Ένα νέο, ξεχωριστό πλαίσιο για τα μικρά φωτοβολταϊκά με ρευματολήπτη προωθεί το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ανοίγοντας τον δρόμο για πιο απλή εγκατάσταση σε νοικοκυριά που θέλουν να καλύπτουν μέρος της κατανάλωσής τους χωρίς να περάσουν από τη γνωστή, χρονοβόρα διαδικασία σύνδεσης των συμβατικών συστημάτων.
Η ρύθμιση αφορά τα λεγόμενα plug-in φωτοβολταϊκά, τα οποία για πρώτη φορά αποκτούν αυτόνομο καθεστώς, με δική τους διαδικασία εγκατάστασης και ειδικές τεχνικές προδιαγραφές. Η αλλαγή αυτή έρχεται να ξεχωρίσει τα μικρά αυτά συστήματα από τα κλασικά οικιακά φωτοβολταϊκά αυτοκατανάλωσης.
Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στην ευκολία τοποθέτησης. Το νέο μοντέλο φέρνει μαζί του συγκεκριμένους περιορισμούς, πρόσθετες υποχρεώσεις και ένα κόστος που, σύμφωνα με την αγορά, μπορεί να αποδειχθεί υψηλότερο από όσο δείχνει αρχικά η τιμή αγοράς.
Τι προβλέπει το νέο καθεστώς για τα plug-in
Η νέα κατηγορία αφορά μικροηλιακά συστήματα με ρευματολήπτη, με μέγιστη ισχύ έγχυσης έως 800 Watt και εγκατεστημένη ισχύ έως 900 Watt. Μπορούν να συνδυαστούν με αποθήκευση, αλλά ο προορισμός τους είναι αποκλειστικά η αυτοκατανάλωση, χωρίς έγχυση ενέργειας στο δίκτυο.
Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι η περίσσεια ηλεκτρικής ενέργειας δεν θα μπορεί να πωλείται ή να διοχετεύεται στο δίκτυο, όπως συμβαίνει με τα συμβατικά φωτοβολταϊκά. Η παραγωγή θα καταναλώνεται επιτόπου ή θα αποθηκεύεται σε μπαταρία, όπου υπάρχει τέτοια δυνατότητα.
Κόστος αγοράς και τεχνικές απαιτήσεις
Παρότι τα plug-in παρουσιάζονται ως μια απλή και οικονομική λύση αυτοπαραγωγής, η τελική δαπάνη δεν εξαντλείται στην αγορά του εξοπλισμού. Σήμερα οι τιμές για ένα αντίστοιχο σύστημα κυμαίνονται από 500 έως και πάνω από 1.000 ευρώ, δηλαδή περίπου όσο και ένας ηλιακός θερμοσίφωνας.
Στην πράξη, όμως, το συνολικό κόστος αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά λόγω των τεχνικών απαιτήσεων. Η λογική τους βασίζεται διεθνώς στο μοντέλο do-it-yourself, με δυνατότητα τοποθέτησης από τον ίδιο τον χρήστη, όμως η εφαρμογή αυτή δοκιμάζεται από τις προϋποθέσεις εγκατάστασης.
Για την τοποθέτηση του ηλιακού πάνελ εκτιμάται ότι θα χρειαστεί η συμμετοχή ηλεκτρολόγου, καθώς προβλέπεται η έκδοση Υπεύθυνης Δήλωσης Εγκαταστάτη (ΥΔΕ), η οποία θα πρέπει να ανανεώνεται κάθε δύο χρόνια. Παράλληλα, καθίσταται υποχρεωτικός ο αισθητήρας κατεύθυνσης, ώστε να αποτρέπεται η επιστροφή ηλεκτρικής ενέργειας προς το δίκτυο, αλλά και σύστημα τηλεμέτρησης για την καταγραφή της παραγόμενης ενέργειας και της κατανάλωσης της παροχής.
Οι πρόσθετες αυτές απαιτήσεις συνεπάγονται εξοπλισμό και κόστος, με παράγοντες της αγοράς να εκτιμούν ότι η συνολική δαπάνη μπορεί να αυξηθεί αισθητά σε σχέση με το αρχικό τίμημα αγοράς και, ανάλογα με τις προδιαγραφές που θα εξειδικευτούν από τον ΔΕΔΔΗΕ, να διπλασιαστεί.
Πόσο ρεύμα μπορούν να καλύψουν
Ως προς την απόδοση, οι ειδικοί αναφέρουν ότι τα συστήματα αυτά μπορούν να καλύψουν κατά μέσο όρο έως περίπου το 25% των αναγκών ενός νοικοκυριού σε ηλεκτρική ενέργεια, ανάλογα με το προφίλ κατανάλωσης και τις συνθήκες εγκατάστασης.
Ο Σύνδεσμος Παραγωγών Εταιρειών Φωτοβολταϊκών (ΣΠΕΦ), πάντως, υποστηρίζει ότι η δυνητική εξοικονόμηση θα κινηθεί σε μονοψήφια νούμερα και εκφράζει την αντίθεσή του στις ρυθμίσεις του ΥΠΕΝ, σε μια χώρα που διαθέτει μεγάλο πλεόνασμα παραγωγής ΑΠΕ.
