Ένα επίδομα που παραμένει σχετικά άγνωστο σε πολλούς συνταξιούχους βρίσκεται στο επίκεντρο των παροχών του e-ΕΦΚΑ: το επίδομα «συμπαράστασης ετέρου προσώπου», ή αλλιώς επίδομα απόλυτης αναπηρίας. Απευθύνεται σε όσους αντιμετωπίζουν σοβαρή αναπηρία και κινητικά προβλήματα, εφόσον πιστοποιηθεί από τα ΚΕΠΑ ότι χρειάζονται μόνιμη βοήθεια στην καθημερινότητά τους.
Η παροχή δεν αποδίδεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους, αφού το ποσό εξαρτάται από τον χρόνο πρώτης ασφάλισης και από το αν ο δικαιούχος προέρχεται από τον ιδιωτικό ή τον δημόσιο τομέα. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να φτάσει έως και τα 846 ευρώ τον μήνα, γεγονός που κάνει τη σωστή κατηγορία και τη σωστή πιστοποίηση καθοριστικές.
Το ενδιαφέρον για το συγκεκριμένο επίδομα συνδέεται και με το ότι δεν χορηγείται αυτόματα. Απαιτείται συγκεκριμένη διαδικασία, ενώ τα κριτήρια δεν αφορούν μόνο το ποσοστό αναπηρίας αλλά κυρίως το αν ο συνταξιούχος μπορεί ή όχι να αυτοεξυπηρετηθεί.
Ποιοι μπορούν να το λάβουν
Η παροχή αφορά συνταξιούχους με σοβαρά προβλήματα υγείας που έχουν μόνιμη ανάγκη από τη βοήθεια τρίτου προσώπου. Για να δοθεί, πρέπει τα ΚΕΠΑ να πιστοποιήσουν ότι ο δικαιούχος δεν μπορεί να αυτοεξυπηρετηθεί και χρειάζεται συνεχή φροντίδα, επίβλεψη ή υποστήριξη.
Στην πράξη, το κριτήριο συνδέεται με τις καθημερινές ανάγκες του ασφαλισμένου, όπως η σίτιση, η υγιεινή και η μετακίνηση. Παράλληλα, προϋπόθεση είναι και η μόνιμη διαμονή στην Ελλάδα.
Η γνωμάτευση της Υγειονομικής Επιτροπής έχει καθοριστικό ρόλο, καθώς το επίδομα δεν κρίνεται μόνο από το ποσοστό αναπηρίας αλλά από τη διαρκή ανάγκη φροντίδας. Το επίδομα χορηγείται κυρίως σε συνταξιούχους αναπηρίας, εφόσον στη γνωμάτευση αναφέρεται ρητά ότι χρειάζονται συνεχή βοήθεια από τρίτο πρόσωπο.
Ποιοι εξαιρούνται και ποιες ειδικές περιπτώσεις ισχύουν
Ένας συνταξιούχος γήρατος δεν δικαιούται την προσαύξηση μόνο επειδή χρειάζεται βοήθεια στην καθημερινότητά του. Εξαίρεση υπάρχει για τους τυφλούς συνταξιούχους γήρατος, ενώ το επίδομα δεν καταβάλλεται σε ασφαλισμένους που δεν έχουν ακόμη συνταξιοδοτηθεί, ακόμη κι αν η γνωμάτευση των ΚΕΠΑ είναι θετική.
Στους δικαιούχους περιλαμβάνονται επίσης τυφλοί συνταξιούχοι λόγω γήρατος ή αναπηρίας, καθώς και ορισμένοι συνταξιούχοι λόγω θανάτου, υπό την προϋπόθεση ότι ο θανών ασφαλισμένος είχε υπαχθεί για πρώτη φορά στην ασφάλιση πριν από την 1η Ιανουαρίου 1993. Το δικαίωμα μπορεί να αφορά και ειδικές κατηγορίες συνταξιούχων του πρώην ΟΓΑ, ανάλογα με τις προϋποθέσεις της νομοθεσίας.
Πώς υπολογίζεται το ποσό
Για όσους ασφαλίστηκαν για πρώτη φορά πριν από την 1η Ιανουαρίου 1993, η προσαύξηση αντιστοιχεί στο 50% της κύριας σύνταξης που καταβάλλεται, χωρίς να υπολογίζονται τυχόν οικογενειακά επιδόματα. Το ανώτατο ποσό σε αυτή την κατηγορία φτάνει τα 671,40 ευρώ τον μήνα.
Για όσους ασφαλίστηκαν από την 1η Ιανουαρίου 1993 και μετά, προβλέπεται σταθερό ποσό που αναπροσαρμόζεται σύμφωνα με τη νομοθεσία. Από την 1η Ιανουαρίου 2026 το ποσό αυτό θα διαμορφώνεται στα 201,71 ευρώ τον μήνα.
