Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ουράνια φαινόμενα του καλοκαιριού πλησιάζει, με την ολική έκλειψη ηλίου της Τετάρτης 12 Αυγούστου να ξεχωρίζει ήδη ως η πρώτη που θα γίνει ορατή από την ηπειρωτική Ευρώπη από το 1999. Για την Ελλάδα, το φαινόμενο δεν θα φτάσει ποτέ στην πλήρη του μορφή, όμως σε ορισμένες περιοχές θα δοθεί μια σύντομη μερική «γεύση» λίγο πριν από τη δύση του ήλιου.
Η σημασία της συγκεκριμένης έκλειψης δεν περιορίζεται μόνο στη σπανιότητά της. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει το Al Jazeera, η μερική φάση θα μπορεί να γίνει δυνητικά ορατή από σχεδόν ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους, ενώ περίπου 15 εκατομμύρια θα βρίσκονται μέσα στη ζώνη της ολικότητας, εκεί όπου η Σελήνη θα καλύψει πλήρως τον Ήλιο.
Πώς σχηματίζεται η ολική έκλειψη ηλίου
Η ολική έκλειψη ηλίου συμβαίνει όταν η Σελήνη μπαίνει ακριβώς ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο και κρύβει ολοκληρωτικά τον ηλιακό δίσκο για όσους βρίσκονται μέσα στη στενή «ζώνη ολικότητας». Η ζώνη αυτή εκτείνεται σε πλάτος μερικών εκατοντάδων χιλιομέτρων, ενώ έξω από αυτήν το φαινόμενο φαίνεται μόνο μερικά, καθώς η Σελήνη καλύπτει μέρος του ήλιου.
Μέσα στα λίγα λεπτά της πλήρους κάλυψης, το φως μειώνεται απότομα, η θερμοκρασία πέφτει αισθητά και ο άνεμος μπορεί επίσης να αλλάξει. Λίγο πριν από τη στιγμή της ολικότητας, εμφανίζονται χαρακτηριστικά φαινόμενα όπως οι «σκιώδεις λωρίδες» και το γνωστό «δακτυλίδι διαμαντιού», όταν μια τελευταία λάμψη ηλιακού φωτός μοιάζει με φωτεινό σημείο πάνω στον σκοτεινό δίσκο της Σελήνης.
Όταν ο ήλιος καλυφθεί πλήρως, ο ουρανός σκοτεινιάζει σαν να έχει πέσει το βράδυ, γίνονται ορατά τα φωτεινότερα άστρα και αποκαλύπτεται η ηλιακή κορώνα, το εξωτερικό και εξαιρετικά λεπτό στρώμα της ατμόσφαιρας του Ήλιου. Στη ζώνη της ολικότητας, μόνο αυτά τα λίγα λεπτά επιτρέπεται η παρατήρηση του ήλιου χωρίς ειδικά γυαλιά προστασίας.
Η διαδρομή της σκιάς πάνω από Αρκτική και βόρεια Ισπανία
Η σκιά της Σελήνης θα περάσει πάνω από την Αρκτική, τη Γροιλανδία, την Ισλανδία και θα καταλήξει στη βόρεια Ισπανία, όπου θα βρεθούν μέσα στη ζώνη ολικότητας οι περισσότεροι από τους 15 εκατομμύρια κατοίκους που επηρεάζονται άμεσα από το φαινόμενο. Η μέγιστη διάρκεια της ολικής φάσης θα φτάσει τα δύο λεπτά και δεκαοκτώ δευτερόλεπτα.
Εκτός της ζώνης ολικότητας, η έκλειψη θα είναι ορατή ως μερική σε μεγάλο μέρος της Δυτικής Ευρώπης, σε τμήματα της βορειοδυτικής Αφρικής και σε μικρό μέρος των Ηνωμένων Πολιτειών. Πρόκειται, δηλαδή, για ένα φαινόμενο με πολύ ευρύτερο κοινό από αυτό που θα ζήσει την πλήρη σκιά της Σελήνης.
Τι θα φανεί στην Ελλάδα
Η ολική έκλειψη δεν θα είναι ορατή από την Ελλάδα, αφού η ζώνη ολικότητας δεν περνά από τη χώρα. Παρ’ όλα αυτά, σε κάποιες περιοχές θα υπάρξει μια πολύ μικρή μερική φάση λίγο πριν από τη δύση του ήλιου.
Στη χώρα μας το φαινόμενο θα αρχίσει να φαίνεται περίπου στις 20:30 με τοπική ώρα και θα κρατήσει μόνο λίγα λεπτά, γιατί ο ήλιος θα βρίσκεται ήδη πολύ χαμηλά στον ορίζοντα. Η Κέρκυρα αναμένεται να έχει το μεγαλύτερο ποσοστό κάλυψης, περίπου 2,35%, με το μέγιστο γύρω στις 20:37. Ακολουθούν η Ηγουμενίτσα με περίπου 1,29%, η Καστοριά με περίπου 1,21% και τα Ιωάννινα με περίπου 0,73%. Σε αρκετές από αυτές τις περιοχές, ο ήλιος θα βρίσκεται πρακτικά πάνω στον ορίζοντα, κάτι που θα δυσκολέψει ακόμη περισσότερο την παρατήρηση της μερικής φάσης.
Πότε θα ξαναδεί η Ελλάδα ολική έκλειψη
Όσοι περιμένουν να δουν από τη χώρα μας μια ολική έκλειψη ηλίου θα χρειαστεί να κάνουν υπομονή για πολλά χρόνια ακόμη. Σύμφωνα με τον κατάλογο των ηλιακών εκλείψεων που είναι ορατές από την Ελλάδα, η επόμενη ολική έκλειψη ηλίου που θα φαίνεται από εδώ αναμένεται να συμβεί στις 21 Απριλίου 2088.
Ως τότε, η Ελλάδα θα συνεχίσει να παρακολουθεί μόνο μερικές εκλείψεις ηλίου, όπως αυτή της 12ης Αυγούστου, όταν η Σελήνη θα καλύψει μόνο ένα μικρό μέρος του ηλιακού δίσκου. Η επόμενη ολική έκλειψη παγκοσμίως, στις 2 Αυγούστου 2027, θα περάσει από τη νότια Ισπανία, τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή, χωρίς να αγγίξει την ελληνική επικράτεια ως ολική.
Η συγκεκριμένη έκλειψη έχει πρόσθετο ενδιαφέρον και για έναν ακόμη λόγο: είναι η πρώτη ολική έκλειψη ηλίου που θα φανεί από την ηπειρωτική Ευρώπη μετά το 1999, όταν αντίστοιχο φαινόμενο είχε παρατηρηθεί σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Γαλλία. Η αναμονή, λοιπόν, ξεπερνά τα 25 χρόνια για όσους θέλουν να τη ζήσουν από κοντά χωρίς να φύγουν από την Ευρώπη.
Παρά το σύντομο χρονικό παράθυρο στην Ελλάδα, οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι η παρατήρηση της μερικής έκλειψης δεν πρέπει ποτέ να γίνεται με γυμνό μάτι. Απαιτούνται πάντα κατάλληλα προστατευτικά μέσα, όπως ειδικά γυαλιά για έκλειψη, ώστε η θέαση να είναι ασφαλής.
