Η ΑΑΔΕ βάζει τάξη στο τοπίο των μεταφορών χρημάτων μέσω IRIS, εξηγώντας πότε μια συναλλαγή μένει εκτός φορολογικού ενδιαφέροντος και πότε μπορεί να ανοίξει ζήτημα για την Εφορία. Το θέμα έχει βρεθεί στο προσκήνιο το τελευταίο διάστημα, κυρίως εξαιτίας λαθών που κάνουν οι ίδιοι οι συναλλασσόμενοι.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι καθημερινές μικρομεταφορές ανάμεσα σε συγγενείς και οικεία πρόσωπα, αλλά και η ξεχωριστή περίπτωση των γονικών παροχών, των δωρεών και των επαγγελματικών πληρωμών. Η διάκριση έχει σημασία, γιατί από αυτήν εξαρτάται αν μια κίνηση θεωρείται απλή διευκόλυνση ή πράξη που φορολογείται.
Για ιδιώτες, το βασικό πλαίσιο παραμένει απλό: μικρά ποσά για καθημερινές ανάγκες δεν προκαλούν φορολογικό ενδιαφέρον, αρκεί να μην ξεπερνιέται το ημερήσιο όριο των 1.000 ευρώ. Στον αντίποδα, οι επαγγελματικές εισπράξεις μέσω IRIS αντιμετωπίζονται ως κανονικά επιχειρηματικά έσοδα.
Πότε οι μεταφορές μέσω IRIS δεν φορολογούνται
Σύμφωνα με τις διευκρινίσεις που μεταδίδει η ΕΡΤ, οι συνηθισμένες μεταφορές μικροποσών, όπως εκείνες από γονείς σε φοιτητές για ενοίκιο, δίδακτρα ή σούπερ μάρκετ, δεν κινούνται σε φορολογικά ύδατα. Η ΑΑΔΕ επισημαίνει ότι τέτοιες κινήσεις δεν γεννούν από μόνες τους κανένα ειδικό φορολογικό ενδιαφέρον.
Το ίδιο ισχύει και για ποσά που δίνονται από γονείς ή παππούδες σε παιδιά και εγγόνια ως χαρτζιλίκι. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η φορολογική αρχή ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται για χρηματική δωρεά που χρειάζεται δήλωση στην πλατφόρμα myPROPERTY.
Η ΑΑΔΕ προσθέτει όμως ότι εξετάζει και το μοτίβο των κινήσεων. Αν διαπιστώνεται σταθερή συχνότητα ή επαναλαμβανόμενα, κυρίως μεγάλα, ποσά, μπορεί να θεωρηθεί ότι υπάρχει καταχρηστική πρακτική.
Πού ξεκινά η φορολόγηση στις δωρεές και τις γονικές παροχές
Άλλο καθεστώς ισχύει για τις γονικές παροχές και τις δωρεές μεταξύ συγγενών πρώτης κατηγορίας. Για τέτοιες μεταφορές, το αφορολόγητο φτάνει έως τα 800.000 ευρώ, με την προϋπόθεση ότι η κίνηση γίνεται μέσω του τραπεζικού συστήματος και ότι υποβάλλεται η σχετική δήλωση.
Αν το ποσό ξεπεράσει αυτό το όριο, επιβάλλεται φόρος 10%. Η ΑΑΔΕ υπενθυμίζει επίσης ότι, όταν η τράπεζα δεν επιβεβαιώσει τη συναλλαγή και ο φορολογούμενος δεν προσκομίσει τα απαραίτητα δικαιολογητικά, η Εφορία μπορεί να προχωρήσει σε φόρο από το πρώτο ευρώ, με συντελεστή 10%, 20% ή 40% ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας.
Για γονικές παροχές ή δωρεές που γίνονται με μετρητά, δηλαδή χωρίς διακίνηση μέσω τραπεζικού συστήματος, δεν υπάρχει αφορολόγητο όριο. Σε αυτή την περίπτωση, η φορολόγηση γίνεται αυτοτελώς με συντελεστή 10%.
Οι περιπτώσεις που ελέγχει πιο στενά η Εφορία
Η φορολογική αρχή εξετάζει και τις διαδοχικές δωρεές, ειδικά όταν ωφελείται τελικά πρόσωπο που δεν δικαιούται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ. Ενδεικτικό παράδειγμα είναι η διαδρομή από τέκνο σε γονέα και στη συνέχεια από τον γονέα σε άλλο τέκνο.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, η Εφορία εξετάζει τις πραγματικές συνθήκες, τον σκοπό των συναλλαγών και το χρονικό διάστημα ανάμεσά τους. Αν αποδειχθεί ότι ο τελικός αποδέκτης είναι πρόσωπο εκτός της α΄ κατηγορίας, όπως αδερφός, και ότι οι μεταφορές έγιναν με αυτόν τον σκοπό, τότε επιβάλλεται φόρος 20% χωρίς αφορολόγητο όριο. Αν το διάστημα μεταξύ των δωρεών είναι σύντομο και ειδικά δεν ξεπερνά τους έξι μήνες, η υπόθεση μπορεί να αποτελέσει ένδειξη για φορολογικό έλεγχο.
Έλεγχος γίνεται και όταν χρήματα καταλήγουν σε κοινό λογαριασμό του τέκνου ή του δωρεοδόχου μαζί με τρίτο πρόσωπο. Εκεί εξετάζεται αν τα χρήματα χρησιμοποιήθηκαν από το τέκνο ή τον δωρεοδόχο, και όχι από το τρίτο πρόσωπο. Αν συμβαίνει το δεύτερο, επιβάλλεται φόρος δωρεάς.
Για δωρεές σε αδέλφια, θείους και άλλους συγγενείς δεύτερης και τρίτης κατηγορίας, η φορολόγηση ξεκινά από το πρώτο ευρώ. Στη δεύτερη κατηγορία ο συντελεστής είναι 20%, ενώ στην τρίτη κατηγορία και για λοιπά πρόσωπα φτάνει το 40%.
Τα ανανεωμένα όρια των συναλλαγών με IRIS
Από τον περασμένο Ιανουάριο, τα όρια των συναλλαγών με IRIS έχουν αυξηθεί σε σχέση με τα αρχικά. Το ημερήσιο όριο για ιδιώτες ανέβηκε από τα 500 στα 1.000 ευρώ, τόσο για μεταφορές μεταξύ ιδιωτών όσο και για πληρωμές προς επαγγελματίες.
Παράλληλα, το μηνιαίο πλαφόν διαμορφώθηκε στις 5.000 ευρώ. Στις συναλλαγές μεταξύ ιδιωτών δεν υπάρχει προμήθεια, ενώ εκτός ιδιωτών οι χρεώσεις βαρύνουν αποκλειστικά τον λήπτη των χρημάτων, δηλαδή τον επαγγελματία, τον έμπορο ή την επιχείρηση.
Το κόστος εξαρτάται από την κατηγορία της επιχείρησης και από το κανάλι πληρωμής, είτε μέσω κινητού τηλεφώνου είτε μέσω του ΑΦΜ του επαγγελματία. Η προμήθεια κυμαίνεται από 0,2% έως 0,5% επί του ποσού της συναλλαγής και παραμένει χαμηλότερη από εκείνη που επιβάλλεται στις πιστωτικές και χρεωστικές κάρτες.
Το αμέσως επόμενο διάστημα αναμένεται να φανεί αν οι νέες διευκρινίσεις θα περιορίσουν τα λάθη που οδηγούν σε παρεξηγήσεις με την Εφορία, ιδίως στις καθημερινές μεταφορές μεταξύ συγγενών.