Ο ίδιος φορέας θέτει και θέμα μηχανικής ασφάλειας. Όπως επισημαίνει, τα πάνελ που τοποθετούνται στα μπαλκόνια έχουν συνολική επιφάνεια περίπου 4 τ.μ. και βάρος έως 45 κιλά, γεγονός που τα εκθέτει σε σημαντικές ανεμοπιέσεις. Με αυτό το δεδομένο, ο ΣΠΕΦ αναρωτιέται ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη για τη στήριξή τους στα κιγκλιδώματα των μπαλκονιών, τα οποία δεν έχουν σχεδιαστεί για τέτοια φορτία, ειδικά όταν από κάτω υπάρχουν πεζοδρόμια και διερχόμενοι πολίτες.
Στελέχη του κλάδου σημειώνουν επίσης ότι η απόδοση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη θέση της εγκατάστασης. Ιδανικός θεωρείται ο νότιος προσανατολισμός, ενώ η σκίαση ή η τοποθέτηση σε ακατάλληλο σημείο μειώνει σημαντικά την παραγωγή.
Πώς θα γίνεται η δήλωση και η εγκατάσταση
Σε αντίθεση με τα συμβατικά φωτοβολταϊκά στέγης, τα plug-in συνήθως αποτελούνται από δύο πάνελ, έναν μικρομετατροπέα και ένα καλώδιο που καταλήγει σε απλή πρίζα σούκο. Μπορούν να αξιοποιηθούν από κάθε νοικοκυριό, αλλά εκτιμάται ότι προσφέρουν μεγαλύτερη ευελιξία σε ενοικιαστές, καθώς πρόκειται για εξοπλισμό που μπορεί να μπαίνει και να βγαίνει.
Η διαδικασία ξεκινά από την αγορά του εξοπλισμού και όχι από αίτηση προς τον Διαχειριστή, όπως συμβαίνει στα συμβατικά συστήματα. Ο ενδιαφερόμενος, είτε προμηθευτεί το σύστημα από πολυκατάστημα είτε μέσω ηλεκτρονικού εμπορίου, οφείλει να δηλώσει στον προμηθευτή ή στον εγκαταστάτη τα στοιχεία της παροχής στην οποία θα συνδεθεί.
Στη συνέχεια, ο προμηθευτής ή ο εγκαταστάτης ενημερώνει τον Διαχειριστή του Δικτύου. Ο ίδιος ο ενδιαφερόμενος πρέπει επίσης να ενημερώσει τον ΔΕΔΔΗΕ έως και πέντε ημέρες πριν από την εγκατάσταση, μέσω ειδικής ψηφιακής πλατφόρμας που θα δημιουργήσει ο Διαχειριστής και στην οποία η πρόσβαση θα γίνεται με τους προσωπικούς κωδικούς Taxisnet.
Στην πλατφόρμα θα καταχωρίζονται τα στοιχεία του φυσικού ή νομικού προσώπου, τα στοιχεία επικοινωνίας, η διεύθυνση εγκατάστασης, τα στοιχεία του υπεύθυνου εγκαταστάτη ή του μηχανικού, τα στοιχεία της παροχής και τα τεχνικά χαρακτηριστικά του εξοπλισμού. Για τα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά προβλέπεται ότι τα απαιτούμενα στοιχεία θα αποστέλλονται ηλεκτρονικά από τον προμηθευτή, τον εγκαταστάτη και τον ενδιαφερόμενο.
Η βασική εξαίρεση από τα συμβατικά φωτοβολταϊκά
Το πιο ουσιαστικό στοιχείο της ρύθμισης είναι ότι τα μικρά φωτοβολταϊκά εξαιρούνται από τη διαδικασία που ακολουθούν τα συμβατικά οικιακά φωτοβολταϊκά. Η υπουργική απόφαση ορίζει ότι δεν απαιτείται σύμβαση σύνδεσης με τον Διαχειριστή του δικτύου, ούτε κάποια άλλη άδεια ή διοικητική έγκριση, ενώ δεν προβλέπεται ούτε τέλος σύνδεσης.
Η απόσταση της Ελλάδας από την υπόλοιπη Ευρώπη
Οι καθυστερήσεις στην αναμόρφωση του θεσμικού πλαισίου έχουν αφήσει την Ελλάδα πίσω στη διείσδυση συστημάτων αυτοκατανάλωσης. Η διαφορά φαίνεται καθαρά αν συγκριθεί η πορεία των οικιακών φωτοβολταϊκών με εκείνη της υπόλοιπης Ευρώπης.
