Οι πρόσφατες καταστροφικές πυρκαγιές στη Δυτική Αττική και τη Βοιωτία άφησαν πίσω τους 144.243 καμένα στρέμματα, κατεστραμμένες περιουσίες και σπίτια που παραδόθηκαν στις φλόγες. Το μέγεθος της ζημιάς έφερε ξανά στο προσκήνιο ένα πρακτικό ερώτημα για όσους θέλουν να προστατεύσουν την κατοικία τους: ποια δέντρα μπορούν να βοηθήσουν, έστω και μερικώς, στον περιορισμό της εξάπλωσης της φωτιάς;
Η απάντηση δεν είναι ότι ένα δέντρο από μόνο του μπορεί να σταματήσει μια μεγάλη πυρκαγιά. Υπάρχουν όμως είδη που, επειδή καίγονται δυσκολότερα, μπορούν να λειτουργήσουν πιο ασφαλώς γύρω από ένα σπίτι, ειδικά όταν συνδυάζονται με σωστές αποστάσεις, κλάδεμα και τακτική φροντίδα.
Σε αντίθεση με τα πεύκα και τους ευκάλυπτους, που θεωρούνται πιο εύφλεκτα λόγω της ρετσίνας και των αιθέριων ελαίων τους, ορισμένα φυλλοβόλα και πλατύφυλλα είδη συγκρατούν καλύτερα την υγρασία και κόβουν τη δυναμική της φωτιάς. Αυτό τα κάνει χρήσιμα όχι ως απόλυτη λύση, αλλά ως μέρος μιας πιο προσεκτικής διαμόρφωσης του περιβάλλοντος γύρω από την κατοικία.
Γιατί τα φυλλοβόλα και τα πλατύφυλλα θεωρούνται πιο ασφαλή
Τα φυλλοβόλα και τα πλατύφυλλα δέντρα έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε υγρασία, καθώς τα πλατιά φύλλα και οι ιστοί τους κρατούν μεγάλες ποσότητες νερού. Για να αναφλεγούν, πρέπει πρώτα να εξατμιστεί αυτό το εσωτερικό απόθεμα υγρασίας, κάτι που καθυστερεί την εξάπλωση της φλόγας.
Επιπλέον, δεν περιέχουν ρετσίνι ή εύφλεκτα αιθέρια έλαια όπως τα κωνοφόρα, άρα δεν ευνοούν την ταχεία ανάφλεξη ούτε την εκτόξευση καυτρών σε μεγάλες αποστάσεις. Το πυκνό φύλλωμά τους λειτουργεί επίσης σαν φυσικό φίλτρο, παγιδεύοντας τα καυτά σωματίδια και μειώνοντας τις πιθανότητες να φτάσουν σε στέγη, παράθυρα ή άλλα ευάλωτα σημεία.
Τα είδη που ξεχωρίζουν για κήπο και περίμετρο
Στην κατηγορία των πιο ανθεκτικών επιλογών περιλαμβάνεται η χαρουπιά, ένα αειθαλές πλατύφυλλο της Μεσογείου με σκληρά, δερματώδη φύλλα και πολύ χαμηλή αναφλεξιμότητα.
Η μουριά επίσης θεωρείται χρήσιμη, επειδή το πολύ πυκνό φύλλωμά της απορροφά τη θερμότητα και, όταν ποτίζεται συστηματικά το καλοκαίρι, δημιουργεί ένα ισχυρότερο τείχος προστασίας.
Η βελανιδιά, ή δρυς, ξεχωρίζει για το βαρύ και σκληρό ξύλο της, που χρειάζεται μεγάλη ποσότητα θερμότητας για να πάρει φωτιά. Στην ίδια λίστα βρίσκεται και η κουτσουπιά, μικρό φυλλοβόλο δέντρο με χαμηλό φορτίο καύσιμης ύλης και καλή προσαρμογή σε κοντινές αποστάσεις από κτίσματα.
Λεύκη και ιτιά, δύο είδη που αγαπούν το νερό, μπορούν να λειτουργήσουν σαν φυσικοί «πυροσβεστήρες» όταν το έδαφος διαθέτει επαρκή υγρασία. Αντίστοιχα, οι οργανωμένοι και ποτισμένοι οπωρώνες με συκιά, αχλαδιά ή ροδακινιά θεωρούνται από τις καλύτερες ζώνες ανάσχεσης της φωτιάς γύρω από μια κατοικία.
Οι αποστάσεις που δεν πρέπει να παραβιάζονται
Η σωστή επιλογή του δέντρου είναι μόνο η αρχή. Το εξίσου κρίσιμο βήμα είναι η τοποθέτηση και η συντήρησή του, όπως προβλέπει ο Κανονισμός Πυροπροστασίας Ακινήτων.
Κανένα κλαδί δεν πρέπει να πλησιάζει το σπίτι, τη στέγη ή τα μπαλκόνια σε απόσταση μικρότερη των 5 μέτρων. Τα μεγάλα δέντρα πρέπει να κλαδεύονται από το έδαφος μέχρι τα 3 μέτρα, ώστε μια έρπουσα φωτιά στα ξερά χόρτα να μην περάσει στα ψηλά κλαδιά.
Επίσης, τα φυλλώματα των δέντρων οφείλουν να απέχουν τουλάχιστον 3 μέτρα μεταξύ τους, ώστε να μην δημιουργείται συνεχόμενη «γέφυρα» μεταφοράς της φωτιάς. Με άλλα λόγια, η ασφάλεια δεν εξαρτάται μόνο από το είδος, αλλά και από το πώς αυτό εντάσσεται στον χώρο.
Το επόμενο βήμα για όποιον διαμορφώνει τον κήπο ή την περίμετρο της κατοικίας του είναι να συνδυάσει τα λιγότερο εύφλεκτα είδη με σωστές αποστάσεις και σταθερή φροντίδα. Έτσι, δημιουργείται ένα πιο φιλικό προς την πυροπροστασία περιβάλλον, χωρίς να αλλάζει το βασικό δεδομένο ότι η πρόληψη παραμένει καθοριστική.
