Το κινητό τηλέφωνο έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας. Στο μετρό, στο λεωφορείο, στις αίθουσες αναμονής, ακόμη και την ώρα του φαγητού, η εικόνα ανθρώπων σκυμμένων πάνω από μια μικρή οθόνη έχει γίνει πλέον απολύτως συνηθισμένη.
Ένα μήνυμα, λίγα λεπτά στα social media, ένα email ή ένα ακόμη βίντεο αρκούν για να περάσουν πολλές ώρες με το κινητό στο χέρι. Η συνεχής αυτή ενασχόληση, όμως, δεν επηρεάζει μόνο την προσοχή και τον ύπνο. Μπορεί να επιβαρύνει σταδιακά και το ίδιο το σώμα.
Αυχένας, ώμοι, καρποί και μάτια είναι μερικά από τα σημεία που δέχονται τη μεγαλύτερη καταπόνηση, ιδιαίτερα όταν η συσκευή χρησιμοποιείται για μεγάλα χρονικά διαστήματα και σε λανθασμένη στάση.
Το «tech neck» που επιβαρύνει αυχένα και ώμους
Ένα από τα συχνότερα προβλήματα που συνδέονται με την παρατεταμένη χρήση κινητών είναι το λεγόμενο «tech neck». Πρόκειται για την καταπόνηση του αυχένα, των ώμων και της άνω πλάτης που σχετίζεται με τη συχνή κλίση του κεφαλιού προς τα εμπρός κατά την παρακολούθηση της οθόνης.
Η συγκεκριμένη στάση μπορεί να επαναλαμβάνεται δεκάδες φορές μέσα στην ημέρα χωρίς καν να γίνεται αντιληπτή. Με τον χρόνο, όμως, το σώμα προσαρμόζεται στη συγκεκριμένη θέση και μπορεί να εμφανιστούν ενοχλήσεις, δυσκαμψία ή πόνος.
Στα συμπτώματα που έχουν συσχετιστεί με την παρατεταμένη χρήση σε αυτή τη στάση περιλαμβάνονται ο πόνος στον αυχένα, στους ώμους και στο πάνω μέρος της πλάτης, αλλά και πονοκέφαλος, διαταραχές ύπνου, μυρμήγκιασμα ή μούδιασμα στα άνω άκρα.
Οι ειδικοί επισημαίνουν, πάντως, ότι δεν υπάρχουν ακόμη απολύτως καθορισμένα διαγνωστικά κριτήρια για το «tech neck». Η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει αλλαγές στις συνήθειες και, ανάλογα με την περίπτωση, φυσικοθεραπευτική παρέμβαση.
Η πολύωρη οθόνη κουράζει και τα μάτια
Η συνεχής προσήλωση στην οθόνη αποτελεί ακόμη έναν παράγοντα που μπορεί να προκαλέσει ενόχληση. Σε ενήλικες, η πολύωρη χρήση ψηφιακών συσκευών έχει συνδεθεί κυρίως με συμπτώματα όπως κόπωση των ματιών και ξηροφθαλμία.
Για τα παιδιά, το ζήτημα είναι διαφορετικό. Η αυξημένη έκθεση σε οθόνες και ο περιορισμένος χρόνος σε εξωτερικούς χώρους έχουν συσχετιστεί με την αύξηση της μυωπίας, η οποία έχει παρουσιάσει σημαντική άνοδο τις τελευταίες δεκαετίες.
Η παραμονή σε εξωτερικούς χώρους και η έκθεση στο φυσικό φως φαίνεται να έχουν προστατευτικό ρόλο απέναντι στην ανάπτυξη μυωπίας στα παιδιά. Για τον λόγο αυτό, η ισορροπία ανάμεσα στον χρόνο μπροστά στις οθόνες και τη δραστηριότητα εκτός σπιτιού θεωρείται σημαντική.
Καρποί και χέρια πληρώνουν επίσης το τίμημα
Το κινητό δεν επιβαρύνει μόνο τον αυχένα και τα μάτια. Η συνεχής χρήση του ίδιου χεριού για κράτημα, πληκτρολόγηση και κύλιση στην οθόνη μπορεί να προκαλέσει επαναλαμβανόμενη καταπόνηση σε δάχτυλα, καρπούς και χέρια.
Παράλληλα, παλαιότερες μελέτες έχουν καταγράψει μεταβολές στη δύναμη λαβής σε διαφορετικές ηλικιακές ομάδες, γεγονός που έχει προκαλέσει ενδιαφέρον για τον πιθανό ρόλο της μειωμένης σωματικής δραστηριότητας και της αυξημένης χρήσης ψηφιακών συσκευών.
Η διατήρηση της μυϊκής δύναμης των χεριών είναι σημαντική για πολλές καθημερινές δραστηριότητες. Η τακτική κίνηση και απλές ασκήσεις ενδυνάμωσης μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση της λειτουργικότητας των χεριών.
Μικρές αλλαγές που κάνουν διαφορά
Η λύση δεν είναι απαραίτητα η πλήρης αποχή από το κινητό. Για τους περισσότερους ανθρώπους, άλλωστε, το smartphone αποτελεί πλέον βασικό εργαλείο εργασίας, επικοινωνίας και ενημέρωσης.
Αυτό που μπορεί να αλλάξει είναι ο τρόπος χρήσης του. Μικρά και συχνά διαλείμματα, αλλαγή στάσης, αποφυγή της συνεχούς κλίσης του κεφαλιού και τοποθέτηση της οθόνης όσο γίνεται πιο κοντά στο ύψος των ματιών μπορούν να περιορίσουν την καταπόνηση.
Παράλληλα, λίγη περισσότερη κίνηση μέσα στην ημέρα και χρόνος μακριά από την οθόνη βοηθούν το σώμα να «ξεφύγει» από τη στατική στάση που επιβάλλει η πολύωρη χρήση.
Το κινητό δεν χρειάζεται να φύγει από τη ζωή μας. Χρειάζεται, όμως, να πάψει να βρίσκεται διαρκώς στο χέρι μας και να γίνεται η αιτία να μένουμε για ώρες στην ίδια επιβαρυντική στάση.
