Η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία βρίσκεται σε κρίσιμη κατάσταση, καθώς οι δασμοί στα ηλεκτρικά οχήματα και οι αυστηροί κανόνες του Brexit απειλούν την παραγωγή και τις πωλήσεις. Οι κατασκευαστές στην ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο ασκούν πιέσεις στην Κομισιόν για δεύτερη αναστολή των δασμών, καθώς το υψηλό κόστος παραγωγής μπαταριών στην Ευρώπη και η κυριαρχία της Κίνας καθιστούν δύσκολη την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί για το 2027.
Οι εταιρείες του κλάδου εκφράζουν σοβαρές ανησυχίες ότι δεν θα καταφέρουν να πληρούν τα απαιτούμενα όρια έως την 1η Ιανουαρίου 2027, προκειμένου να διασφαλίσουν πωλήσεις χωρίς επιπλέον φορολογικές επιβαρύνσεις. Το πρόβλημα προέρχεται από τους αυστηρούς κανόνες προέλευσης της Συμφωνίας Εμπορίου και Συνεργασίας ΕΕ-Ηνωμένου Βασιλείου, που τέθηκε σε εφαρμογή το 2021 και καθορίζει ποια προϊόντα απαλλάσσονται από δασμούς.
Απαιτήσεις και προθεσμίες
Σύμφωνα με τους όρους που συμφωνήθηκαν το 2020 για το Brexit, απαιτείται το 55% της συνολικής αξίας ενός οχήματος, το 70% της συστοιχίας των μπαταριών και το 65% των στοιχείων της μπαταρίας να παράγονται στην Ευρώπη μέχρι τις αρχές του 2027. Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε ότι το 30% των συστοιχιών και στοιχείων μπαταρίας θα κατασκευάζονταν στην ΕΕ ή το Ηνωμένο Βασίλειο μέσα στα πρώτα χρόνια της συμφωνίας.
Ωστόσο, ήδη από το 2023 έγινε σαφές ότι το σχέδιο είχε εκτροχιαστεί, κυρίως λόγω των επιπτώσεων της πανδημίας και της κρίσης στους ημιαγωγούς μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Κάτω από την πίεση της αγοράς, η Κομισιόν είχε δεχθεί να παγώσει την εφαρμογή των κανόνων για τρία χρόνια, αλλά αυτή η προθεσμία εκπνέει στο τέλος της φετινής χρονιάς.
Προβλέψεις και ανησυχίες
Με μόλις επτά μήνες περιθώριο, η βιομηχανία προειδοποιεί εκ νέου τις Βρυξέλλες ότι η επίτευξη των στόχων για μπαταρίες 'made in Europe' παραμένει ανέφικτη. Ο Τζόναθαν Ο’Ρίορνταν, διευθυντής διεθνούς εμπορίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης Κατασκευαστών Αυτοκινήτων (ACEA), τόνισε ότι οι αρχικές εκτιμήσεις ανέφεραν πως το 60% των μπαταριών θα παράγονται στην Ευρώπη έως το 2027, αλλά οι σημερινές προβλέψεις δείχνουν ότι θα είναι λιγότερο από το 20%.
Η γενική διευθύντρια της ACEA, Σίγκριντ ντε Φρις, υπογράμμισε ότι η ανάπτυξη των συστημάτων μετάδοσης κίνησης με μπαταρία στην Ευρώπη ήταν πολύ αργή και απαιτείται αλλαγή πολιτικής από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να επιταχυνθεί η μετάβαση.
Προβλήματα στην αλυσίδα εφοδιασμού
Ο Μάικ Χόις, επικεφαλής της βρετανικής Εταιρείας Κατασκευαστών και Εμπόρων Κινητήρων (SMMT), δήλωσε ότι οι αλυσίδες εφοδιασμού μπαταριών δεν είναι έτοιμες να ανταποκριθούν στις αυστηρές απαιτήσεις. Ανέφερε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο και η ΕΕ πρέπει να βρουν μια ρεαλιστική λύση για να αποφευχθούν αυτοκαταστροφικοί δασμοί στα οχήματα.
Η κατάσταση επιδεινώνεται από το μονοπώλιο της Κίνας σε κρίσιμες πρώτες ύλες, όπως το λίθιο, με το κόστος παραγωγής μπαταριών στην Ευρώπη να είναι 30% υψηλότερο από αυτό της Κίνας.
Η ανάγκη για επενδύσεις
Η οικοδόμηση μιας ισχυρής τοπικής βιομηχανίας απαιτεί τεράστια κεφάλαια και χρόνο. Η διαδικασία από τη διάνοιξη ενός ορυχείου μέχρι την παραγωγή επεξεργασμένου λιθίου μπορεί να διαρκέσει χρόνια. Ο Στέφαν Σέρερ, διευθυντής του μοναδικού ευρωπαϊκού εργοστασίου λιθίου, ανέφερε ότι η δημιουργία μιας πλήρως ανεπτυγμένης αλυσίδας παραγωγής κοστίζει περίπου 750 εκατομμύρια δολάρια.
Ο Χόις προειδοποίησε ότι οι γεωπολιτικές πιέσεις και η ώθηση 'Made in Europe' προσθέτουν περαιτέρω πίεση, και οι δύο πλευρές πρέπει να εξασφαλίσουν μια διμερή δέσμευση για τη μακροπρόθεσμη συνεργασία στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας.
Απαντώντας στις ανησυχίες της αγοράς, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σημείωσε ότι οι συζητήσεις για αυτά τα θέματα θα συνεχιστούν στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων ΕΕ-Ηνωμένου Βασιλείου, με την Κομισιόν να είναι σε συνεχή επαφή με τους ενδιαφερόμενους του κλάδου.
Η κατάσταση αυτή έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς η υπερπαραγωγή της Κίνας και οι ευνοϊκές ισοτιμίες προκαλούν φόβους για κρίσεις στη μεταποίηση, με τον κίνδυνο πλήρους 'κανιβαλισμού' της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Το ζήτημα αυτό αναμένεται να κυριαρχήσει στην επερχόμενη σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών στις 18 Ιουνίου.