Και για τους τυφλούς συνταξιούχους η προσαύξηση υπολογίζεται επίσης στο 50% της κύριας σύνταξης, με ανώτατο όριο τα 671,40 ευρώ. Υψηλότερη ενίσχυση μπορεί να χορηγηθεί σε συνταξιούχους με παραπληγία ή τετραπληγία, εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις για εξωιδρυματικό επίδομα.
Όταν από τη γνωμάτευση των ΚΕΠΑ προκύπτει ότι ο δικαιούχος πληροί και τις προϋποθέσεις για το επίδομα απόλυτης αναπηρίας και εκείνες για το εξωιδρυματικό επίδομα, εξετάζεται ποια παροχή είναι μεγαλύτερη. Αν το εξωιδρυματικό επίδομα υπερτερεί, η χαμηλότερη προσαύξηση αναστέλλεται και καταβάλλεται η υψηλότερη παροχή, η οποία μπορεί να φτάσει τα 846 ευρώ τον μήνα.
Για τους συνταξιούχους του Δημοσίου δεν εφαρμόζεται η ίδια λογική, αλλά ειδική προσαύξηση της σύνταξης. Αυτή κυμαίνεται από 2,5% έως 4,5% του βασικού μισθού, ανάλογα με το ποσοστό ανικανότητας, ενώ όταν το ποσοστό φτάνει τουλάχιστον το 80% το ποσό αυξάνεται επιπλέον κατά 50%.
Η διαδικασία από την αναπηρία έως την καταβολή
Η αίτηση ξεκινά από την Εθνική Πύλη Αναπηρίας, όπου ο ενδιαφερόμενος υποβάλλει αίτημα για πιστοποίηση της αναπηρίας. Η διαδικασία διαβιβάζεται στα ΚΕΠΑ, τα οποία εξετάζουν τον συνταξιούχο και εκδίδουν τη σχετική γνωμάτευση.
Αφού ολοκληρωθεί η πιστοποίηση, ακολουθεί ηλεκτρονική αίτηση στον e-ΕΦΚΑ για τη χορήγηση της παροχής, μέσω της υπηρεσίας «Υποβολή Αίτησης Συνταξιοδότησης και Εφάπαξ Παροχής». Η αίτηση μπορεί να γίνει ακόμη και την ίδια ημέρα με την αίτηση προς τα ΚΕΠΑ ή μέσα σε τέσσερις μήνες από την έκδοση της γνωστοποίησης του αποτελέσματος.
Το επόμενο βήμα, εφόσον πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις, είναι η εξέταση του φακέλου και η καταβολή της αντίστοιχης προσαύξησης στη σύνταξη. Μένει να φανεί, στην πράξη, πόσοι δικαιούχοι θα κινηθούν για να ελέγξουν αν ανήκουν στις κατηγορίες που προβλέπει η νομοθεσία.
Οι συντάξεις που πληρώνονται στα τέλη Αυγούστου
Παράλληλα με το επίδομα, ο e-ΕΦΚΑ έχει ανακοινώσει και το χρονοδιάγραμμα για τις συντάξεις του Αυγούστου. Πρώτοι θα δουν τα χρήματα στους λογαριασμούς τους οι συνταξιούχοι των πρώην ταμείων μη μισθωτών, μαζί με ορισμένες κατηγορίες κύριων και επικουρικών συντάξεων.
Στις 26 Αυγούστου θα καταβληθούν οι κύριες συντάξεις των πρώην ταμείων ΟΑΕΕ, ΟΓΑ και ΕΤΑΑ, καθώς και οι κύριες συντάξεις που έχουν απονεμηθεί μετά τη δημιουργία του ΕΦΚΑ, σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου 4387/2016. Την ίδια ημέρα θα πιστωθούν και οι επικουρικές συντάξεις των συνταξιούχων του ιδιωτικού τομέα.
Η δεύτερη φάση των πληρωμών έχει προγραμματιστεί για την Παρασκευή 28 Αυγούστου 2026 και αφορά τους συνταξιούχους των πρώην ταμείων μισθωτών. Τότε θα καταβληθούν οι κύριες συντάξεις των πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, τραπεζών, ΟΤΕ, ΔΕΗ, ΤΣΕΑΠΓΣΟ, ΤΣΠ-ΗΣΑΠ, ΝΑΤ, ΕΤΑΤ και ΕΤΑΠ-ΜΜΕ, καθώς και οι κύριες και επικουρικές συντάξεις του Δημοσίου.
