Νέα δεδομένα αναμένεται να διαμορφωθούν το 2027 για το επίδομα ανεργίας, καθώς θα κριθεί η επόμενη ημέρα του πιλοτικού μοντέλου που εφαρμόζει η Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (ΔΥΠΑ).
Το βασικό ερώτημα είναι εάν το νέο σύστημα, το οποίο συνδέει το ύψος της επιδότησης με το ιστορικό ασφάλισης και τις προηγούμενες αποδοχές του ανέργου, θα επεκταθεί στο σύνολο των δικαιούχων ή εάν θα συνεχιστεί το υφιστάμενο τακτικό επίδομα.
Η πιλοτική δράση εφαρμόζεται σε περίπου 15.000 δικαιούχους που επιλέχθηκαν μέσω ειδικής διαδικασίας. Βασική προϋπόθεση είναι ότι κανένας συμμετέχων δεν πρέπει να λάβει συνολικά μικρότερο ποσό από εκείνο που θα ελάμβανε με το ισχύον σύστημα.
Τα δύο σενάρια για το 2027
Η εξέλιξη του πιλοτικού προγράμματος θα αποτελέσει το βασικό «κλειδί» για το τι θα ισχύσει από το 2027.
Στο πρώτο σενάριο, το νέο μοντέλο θα αξιολογηθεί θετικά και θα επεκταθεί σε καθολική βάση. Σε αυτή την περίπτωση, το υφιστάμενο τακτικό επίδομα θα αντικατασταθεί από ένα σύστημα στο οποίο το ποσό θα εξαρτάται περισσότερο από τον εργασιακό και ασφαλιστικό βίο του δικαιούχου.
Στο δεύτερο σενάριο, το πιλοτικό μοντέλο δεν θα επεκταθεί και θα συνεχίσει να εφαρμόζεται το σημερινό σύστημα τακτικής επιδότησης ανεργίας.
Η τελική απόφαση αναμένεται να συνδεθεί με την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της πιλοτικής δράσης και με τον σχεδιασμό της πολιτικής για την ανεργία.
Τι θα γίνει με το τακτικό επίδομα
Για όσους εντάσσονται σήμερα στο τακτικό επίδομα ανεργίας, το βασικό ποσό ανέρχεται στα 565 ευρώ τον μήνα από την 1η Απριλίου 2026, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΔΥΠΑ. Το ποσό αναπροσαρμόζεται σε συνάρτηση με την εκάστοτε μεταβολή του βασικού ποσού της τακτικής επιδότησης
Εφόσον το υφιστάμενο σύστημα παραμείνει σε ισχύ και το 2027, η νέα αύξηση του κατώτατου μισθού αναμένεται να επηρεάσει αντίστοιχα και το επίδομα.
Με βάση τις εκτιμήσεις που έχουν διατυπωθεί για την αύξηση του κατώτατου μισθού, το μηνιαίο ποσό θα μπορούσε να κινηθεί υψηλότερα από τα σημερινά επίπεδα. Ωστόσο, το ακριβές ποσό δεν μπορεί να προσδιοριστεί πριν οριστικοποιηθεί η αύξηση του κατώτατου μισθού για το 2027.
Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης το ενδεχόμενο η αναπροσαρμογή να ισχύσει νωρίτερα από την 1η Απριλίου, εφόσον αλλάξει το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής της αύξησης του κατώτατου μισθού.
Πώς λειτουργεί το νέο πιλοτικό επίδομα
Το νέο σύστημα της ΔΥΠΑ διαφοροποιείται σημαντικά από το παραδοσιακό μοντέλο, καθώς δεν βασίζεται μόνο σε ένα σταθερό ποσό.
Η πιλοτική επιδότηση αποτελείται από διαφορετικά τμήματα και συνδέεται με τις προηγούμενες αποδοχές και την ασφαλιστική ιστορία του δικαιούχου. Το βασικό, σταθερό μέρος είναι «εμπροσθοβαρές», δηλαδή είναι υψηλότερο στην αρχή της περιόδου ανεργίας και μειώνεται σταδιακά στη συνέχεια.
Συγκεκριμένα, για το σταθερό μέρος προβλέπεται:
- 70% του νομοθετημένου κατώτατου ημερομισθίου κατά το πρώτο τρίμηνο,
- 60% κατά το δεύτερο τρίμηνο,
- 50% κατά το τρίτο τρίμηνο,
- 40% κατά το τέταρτο τρίμηνο,
- 30% κατά το πρώτο εξάμηνο του δεύτερου έτους,
- 20% κατά το δεύτερο εξάμηνο του δεύτερου έτους.
