Το παζάρι για τις τιμές στα ράφια έχει μπει στην πιο κρίσιμη φάση του. Με βάση τις έως τώρα προτάσεις, 47 επιχειρήσεις έχουν ήδη καταθέσει ολοκληρωμένα πακέτα για την Εθνική Συμφωνία Μείωσης Τιμών, τα οποία αφορούν πάνω από 620 κωδικούς προϊόντων.
Στη διαπραγμάτευση έχουν προστεθεί επίσης 130 κωδικοί σχολικών ειδών και περίπου 100 προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας των αλυσίδων σούπερ μάρκετ, ανεβάζοντας το σύνολο στους περίπου 850 κωδικούς. Παρότι η εικόνα είναι πιο πλήρης από τις πρώτες εβδομάδες, οι τελικές λίστες δεν έχουν κλείσει ακόμη.
Οι ανοιχτές λίστες και οι καθημερινές αλλαγές
Πίσω από τις κλειστές πόρτες της Ανεξάρτητης Αρχής Εποπτείας της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή συνεχίζονται καθημερινές διαβουλεύσεις με βιομηχανίες και αλυσίδες σούπερ μάρκετ. Σε αυτό το στάδιο, προϊόντα μπαίνουν και βγαίνουν από τις λίστες, τα ποσοστά μειώσεων ξαναζυγίζονται και νέες προτάσεις κατατίθενται σχεδόν κάθε μέρα.
«Το επόμενο διάστημα θα παιχτεί ένα πόκερ για δεινούς παίκτες»
Η διαδικασία αγγίζει σχεδόν όλες τις βασικές κατηγορίες της πρωτοβουλίας: νωπά κρέατα, γαλακτοκομικά, ψωμί, ζυμαρικά, ρύζι, όσπρια, φυτικά έλαια, βρεφικά προϊόντα, είδη πρωινού, σοκολατοειδή, αναψυκτικά, καθαριστικά και είδη προσωπικής υγιεινής. Στο παιχνίδι συμμετέχουν και αρκετές πολυεθνικές.
Οι πρώτες προτάσεις μένουν κάτω από τα θεσμικά όρια
Το πλαίσιο προβλέπει μειώσεις από 5% έως 15% στα νωπά κρέατα και από 5% έως 20% στις υπόλοιπες κατηγορίες. Ωστόσο, οι πρώτες προτάσεις που έχουν κατατεθεί, σύμφωνα με πληροφορίες, κινούνται αισθητά χαμηλότερα, με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση να βρίσκεται στην περιοχή του 5%-10%.
Γι’ αυτό και το ενδιαφέρον μεταφέρεται στην τελική φάση των συζητήσεων: αν οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ επιλέξουν να στηρίξουν ορισμένους κωδικούς με μεγαλύτερες εκπτώσεις, ώστε η επίδραση στο καλάθι του καταναλωτή να γίνει πιο ορατή.
Γιατί τα private label θεωρούνται καθοριστικά
Ιδιαίτερο βάρος έχουν τα περίπου 100 προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία. Σε αυτές τις κατηγορίες, οι ίδιες οι αλυσίδες έχουν μεγαλύτερη ευχέρεια να ορίσουν την τελική τιμολογιακή πολιτική, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε πιο ανταγωνιστικές τιμές και σε μεγαλύτερο όφελος για τον καταναλωτή.
Η παράταση των διαβουλεύσεων φαίνεται ότι έφερε ήδη αποτέλεσμα. Ο αριθμός των προϊόντων αυξήθηκε αισθητά, ενώ για πρώτη φορά μπήκαν στο σχέδιο τα σχολικά είδη και οι κωδικοί ιδιωτικής ετικέτας, διευρύνοντας το αποτύπωμα της συμφωνίας πριν από την οριστικοποίηση των λιστών.
Τα πρώτα σήματα από την αγορά
Την ίδια στιγμή, τα δεδομένα της αγοράς δείχνουν μια συγκρατημένη αποκλιμάκωση στις τιμές των τροφίμων, χωρίς να έχει φύγει η αβεβαιότητα για τους επόμενους μήνες. Οι προκαταρκτικές εκτιμήσεις της Eurostat έδειξαν τον Ιούλιο την πρώτη μηνιαία υποχώρηση των τιμών των τροφίμων στην Ελλάδα έπειτα από 19 μήνες, ενώ η μηνιαία έρευνα του ΙΕΛΚΑ κατέγραψε επίσης αρνητικό πρόσημο στις τιμές των οργανωμένων σούπερ μάρκετ.
Συγκεκριμένα, ο δείκτης του ΙΕΛΚΑ διαμορφώθηκε στο -0,47% τον Ιούλιο σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2025, από +0,39% τον Ιούνιο. Σε μηνιαία βάση οι τιμές υποχώρησαν κατά 0,77%, ενώ ο κυλιόμενος δωδεκάμηνος δείκτης έπεσε στο +1,37% από +1,56%.