Στη χώρα μας έχουν εγκατασταθεί λιγότερα από 100.000 φωτοβολταϊκά στις στέγες. Την ίδια ώρα, η Ιρλανδία, η Ελβετία και η Τσεχία διαθέτουν περίπου 200.000 η καθεμία, η Πορτογαλία και η Σουηδία γύρω στα 300.000, η Αυστρία περίπου 500.000, το Βέλγιο 1,4 εκατομμύρια και η Ολλανδία περισσότερα από 3,3 εκατομμύρια.
Με στόχο να περιοριστεί αυτή η απόσταση, η αγορά θεωρεί ότι το επόμενο μεγάλο βήμα είναι να αρθούν τα εμπόδια που εξακολουθούν να δυσκολεύουν την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών, κυρίως στις πολυκατοικίες. Στο επίκεντρο βρίσκεται το ισχύον καθεστώς συναίνεσης των συνιδιοκτητών, καθώς σήμερα απαιτείται η σύμφωνη γνώμη του 100% για την τοποθέτηση συστήματος. Η πρόταση που βρίσκεται στο τραπέζι, και ευθυγραμμίζεται με την κατεύθυνση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, είναι να αρκεί η έγκριση από το 50% συν ένα των συνιδιοκτητών.
Οι υπόλοιπες αλλαγές στο πλαίσιο της αυτοκατανάλωσης
Πέρα από τα φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι, το ΥΠΕΝ αναμορφώνει συνολικά το πλαίσιο της αυτοκατανάλωσης, δίνοντας περισσότερες δυνατότητες σε νοικοκυριά, επιχειρήσεις, ενεργειακές κοινότητες και δημόσιους φορείς.
Στο νέο καθεστώς εντάσσονται η συλλογική αυτοκατανάλωση, η δυνατότητα ανάπτυξης έργων από τρίτες εταιρείες, η εγκατάσταση αυτόνομων συστημάτων αποθήκευσης και πιο ευέλικτα σχήματα συμψηφισμού που επιτρέπουν την εξυπηρέτηση πολλαπλών παροχών κατανάλωσης από έναν σταθμό παραγωγής.
Για πρώτη φορά θεσμοθετείται η συλλογική αυτοκατανάλωση σε πολυκατοικίες και συγκροτήματα κατοικιών, ώστε δύο ή περισσότεροι καταναλωτές να μπορούν να εγκαθιστούν κοινό φωτοβολταϊκό σταθμό και να επιμερίζουν την παραγόμενη ενέργεια. Στο σχήμα μπορούν να ενταχθούν και οι κοινόχρηστες καταναλώσεις, όπως ο φωτισμός, οι ανελκυστήρες, οι αντλίες θέρμανσης και άλλες εγκαταστάσεις κοινής χρήσης.
Αλλαγές προβλέπονται και για επιχειρήσεις και μεγάλους καταναλωτές, καθώς ένας σταθμός παραγωγής θα μπορεί να αντιστοιχίζεται με περισσότερες από μία παροχές κατανάλωσης, ακόμη και αν εκπροσωπούνται από διαφορετικούς προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας. Η δυνατότητα αυτή αφορά κυρίως επιχειρήσεις με δίκτυο καταστημάτων, ξενοδοχειακές μονάδες, βιομηχανίες και δήμους που θέλουν να καλύπτουν τις ενεργειακές ανάγκες πολλών εγκαταστάσεων από μία μονάδα παραγωγής.
Το νέο πλαίσιο επιτρέπει επίσης να ανήκει ή να διαχειρίζεται ο σταθμός αυτοκατανάλωσης από τρίτη εταιρεία, η οποία θα αναλαμβάνει την εγκατάσταση, τη λειτουργία και τη συντήρησή του για λογαριασμό του αυτοκαταναλωτή, χωρίς να αποκτά την ιδιότητα του αυτοκαταναλωτή ή δικαιώματα επί της πλεονάζουσας ενέργειας.
Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα εγκατάστασης αυτόνομων συστημάτων αποθήκευσης χωρίς έγχυση στο δίκτυο, ακόμη και χωρίς φωτοβολταϊκό, ενώ επιτρέπεται ο συνδυασμός μπαταριών με όλα τα βασικά μοντέλα αυτοκατανάλωσης για καλύτερη αξιοποίηση της παραγόμενης ενέργειας.
Οι ρυθμίσεις επεκτείνονται και στους ΟΤΑ, με δυνατότητες εικονικού συμψηφισμού, καθώς και στις ενεργειακές κοινότητες, στις οποίες παρέχεται μεγαλύτερη γεωγραφική ευελιξία. Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης μεταβατικές διατάξεις για υφιστάμενα έργα, ώστε να περάσουν στο νέο καθεστώς του ταυτοχρονισμένου συμψηφισμού, διατηρώντας υπό προϋποθέσεις τη σειρά προτεραιότητας των αρχικών αιτήσεων.
Αναμένεται πλέον να φανεί πώς θα εξειδικευτούν οι τεχνικές προδιαγραφές από τον ΔΕΔΔΗΕ και πώς θα εφαρμοστούν στην πράξη οι νέες υποχρεώσεις για τους ενδιαφερόμενους.
