Το The Ellinikon Park στο Ελληνικό μπαίνει στον δημόσιο σχεδιαστικό χάρτη ως ένα από τα μεγαλύτερα αστικά πάρκα πρασίνου στην Ευρώπη. Σύμφωνα με τη μελέτη που το παρουσιάζει, το έργο συνδυάζει μεγάλη φυτεμένη έκταση, διαχείριση νερού και θερμικά εργαλεία που στοχεύουν σε πιο ανθεκτικό μικροκλίμα.
Τα βασικά του χαρακτηριστικά δεν περιορίζονται στον αριθμό των δέντρων ή των θάμνων. Το σχέδιο περιλαμβάνει τεχνικές λύσεις για άρδευση, αποθήκευση και επαναχρησιμοποίηση νερού, αλλά και παρεμβάσεις που αφορούν τη σκίαση, τον αερισμό και την πορεία των πεζών μέσα στο πάρκο.
Η εικόνα αυτή προκύπτει από τη μελέτη «Σύγχρονα Πάρκα στην Ελλάδα - Ένας οδηγός για τον σχεδιασμό και τη λειτουργία βιώσιμων πράσινων χώρων», η οποία εκπονήθηκε από την 1830 Lab για το LAMDA Labs της LAMDA Development.
Η μελέτη πίσω από το σχέδιο του Ελληνικού
Τη συντακτική ομάδα της έκδοσης συγκροτούν η αρχιτέκτονας και αρχιτέκτονας τοπίου Δήμητρα Θεοχάρη και η Λενιώ Μυριβήλη, Global Chief Heat Officer στο UN Environment Programme και στο Climate Resilience Center του Atlantic Council.
Η έκδοση εξετάζει διεθνείς πρακτικές για τον σχεδιασμό και τη λειτουργία σύγχρονων αστικών πάρκων και χρησιμοποιεί το Μητροπολιτικό Πάρκο του Ελληνικού ως παράδειγμα εφαρμογής των συγκεκριμένων αρχών.
Πράσινη κάλυψη, βιοποικιλότητα και θερμική άνεση
Ο σχεδιασμός προβλέπει περισσότερα από 30.000 δέντρα και περίπου 3 εκατομμύρια θάμνους, ενώ η συνολική πράσινη κάλυψη αναμένεται να ξεπερνά το 70% της έκτασης του πάρκου.
Πάνω από το 70% των φυτεύσεων θα αποτελούνται από ιθαγενή και προσαρμοσμένα είδη, με στόχο ένα οικοσύστημα που θα φιλοξενεί περισσότερα από 520 είδη χλωρίδας και πανίδας.
Από το πρώτο στάδιο του σχεδιασμού έγιναν thermal mapping και Computational Fluid Dynamics (CFD) για την αξιολόγηση της θερμικής συμπεριφοράς, της σκίασης και της κυκλοφορίας του αέρα.
Με βάση αυτές τις προσομοιώσεις, δημιουργείται δίκτυο «δροσερών διαδρομών», όπου οι θερμοκρασίες μπορεί να είναι έως και 4 βαθμούς Κελσίου χαμηλότερες από τις γειτονικές ασφαλτοστρωμένες περιοχές.
Σκιά, αέρας και νερό μέσα στο πάρκο
Το σχέδιο προβλέπει σημεία παραμονής με σκίαση άνω του 60%, ανεμπόδιστη φυσική κυκλοφορία του αέρα και αξιοποίηση της φυσικής διαπνοής της βλάστησης για καλύτερη θερμική άνεση.
Παράλληλα, στο πάρκο ενσωματώνονται κανάλια, νεφελώματα και δεξαμενές χαμηλής κατανάλωσης, με στόχο την ενίσχυση της εξατμιστικής ψύξης και τη μείωση της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος.
Η άρδευση θα γίνεται με σύστημα αισθητήρων καιρού και εδάφους, που επιτρέπει στοχευμένη διαχείριση των ποτισμάτων και, σύμφωνα με τη μελέτη, μπορεί να εξοικονομεί έως και 90% νερό.
Το πάρκο θα διαθέτει επίσης μονάδα τριτοβάθμιας επεξεργασίας λυμάτων, με δυνατότητα παραγωγής έως 7.000 κυβικών μέτρων επεξεργασμένου νερού ημερησίως. Το νερό αυτό θα χρησιμοποιείται για όλες τις επιτρεπόμενες μη πόσιμες χρήσεις, συμπεριλαμβανομένης της άρδευσης.
Επιπλέον, προβλέπεται δεξαμενή αποθήκευσης αρδευτικού νερού χωρητικότητας 10.000 κυβικών μέτρων, ώστε να υπάρχει επάρκεια για τις ανάγκες του πάρκου και κάλυψη σε περιόδους υψηλών θερμικών φορτίων.
Όμβρια, υλικά και διαδρομές στο έδαφος του Ελληνικού
Η διαχείριση των όμβριων γίνεται μέσω πράσινων και γαλάζιων υποδομών, με 100% επιτόπου διαχείριση των βρόχινων νερών και αποκατάσταση φυσικών ροών, όπως του ρέματος Τραχώνων, το οποίο αναδεικνύεται σε κρίσιμη υποδομή αντιπλημμυρικής προστασίας.
Για τις επιστρώσεις επιλέγονται ελληνικά φυσικά υλικά, ανάμεσά τους μάρμαρο Καβάλας, λευκό μάρμαρο Διονύσου-Πεντέλης, σχιστόλιθος Καρύστου και ψαμμίτης Μάνδρας, με στόχο την αντοχή, τη θερμική άνεση και τη σύνδεση του πάρκου με το αττικό τοπίο.
Χρησιμοποιούνται επίσης πλάκες σκυροδέματος από τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις του πρώην αεροδρομίου, οι οποίες επαναχρησιμοποιούνται ως τοιχία, έδρανα και δομικά στοιχεία. Θραυστά αδρανή αξιοποιούνται σε συρματοκιβώτια και επιχώσεις, περιορίζοντας το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της κατασκευής.
Το δίκτυο πεζοδρόμων σχεδιάζεται ως ενιαίο σύστημα με συνεχή σκίαση και υψηλή προσβασιμότητα, ενώ τα τοπικά μονοπάτια ακολουθούν το φυσικό ανάγλυφο και ενσωματώνονται στη βλάστηση, δημιουργώντας μικροκλιματικά καταφύγια και εναλλαγές φωτός και σκιάς.
Η λειτουργία του πάρκου θα στηρίζεται και στη συστηματική καταγραφή θερμοκρασίας αέρα, σχετικής υγρασίας, ηλιακής ακτινοβολίας, υγρασίας εδάφους και σκίασης, ώστε να υποστηρίζονται η διαχείριση του μικροκλίματος, της άρδευσης και της συντήρησης του πρασίνου.
Όπως αναφέρεται στη μελέτη, το The Ellinikon Park συγκεντρώνει σε ένα ενιαίο μοντέλο σχεδιασμού τη διαχείριση του μικροκλίματος, του νερού, της βλάστησης, των υλικών και των διαδρομών.
Στον επίλογο της έκδοσης σημειώνεται ότι τα πάρκα του 21ου αιώνα λειτουργούν ως υποδομές που συμβάλλουν στην ανανέωση του αστικού και φυσικού περιβάλλοντος, με κάθε δέντρο, κάθε επιφάνεια και κάθε ροή νερού να αποτελεί μέρος ενός συστήματος που προσαρμόζεται στις μεταβαλλόμενες συνθήκες και επιδιώκει να αποκαθιστά την ισορροπία μεταξύ ανθρώπου και περιβάλλοντος.
