Οι παροχές σε είδος έχουν εξελιχθεί σε ένα ολοένα και πιο συνηθισμένο εργαλείο των επιχειρήσεων για την ενίσχυση των εργαζομένων. Κάρτες και κουπόνια σίτισης, δωροεπιταγές και άλλες παροχές χρησιμοποιούνται πλέον ευρέως ως συμπληρωματικό όφελος πέρα από τον μισθό.
Η φορολογική τους μεταχείριση, ωστόσο, δεν είναι ίδια για όλες τις κατηγορίες. Ανάλογα με το είδος και την αξία της παροχής, μπορεί να είναι αφορολόγητη ή να θεωρηθεί εισόδημα από μισθωτή εργασία.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς, σύμφωνα με στοιχεία του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, περίπου ένας στους τέσσερις εργαζομένους στην Ελλάδα λαμβάνει κουπόνια ή κάρτες σίτισης από τον εργοδότη του, είτε σε σταθερή είτε σε περιστασιακή βάση.
Διατακτικές σίτισης: Ποιο ποσό είναι αφορολόγητο
Οι διατακτικές ή κάρτες σίτισης έχουν ειδική φορολογική αντιμετώπιση.
Με βάση το ισχύον πλαίσιο που περιγράφεται στο υλικό, η παροχή απαλλάσσεται από τον φόρο εισοδήματος μέχρι τα 6 ευρώ ανά εργάσιμη ημέρα. Το ποσό που υπερβαίνει το συγκεκριμένο όριο αντιμετωπίζεται ως παροχή σε είδος και προστίθεται στο φορολογητέο εισόδημα του εργαζομένου.
Το όριο αυτό βρίσκεται, μάλιστα, στο επίκεντρο αιτήματος των κοινωνικών εταίρων, οι οποίοι ζητούν την αύξησή του από τα 6 στα 10 ευρώ ημερησίως.
Το θέμα αφορά σημαντικό αριθμό εργαζομένων, καθώς τα στοιχεία δείχνουν ότι η χρήση των καρτών σίτισης δεν περιορίζεται στην αγορά έτοιμου φαγητού. Αντίθετα, το μεγαλύτερο μέρος των εργαζομένων τις χρησιμοποιεί στα σούπερ μάρκετ για την κάλυψη βασικών αναγκών του νοικοκυριού.
Δωροεπιταγές και κουπόνια αγορών: Πότε φορολογούνται
Διαφορετικό είναι το καθεστώς για τις δωροεπιταγές και τα κουπόνια αγορών που παρέχονται από τον εργοδότη.
Οι συγκεκριμένες παροχές θεωρούνται κατά κανόνα παροχές σε είδος. Ωστόσο, όταν η συνολική αξία τους μέσα στο φορολογικό έτος δεν υπερβαίνει τα 300 ευρώ, δεν προκύπτει φορολογική επιβάρυνση.
Εάν το όριο ξεπεραστεί, τότε η παροχή αντιμετωπίζεται σύμφωνα με τους κανόνες φορολόγησης των παροχών σε είδος και το ποσό που υπόκειται σε φόρο υπολογίζεται με βάση το ισχύον φορολογικό πλαίσιο.
Η διαφορά μεταξύ των κατηγοριών είναι επομένως σημαντική: δεν φορολογούνται όλες οι παροχές με τον ίδιο τρόπο ούτε ισχύει ένα ενιαίο αφορολόγητο όριο για όλα τα κουπόνια.
Τι αλλάζει στον ΦΠΑ – Τα δύο είδη κουπονιών
Ξεχωριστό ζήτημα αποτελεί ο ΦΠΑ, καθώς η φορολογική αντιμετώπιση ενός κουπονιού εξαρτάται από το εάν πρόκειται για κουπόνι συγκεκριμένου ή πολλαπλού σκοπού.
Κουπόνι συγκεκριμένου σκοπού θεωρείται εκείνο για το οποίο από τη στιγμή της έκδοσής του είναι γνωστά τόσο ο τόπος φορολόγησης όσο και ο συντελεστής ΦΠΑ που θα εφαρμοστεί.
Σε αυτή την περίπτωση, ο ΦΠΑ συνδέεται με την έκδοση ή τη διάθεση του κουπονιού. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ένα κουπόνι που αφορά συγκεκριμένη υπηρεσία ή αγαθό, όταν είναι εξαρχής γνωστά τα στοιχεία που απαιτούνται για τον υπολογισμό του φόρου.
Αντίθετα, στα κουπόνια πολλαπλών σκοπών κατά την έκδοσή τους δεν είναι δυνατό να προσδιοριστεί με βεβαιότητα ο τόπος φορολόγησης ή ο ακριβής συντελεστής ΦΠΑ.
Σε αυτή την περίπτωση, ο ΦΠΑ δεν αποδίδεται κατά την έκδοση, αλλά κατά την εξαργύρωση του κουπονιού.
Ποιοι εμπλέκονται στην «αλυσίδα» του κουπονιού
Στην κυκλοφορία ενός κουπονιού μπορεί να συμμετέχουν περισσότερα από ένα πρόσωπα ή επιχειρήσεις.
Μπορεί να υπάρχει ο εκδότης, ο οποίος δημιουργεί το κουπόνι, ο μεσάζων, που το μεταπωλεί, η επιχείρηση που τελικά παρέχει το αγαθό ή την υπηρεσία και ο τελικός κάτοχος, δηλαδή ο εργαζόμενος ή καταναλωτής που το εξαργυρώνει.
Για τον λόγο αυτό, η φορολογική αντιμετώπιση δεν εξαρτάται μόνο από την ονομασία της παροχής. Καθοριστικό ρόλο παίζουν το είδος του κουπονιού, η αξία του, ο τρόπος χρήσης του και τα χαρακτηριστικά της συναλλαγής.
Γιατί οι επιχειρήσεις επιλέγουν τις παροχές σε είδος
Οι παροχές σε είδος αποτελούν πλέον σημαντικό μέρος της πολιτικής αρκετών επιχειρήσεων απέναντι στο προσωπικό τους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που αναφέρονται στην έρευνα, 54,2% των επιχειρήσεων επιλέγει τις παροχές σε είδος για τα φορολογικά οφέλη, ενώ σημαντικά ποσοστά τις συνδέουν με τη διατήρηση του προσωπικού και την ενίσχυση της εταιρικής κουλτούρας.
Έτσι, οι παροχές λειτουργούν όχι μόνο ως οικονομικό όφελος για τον εργαζόμενο, αλλά και ως εργαλείο προσέλκυσης και διατήρησης ανθρώπινου δυναμικού.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η φορολογία εξαρτάται από το είδος και την αξία της παροχής. Γι' αυτό εργαζόμενοι και εργοδότες θα πρέπει να γνωρίζουν σε ποια κατηγορία ανήκει κάθε παροχή πριν υπολογίσουν εάν και σε ποιο ύψος δημιουργείται φορολογική υποχρέωση.