Παράλληλα, προβλέπεται μεταβλητό μέρος, το οποίο συνδέεται με τα χρόνια ασφάλισης και τις προηγούμενες αποδοχές του ανέργου. Με αυτόν τον τρόπο, το νέο σύστημα επιδιώκει να συνδέσει περισσότερο το ύψος της επιδότησης με τον εργασιακό βίο του δικαιούχου.
Έως 24 μήνες η επιδότηση
Μία ακόμη σημαντική διαφορά του πιλοτικού μοντέλου αφορά τη διάρκεια.
Η επιδότηση μπορεί να έχει ελάχιστη διάρκεια τριών μηνών και να φτάσει έως και τους 24 μήνες, ανάλογα με τον αριθμό των ημερών ασφάλισης με εισφορές υπέρ ανεργίας που έχει πραγματοποιήσει ο δικαιούχος.
Η διάρκεια, επομένως, δεν είναι ίδια για όλους, αλλά συνδέεται με το ασφαλιστικό ιστορικό του ανέργου.
Το νέο μοντέλο επιχειρεί με αυτόν τον τρόπο να διαφοροποιήσει την επιδότηση ανάλογα με την εργασιακή διαδρομή κάθε δικαιούχου.
Το πλαφόν και τα ποσά
Στο πιλοτικό σύστημα υπάρχει ανώτατο όριο στο συνολικό μηνιαίο ποσό της επιδότησης. Η ΔΥΠΑ προβλέπει ότι το άθροισμα των επιμέρους τμημάτων δεν μπορεί να ξεπερνά το διπλάσιο του μηνιαίου επιδόματος που αντιστοιχεί στο πρώτο τρίμηνο του σταθερού μέρους.
Το ποσό που μπορεί να προκύψει για κάθε άνεργο εξαρτάται από μια σειρά παραμέτρων, μεταξύ άλλων τις προηγούμενες αποδοχές και τα χρόνια ασφάλισης.
Γι' αυτό και το νέο σύστημα δεν οδηγεί όλους τους δικαιούχους στο ίδιο ποσό. Αντίθετα, επιδιώκει μεγαλύτερη διαφοροποίηση ανάλογα με το εργασιακό ιστορικό.
Ποιοι μπορούν να ενταχθούν στο πιλοτικό μοντέλο
Η πιλοτική επιδότηση δεν αφορά όλους τους ανέργους.
Μεταξύ των βασικών προϋποθέσεων είναι η λύση ή λήξη της σύμβασης εργασίας, η εγγραφή στο Ψηφιακό Μητρώο της ΔΥΠΑ και η διαθεσιμότητα στην αγορά εργασίας. Παράλληλα, υπάρχουν συγκεκριμένες απαιτήσεις σχετικά με τις ημέρες ασφάλισης και το προηγούμενο ιστορικό επιδότησης.
Οι περίπου 15.000 δικαιούχοι επιλέχθηκαν μέσω ειδικής διαδικασίας μεταξύ των αιτούντων που πληρούσαν τις προϋποθέσεις.
Η μεγάλη αλλαγή που θα κριθεί το 2027
Το 2027 αναμένεται, επομένως, να αποτελέσει κρίσιμο έτος για το μέλλον της επιδότησης ανεργίας.
Εάν το πιλοτικό μοντέλο κριθεί επιτυχημένο, μπορεί να αποτελέσει τη βάση για ένα νέο καθολικό σύστημα, στο οποίο το επίδομα θα συνδέεται περισσότερο με τις προηγούμενες αποδοχές και την ασφαλιστική διαδρομή κάθε ανέργου.
Εάν, αντίθετα, αποφασιστεί η διατήρηση του σημερινού συστήματος, το βασικό επίδομα θα συνεχίσει να αναπροσαρμόζεται σε συνάρτηση με τον κατώτατο μισθό.
Σε κάθε περίπτωση, η τελική εικόνα για το 2027 θα εξαρτηθεί τόσο από την αξιολόγηση του πιλοτικού προγράμματος όσο και από την απόφαση για το ύψος του νέου κατώτατου μισθού.
Το ζητούμενο πλέον είναι εάν η πιλοτική μεταρρύθμιση θα περάσει από το στάδιο της δοκιμής στην καθολική εφαρμογή ή εάν το σημερινό σύστημα θα παραμείνει ο βασικός μηχανισμός στήριξης των ανέργων.
