Μέσα στις επόμενες 25 ημέρες, και λίγο πριν από τις οικονομικές ανακοινώσεις του πρωθυπουργού στη Θεσσαλονίκη, ξεκινούν οι πρώτες καταβολές κρατικής αρωγής για τις περιοχές που επλήγησαν από τις μεγάλες πυρκαγιές της περασμένης εβδομάδας.
Το κρίσιμο στοιχείο, πάντως, είναι ότι το κόστος των πρόσφατων καταστροφών δεν φαίνεται να απειλεί τις παροχές που αναμένονται στη 90ή ΔΕΘ. Η κάλυψη γίνεται από έναν μηχανισμό που είχε «χτιστεί» ήδη από τη ΔΕΘ του 2023, ώστε έκτακτα γεγονότα να μη μετακινούν τον προϋπολογισμό από τον σχεδιασμό του.
Το αποθεματικό που δημιουργήθηκε για τις φυσικές καταστροφές
Στο επίκεντρο βρίσκεται το Ταμείο Κρατικής Αρωγής, ο ξεχωριστός μηχανισμός πληρωμών που λειτουργεί από το 2021 με βάση τον ν. 4797/2021. Μέσα από αυτό χρηματοδοτούνται οι πρώτες και οι επόμενες δαπάνες αποκατάστασης, χωρίς να απαιτείται πρόσθετη πίστωση από τον τακτικό προϋπολογισμό.
Το ειδικό αποθεματικό για φυσικές καταστροφές είχε ανακοινωθεί αρχικά στα 300 εκατ. ευρώ. Στη ΔΕΘ του Σεπτεμβρίου 2023 ο πρωθυπουργός είπε ότι από το 2024 το ποσό διπλασιάζεται στα 600 εκατ. ευρώ. Η αύξηση συνδέθηκε με το Τέλος Ανθεκτικότητας στην κλιματική κρίση, που επιβαρύνει κυρίως την τουριστική δραστηριότητα.
Τι καλύπτεται από τις πρώτες πληρωμές
Σκοπός του ειδικού ταμείου είναι η ταχύτερη στήριξη των πληγέντων, η χρηματοδότηση της αποκατάστασης και η κάλυψη έργων πρόληψης. Από εκεί πληρώνονται ζημιές σε δρόμους, σπίτια και άλλες υποδομές, αλλά και τα πρώτα έξοδα των πυρόπληκτων στο Πόρτο Γερμενό, αμέσως μετά την πρώτη αυτοψία.
Οι δικαιούχοι μπορούν να λάβουν έως 600 ευρώ για τις πρώτες βιοτικές ανάγκες, έως 6.000 ευρώ για επισκευή ή αντικατάσταση οικοσκευής στην κύρια κατοικία και έως 3.000 ευρώ για δευτερεύουσα κατοικία. Προβλέπεται επίσης επίδομα προσωρινής στέγασης από 300 έως 500 ευρώ, ενώ για ολοσχερώς κατεστραμμένα σπίτια η στεγαστική συνδρομή μπορεί να φτάσει έως τα 1.000 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο για κατοικίες έως 150 τ.μ.
Τα ποσά των 600 έως 6.000 ευρώ είναι και τα μόνα που καταβάλλονται εφάπαξ στους κατοίκους. Οι υπόλοιπες δαπάνες πληρώνονται σταδιακά, καθώς προχωρούν τα έργα αποκατάστασης και προσκομίζονται τα σχετικά τιμολόγια.
Η εικόνα στο Πόρτο Γερμενό και ο δημοσιονομικός λογαριασμός
Ο τελικός λογαριασμός των ζημιών στο Πόρτο Γερμενό δεν έχει ακόμη κλειδώσει, αφού συνεχίζονται η καταγραφή και η αποτίμηση. Τα πρώτα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν πάντως ότι το μέγεθος είναι σαφώς μικρότερο από τα 600 εκατ. ευρώ: έχουν γίνει πάνω από 200 αυτοψίες και περίπου 150 κτίρια έχουν χαρακτηριστεί «κόκκινα» ή «κίτρινα».
Με αυτά τα δεδομένα, η συγκεκριμένη πυρκαγιά δεν αναμένεται να πιέσει ούτε το αποθεματικό ούτε τον σχεδιασμό της ΔΕΘ, όπως σημειώνουν πηγές του οικονομικού επιτελείου. Πραγματική δημοσιονομική επιβάρυνση θα μπορούσε να προκύψει μόνο από συνδυασμό πολλών και μεγάλων καταστροφών στο τελευταίο τετράμηνο του έτους, από εκτεταμένες ζημιές σε υποδομές και από εκκρεμείς ανάγκες πληρωμής παλαιότερων αποζημιώσεων, όπως για σεισμούς, που βαρύνουν το ίδιο ταμείο.
Έτσι, προς το παρόν, ο σχεδιασμός για τις εξαγγελίες της Θεσσαλονίκης παραμένει άθικτος, καθώς όλες οι έκτακτες δαπάνες προβλέπεται να καλυφθούν αποκλειστικά από το αποθεματικό για τις φυσικές καταστροφές.