Στο επίπεδο των επιμέρους κατηγοριών, οι μεγαλύτερες μειώσεις τον Ιούλιο καταγράφηκαν στα φρέσκα φρούτα και λαχανικά (-6,97%), στις τροφές για κατοικίδια (-5,21%), στις νωπές και κατεψυγμένες ζύμες (-4,27%), στα είδη πρωινού και τα ροφήματα (-1,98%) και στα τυροκομικά (-1,69%). Αντίθετα, ανοδικά συνέχισαν να κινούνται τα έτοιμα γεύματα (+3,75%), τα νερά, τα αναψυκτικά και οι χυμοί (+3,26%), τα αυγά, τα βούτυρα και οι ζωμοί (+2,99%), οι ξηροί καρποί (+2,79%) και τα αλλαντικά (+2,71%). Το ΙΕΛΚΑ σημειώνει ότι η εικόνα αυτή συμπληρώνει, χωρίς να αναιρεί, τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, καθώς οι δύο δείκτες αποτυπώνουν διαφορετικές πλευρές της αγοράς.
Η ανάγνωση του υπουργείου Ανάπτυξης
Κύκλοι του υπουργείου Ανάπτυξης θεωρούν ότι τα διαθέσιμα στοιχεία ενισχύουν την εκτίμηση πως αρχίζει να αποδίδει η συναντίληψη μεταξύ κυβέρνησης, βιομηχανίας τροφίμων, προμηθευτών και οργανωμένου λιανεμπορίου. Στο επίκεντρο βρίσκεται το πάγωμα των τιμών για το δίμηνο Ιουλίου - Αυγούστου και στη συνέχεια η εφαρμογή της Εθνικής Πρωτοβουλίας Μείωσης Τιμών από τις 31 Αυγούστου.
Η πρωτοβουλία δρομολογήθηκε στα τέλη Ιουνίου, μετά τη σύσκεψη υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου. Ακολούθησαν οι διαβουλεύσεις του υπουργού Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκου με εκπροσώπους της βιομηχανίας, των προμηθευτών και του οργανωμένου λιανεμπορίου, ενώ το υπουργείο παρακολουθεί διαρκώς τη διαμόρφωση των τιμών μέσω της ενημέρωσης που λαμβάνει από τη διοικήτρια της Ανεξάρτητης Αρχής Εποπτείας της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή Δέσποινα Τσαγγάρη.
Το ΙΕΛΚΑ, από την πλευρά του, αποδίδει τη συγκράτηση των τιμών σε μια σειρά παραγόντων: την ομαλοποίηση της αγοράς, την αποκλιμάκωση των τιμών παραγωγού σε ορισμένες κατηγορίες, τις οικονομίες κλίμακας των μεγάλων αλυσίδων, την αυξημένη συμμετοχή των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας και τις ευνοϊκές καιρικές συνθήκες που πίεσαν χαμηλότερα τις τιμές στα φρέσκα φρούτα και λαχανικά.
Η επιλογή της κυβέρνησης να μην προχωρήσει σε οριζόντια παρέμβαση στις τιμές συνδέεται ακριβώς με αυτή την εικόνα. Αντί γι’ αυτό, η έμφαση δόθηκε σε κατηγορίες προϊόντων που αγοράζονται συχνά και έχουν μεγάλη συμμετοχή στον οικογενειακό προϋπολογισμό, ώστε ακόμη και μικρές μειώσεις να γίνουν αισθητές στην καθημερινότητα των νοικοκυριών.
Τα νωπά κρέατα στο επίκεντρο της συμφωνίας
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα νωπά κρέατα. Η συμφωνία προβλέπει μειώσεις από 5% έως 15% σε μοσχάρι, χοιρινό και πουλερικά, την ώρα που τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν πως το μοσχάρι εξακολουθεί να καταγράφει μία από τις μεγαλύτερες ετήσιες αυξήσεις τιμών, της τάξης του 15,6%, ενώ ανοδικά κινείται και το χοιρινό.
Στο πακέτο περιλαμβάνονται επίσης γαλακτοκομικά, ζυμαρικά, ρύζι, όσπρια, φυτικά έλαια, είδη προσωπικής υγιεινής και καθαριστικά, δηλαδή προϊόντα με σταθερή και υψηλή παρουσία στις καθημερινές αγορές των νοικοκυριών.
Αν η εικόνα της αγοράς διατηρηθεί και οι τελικές λίστες κλειδώσουν στις επόμενες ημέρες, το βάρος θα περάσει στο αν οι εθελοντικές μειώσεις θα φανεί ότι στηρίζουν την ήδη θετική τάση που καταγράφηκε τον Ιούλιο. Μέχρι τότε, η εικόνα παραμένει ανοιχτή και η τελική επίδραση θα κριθεί στα ράφια μετά τις 31 Αυγούστου.
