Οι επαγγελματίες που θεωρούν ότι το τεκμαρτό εισόδημα τούς επιβαρύνει περισσότερο από όσο θα έπρεπε μπορούν να ζητήσουν επανεξέταση, αλλά η επιλογή αυτή συνοδεύεται από αυστηρό έλεγχο. Η ΑΑΔΕ δεν περιορίζεται στα βιβλία της δραστηριότητας· ζητά συνολική εικόνα για τα εισοδήματα, την περιουσία και τις δαπάνες.
Η διαδικασία έχει άμεση σημασία τώρα, καθώς οι προθεσμίες για τη συμπλήρωση του ειδικού ερωτηματολογίου τρέχουν. Όσοι κινηθούν μέσα στο πλαίσιο που προβλέπει η απόφαση Α.1062/2026 θα πρέπει να γνωρίζουν ότι το αίτημα δεν αναστέλλει από μόνο του τον φόρο.
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο αν μπορεί να προκύψει χαμηλότερος φόρος, αλλά και πόσο εκτεταμένος θα είναι ο φορολογικός έλεγχος που ακολουθεί. Σε αυτό το πεδίο κρίνονται οι δηλώσεις, οι τραπεζικές κινήσεις και κάθε στοιχείο που μπορεί να εξηγήσει πώς καλύφθηκαν οι δαπάνες της χρονιάς.
Οι δύο ημερομηνίες που καθορίζουν την υποβολή
Για τη μεγάλη πλειονότητα των ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολουμένων, το ειδικό ερωτηματολόγιο πρέπει να υποβληθεί έως τις 22 Σεπτεμβρίου 2026. Για τα φυσικά πρόσωπα που συμμετέχουν σε νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες με απλογραφικά βιβλία, η προθεσμία μετατίθεται έως τις 29 Σεπτεμβρίου 2026.
Οι ημερομηνίες αυτές συνδέονται με το φετινό χρονοδιάγραμμα υποβολής των φορολογικών δηλώσεων και με τον κανόνα των 60 ημερών. Σύμφωνα με την απόφαση Α.1062/2026, όποιος ζητά να αμφισβητήσει το ελάχιστο εισόδημα μέσω ελέγχου πρέπει να συμπληρώσει το σχετικό ερωτηματολόγιο μέσα σε 60 ημέρες από τη λήξη της προθεσμίας υποβολής της δήλωσης εισοδήματος.
Ποιοι μπορούν να αμφισβητήσουν το τεκμαρτό εισόδημα
Η δυνατότητα αφορά επαγγελματίες που θεωρούν ότι το ελάχιστο εισόδημα που προσδιόρισε η Εφορία είναι υψηλότερο από αυτό που πραγματικά απέκτησαν. Ο νόμος τους επιτρέπει να ζητήσουν έλεγχο, ώστε να αποδείξουν ότι τα πραγματικά τους εισοδήματα ήταν χαμηλότερα από το τεκμαρτό.
Βασική προϋπόθεση είναι να έχουν επιλεγεί οι κωδικοί 443-444 του Ε1 στην εμπρόθεσμη φορολογική δήλωση. Στη συνέχεια, η διαδικασία ολοκληρώνεται ηλεκτρονικά μέσω της εφαρμογής myBusinessSupport της ΑΑΔΕ, όπου συμπληρώνεται το προβλεπόμενο ερωτηματολόγιο.
Η διαδικασία αυτή δεν είναι μια απλή ένσταση απέναντι στο εκκαθαριστικό.
Με την αμφισβήτηση, ο επαγγελματίας ζητά ουσιαστικά από την ΑΑΔΕ να ελέγξει την πραγματική οικονομική του κατάσταση και να διαπιστώσει αν το εισόδημά του ήταν μικρότερο από εκείνο που προέκυψε με βάση το τεκμαρτό σύστημα.
Τι μπαίνει στο μικροσκόπιο της ΑΑΔΕ
Μόλις ενεργοποιηθεί η διαδικασία, η εφορία εξετάζει πολύ περισσότερο από τα στοιχεία της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Ο έλεγχος απλώνεται στην οικονομική καθημερινότητα του φορολογουμένου και, όπου προβλέπεται, της οικογένειάς του.
Το ειδικό ερωτηματολόγιο λειτουργεί σαν οικονομική «ακτινογραφία» και ζητά δεδομένα για τον ίδιο τον φορολογούμενο, αλλά και για τον ή τη σύζυγο ή μέρος συμφώνου συμβίωσης και τα προστατευόμενα μέλη, ανάλογα με την περίπτωση. Στο πεδίο του ελέγχου βρίσκονται:
• οι προσωπικοί και επαγγελματικοί τραπεζικοί λογαριασμοί στην Ελλάδα και στο εξωτερικό,
• μετοχές, μερίδια, αμοιβαία κεφάλαια και άλλες επενδύσεις,
• τραπεζικές θυρίδες, με στοιχεία για την τράπεζα, τη χώρα και τον δικαιούχο,
• έργα τέχνης, συλλογές, τιμαλφή και άλλα αντικείμενα μεγάλης αξίας,
• αυτοκίνητα, μοτοσυκλέτες, σκάφη και εναέρια μέσα,
• τα διαθέσιμα μετρητά στην αρχή και στο τέλος του φορολογικού έτους,
• τα κρυπτονομίσματα στην αρχή και στο τέλος της χρονιάς,
• οι παροχές ηλεκτροδότησης και ύδρευσης κύριας, δευτερεύουσας και εξοχικής κατοικίας,
• οι λογαριασμοί σταθερής και κινητής τηλεφωνίας και το συνολικό ετήσιο κόστος,
• τα ασφάλιστρα αυτοκινήτων και δικύκλων,
• τα ασφάλιστρα ζωής,
• τα ασφάλιστρα ακινήτων για σεισμό, πυρκαγιά, πλημμύρα και άλλους κινδύνους,
• τα δίδακτρα σε σχολεία στην Ελλάδα και στο εξωτερικό,
• οι δαπάνες για ταξίδια εντός και εκτός Ελλάδας.
Στο ίδιο πλαίσιο, η ΑΑΔΕ μπορεί να αξιοποιήσει και τις τραπεζικές κινήσεις, προκειμένου να εντοπίσει ποσά ή μεταβολές στην περιουσιακή κατάσταση που δεν συμβαδίζουν με τα δηλωμένα εισοδήματα.
Πότε μειώνεται ο φόρος και πότε έρχονται επιβαρύνσεις
Η αμφισβήτηση μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερο φόρο, εφόσον ο έλεγχος επιβεβαιώσει ότι το πραγματικό εισόδημα ήταν όντως μικρότερο από το τεκμαρτό. Τότε ο φορολογικός λογαριασμός επαναπροσδιορίζεται με βάση τα αποτελέσματα του ελέγχου.
Υπάρχει, όμως, και η άλλη πλευρά. Αν από τις διασταυρώσεις προκύψουν αδήλωτα εισοδήματα, ποσά που δεν μπορούν να δικαιολογηθούν ή άλλες φορολογικές παραβάσεις, μπορεί να επιβληθούν πρόσθετοι φόροι και οι προβλεπόμενες επιβαρύνσεις.
