Τα «Σπιτάκια Ανακύκλωσης» περνούν σε νέα φάση, καθώς η ΤΕΧΑΝ αφήνει πίσω της το μοντέλο που προωθούσε επί χρόνια και ζητά πλέον από τους δήμους να αναλάβουν τη διαχείρισή του. Η εξέλιξη έρχεται ενώ η εταιρεία βρίσκεται ήδη στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για την υπόθεση της πώλησης των μηχανημάτων.
Η αποχώρηση αυτή δεν αφορά μόνο τη λειτουργία των «Σπιτιών», αλλά και το ευρύτερο σχέδιο γύρω από την ανακύκλωση συσκευασιών, τη στιγμή που στο τραπέζι βρίσκεται και το νέο σύστημα εγγυοδοσίας μέσω σούπερ μάρκετ. Εκεί φαίνεται ότι η εταιρεία θα ήθελε να έχει ρόλο, την ώρα που το δημόσιο κόστος και οι έλεγχοι έχουν ήδη ανατρέψει το αρχικό αφήγημα.
Από την προβολή στην εγκατάλειψη
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί, η ΤΕΧΑΝ απομακρύνεται από τα «Σπιτάκια» που παρουσίαζε ως την «καλύτερη μέθοδο ανακύκλωσης» και αναζητεί νέο πεδίο δράσης στο σύστημα που οργανώνεται για τη συλλογή υλικών μέσω των σούπερ μάρκετ. Πρόκειται για το DRS, στο οποίο κάθε πλαστικό ή μεταλλικό κουτάκι θα επιβαρύνεται με 10 λεπτά και το ποσό θα επιστρέφεται στον καταναλωτή όταν το φέρνει πίσω στα μηχανήματα που θα τοποθετηθούν στα σουπερμάρκετ.
Παράλληλα, η εταιρεία ανακοίνωσε ότι παύει να στηρίζει οικονομικά τα «Σπιτάκια», δηλαδή να πληρώνει το προσωπικό που βοηθούσε στη διαλογή των υλικών και τους λογαριασμούς ρεύματος. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, έχει λήξει και η σύμβαση που έδινε κουπόνια για αγορές από σούπερ μάρκετ σε όσους παρέδιδαν συγκεκριμένη ποσότητα υλικού.
Τα ευρήματα των ελέγχων και το κόστος για το Δημόσιο
Τα «Σπιτάκια Ανακύκλωσης» έχουν ιστορία περίπου 20 χρόνων, όμως μετά το 2019 προωθήθηκαν έντονα από τη Νέα Δημοκρατία. Ο πρωθυπουργός και υπουργοί της κυβέρνησης τα εγκαινίαζαν μαζί με τον τότε Αμερικανό πρέσβη Τζέφρι Πάιατ, μέχρι που η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ξεκίνησε να εξετάζει την υπόθεση, καθώς η προμήθεια έγινε σε μεγάλο βαθμό με χρήματα του ΕΣΠΑ.
Πριν από δύο χρόνια δημοσιοποιήθηκαν τα πορίσματα των ελέγχων της Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ), τα οποία έκαναν λόγο για στημένους διαγωνισμούς. Με βάση αυτά, τρεις φορείς διαχείρισης απορριμμάτων —της Αττικής (ΕΔΣΝΑ), της Πελοποννήσου (ΦΟΔΣΑ) και της Κρήτης (ΕΣΔΑΚ)— είχαν αγοράσει συνολικά 240 «Σπιτάκια», πληρώνοντας 300.000 ευρώ για το καθένα, ενώ υπήρχαν διαθέσιμα αντίστοιχα μηχανήματα με 66.000 ευρώ.
Αγορές «Σπιτιών Ανακύκλωσης» έγιναν και μέσω του προγράμματος «Αντώνης Τρίτσης», με αποτέλεσμα το συνολικό κόστος για τα δημόσια ταμεία να ξεπεράσει τα 80 εκατομμύρια ευρώ. Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση Μητσοτάκη υποστήριζε ότι η συγκεκριμένη επιλογή θα βελτίωνε τις επιδόσεις της χώρας στην ανακύκλωση.
Ωστόσο, το ποσοστό παραμένει στο 18%, όπως ήταν και πριν από 7 χρόνια, την ώρα που η Ελλάδα έχει δεσμευτεί να το ανεβάσει στο 60% έως το 2030.
Έρευνες, κατασχέσεις και πολιτική πίεση
Τις τελευταίες ημέρες έγιναν γνωστές και οι έρευνες της Υπηρεσίας Εσωτερικών Υποθέσεων, στελέχη της οποίας έκαναν έφοδο στα γραφεία της εταιρείας σε Δάφνη, Παλλήνη και Ασπρόπυργο, ύστερα από εντολή της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.
Την ίδια περίοδο, το θέμα μπήκε ξανά στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Στο κυβερνητικό μπρίφινγκ, ο Παύλος Μαρινάκης δέχτηκε δύο ερωτήματα για την υπόθεση. Αρχικά επικαλέστηκε απαντήσεις που, όπως είπε, έχουν ήδη δοθεί στη Βουλή, αναφέροντας ερώτηση του Σωκράτη Φάμελλου το 2024, καθώς και φετινές παρεμβάσεις των Μ. Ζαμπάρα (ΣΥΡΙΖΑ) και Γ. Βλάχου.
Όταν τέθηκε δεύτερη ερώτηση, με την επισήμανση ότι ο κ. Βλάχος επανέρχεται και ζητά πλέον στοιχεία από τον ίδιο τον πρωθυπουργό, ο κ. Μαρινάκης αρνήθηκε εκνευρισμένος να απαντήσει.
Στο μεταξύ, ο ΣΥΡΙΖΑ κατέθεσε χθες νέα ερώτηση στη Βουλή, ζητώντας αναλυτικά στοιχεία για την υπόθεση μετά την εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και τις κατασχέσεις εγγράφων και ηλεκτρονικών αρχείων από την ΤΕΧΑΝ, στο πλαίσιο διερεύνησης πιθανών υπερκοστολογήσεων έργων.
Την ίδια ώρα, ο περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς έχει αναφέρει σε δημάρχους ότι πρόκειται να προκηρυχθεί διαγωνισμός για την επιλογή φορέα που θα αναλάβει 1.000 «Γωνιές Ανακύκλωσης». Σε αυτό το σχήμα, όπως είπε, μπορεί να ενταχθούν και τα 130 «Σπιτάκια» της Αττικής.
Μένει να φανεί ποιος θα αναλάβει τελικά τη διαχείριση των εγκαταστάσεων που αφήνει πίσω της η ΤΕΧΑΝ και πώς θα συνδεθεί αυτό με το νέο σύστημα συλλογής υλικών που προωθείται μέσω των σούπερ μάρκετ.
