, να φανεί αν οι νεαροί χρήστες θα συνεχίσουν να περνούν τον ίδιο χρόνο στις πλατφόρμες όταν οι ειδοποιήσεις, τα likes και ο διαθέσιμος χρόνος περιοριστούν τόσο αισθητά.
