ΒΕΝΕΤΙΑ, Ιταλία (AP) — Ίσως τίποτα να μην δείχνει καλύτερα ότι τα φλαμίνγκο είναι νεοφερμένα στη Λιμνοθάλασσα της Βενετίας από το γεγονός ότι η τοπική διάλεκτος δεν έχει καν λέξη γι' αυτά.
Όμως τα απαλά ροζ πουλιά —τα «fenicotteri» στα ιταλικά— συρρέουν πλέον στη Βενετία σε αριθμούς ρεκόρ, καθώς οι οικολογικές προσπάθειες για την αποκατάσταση των κατεστραμμένων υγροτόπων θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην επέκταση του βιοτόπου τους και ίσως να τα παρακινήσουν να φωλιάσουν στη λιμνοθάλασσα.
Τα φλαμίνγκο —που φωλιάζουν πιο γνωστά στην Ισπανία και τη Γαλλία— άρχισαν να εμφανίζονται στην απέραντη Λιμνοθάλασσα της Βενετίας στις αρχές της δεκαετίας του 2000, κυρίως σε αλιευτικές κοιλάδες και λασποτόπια στα πιο απομακρυσμένα σημεία της, με σπάνιες μόνο εμφανίσεις στο ιστορικό κέντρο με τα κανάλια της Βενετίας, εκεί όπου συρρέουν οι τουρίστες από όλο τον κόσμο.
Η Λιμνοθάλασσα της Βενετίας γίνεται ένα απρόσμενο καταφύγιο για τα φλαμίνγκο
Οι περιβαλλοντολόγοι λένε ότι η άφιξή τους στη Βενετία, καθώς το εύρος εξάπλωσης του ευρωπαϊκού φλαμίνγκο διευρύνεται, αποτελεί ένδειξη της υγείας της λιμνοθάλασσας και της καταλληλότητάς της ως τόπου τροφοληψίας.
Πέρυσι, ο αριθμός των φλαμίνγκο που διαχείμασαν στη Βενετία έφτασε σε ρεκόρ σχεδόν 24.000. Αυτό είναι 8.000 περισσότερα από την προηγούμενη χρονιά, αριθμοί που «καθιστούν τη Λιμνοθάλασσα της Βενετίας έναν από τους σημαντικότερους τόπους διαχείμασης σε ολόκληρο το εύρος του βιοτόπου τους», όπως είπε ο ορνιθολόγος Αλεσάντρο Σαρτόρι.
Ο Σαρτόρι ερευνά τη λιμνοθάλασσα κάθε εβδομάδα με βάρκα για σημάδια φωλεοποίησης, που θα υποδείκνυαν μια αυτοσυντηρούμενη βενετσιάνικη αποικία. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν νέα σημάδια, αφού δύο απόπειρες φωλεοποίησης, το 2008 και το 2013, σε αλιευτικές κοιλάδες της βόρειας λιμνοθάλασσας γνώρισαν σοβαρές αναποδιές, συμπεριλαμβανομένου ενός βίαιου χαλαζιού που σκότωσε δεκάδες πουλιά.
Πάνω από το 90% των πουλιών που καταγράφηκαν στην περσινή απογραφή βρίσκονταν στη βόρεια λιμνοθάλασσα, η οποία περιλαμβάνει μια μεγάλη έκταση φυσικού αλμυρού έλους. Τα φλαμίνγκο προσελκύονται επίσης από τις παραδοσιακές αλιευτικές κοιλάδες, ημι-φυσικούς οριοθετημένους υγρότοπους που παρέχουν άφθονη τροφή αλλά μπορούν επίσης να τα φέρουν σε σύγκρουση με τις ανθρώπινες δραστηριότητες.
Η Βενετία επιδιώκει να ανακτήσει το χαμένο της έλος
Ένα έργο ανακατασκευής αλμυρών ελών στην πιο απομονωμένη νότια λιμνοθάλασσα —πέρα από το ιστορικό κέντρο και το βιομηχανικό λιμάνι— δημιουργεί προοπτικές αύξησης του αριθμού των φλαμίνγκο και εκεί, προσφέροντας έναν νέο βιότοπο σε μια περιοχή της λιμνοθάλασσας όπου η διάβρωση των υγροτόπων υπήρξε ιδιαίτερα σοβαρή. Θα μπορούσε επίσης να απομακρύνει τα πουλιά από τις ανταγωνιστικές ανθρώπινες χρήσεις στον βορρά.
Η Λιμνοθάλασσα της Βενετίας, που καλύπτει έκταση 550 τετραγωνικών χιλιομέτρων (πάνω από 200 τετραγωνικά μίλια), ήταν αρχικά σχεδόν κατά το ήμισυ αλμυρό έλος. Σήμερα η έκταση του αλμυρού έλους —ή «barene» στη βενετσιάνικη διάλεκτο— είναι μόλις γύρω στο 7%, περίπου το μισό από αυτό ανακατασκευασμένο, είπε η Τζέιν ντα Μόστο, εκτελεστική διευθύντρια της οργάνωσης We Are Here Venice, του τοπικού εταίρου στο πενταετές έργο WaterLANDS της ΕΕ, ύψους 23,6 εκατομμυρίων ευρώ (27,5 εκατομμυρίων δολαρίων), για την αποκατάσταση υγροτόπων σε όλη την Ευρώπη.
Η ζημιά είναι ιδιαίτερα έντονη στην κεντρική και νότια λιμνοθάλασσα, λόγω του συνδυασμού της φυσικής διάβρωσης και της εκβάθυνσης των ναυσιπλοϊκών διαύλων για την πρόσβαση στο βιομηχανικό λιμάνι της Μαργκέρα τη δεκαετία του 1960.
«Και από τότε, η διάβρωση και η απώλεια ιζημάτων από τη λιμνοθάλασσα έχουν γίνει πολύ πιο εκτεταμένες, σε σημείο που η Βενετία βρίσκεται πλέον σε τροχιά να μετατραπεί σε θαλάσσιο κόλπο», είπε η ντα Μόστο. Το έργο ανακατασκευής των υγροτόπων «αποσκοπεί συγκεκριμένα στο να δείξει ότι είναι δυνατόν να αντιμετωπιστεί αυτή η τάση και να αλλάξει η πορεία της ιστορίας».
Η ανοικοδόμηση των αλμυρών ελών αυξάνει την ικανότητα της λιμνοθάλασσας να δεσμεύει διοξείδιο του άνθρακα, ένα αέριο του θερμοκηπίου και παράγοντα της κλιματικής αλλαγής, και μετριάζει τις επιπτώσεις της ανόδου της στάθμης της θάλασσας. Όμως η ντα Μόστο είπε ότι θα χρειαζόταν να αποκατασταθούν πολύ μεγαλύτερες εκτάσεις για να υπάρξουν ουσιαστικά κλιματικά οφέλη. Στόχος του έργου της ΕΕ είναι να καταστεί κλιμακώσιμη η ανακατασκευή των αλμυρών ελών.
Τα φλαμίνγκο μπορούν επίσης να ωφεληθούν καθώς αυξάνεται η βιοποικιλότητα.
Η ομάδα της ντα Μόστο ερευνά τρόπους αύξησης της βιοποικιλότητας στα ανακατασκευασμένα έλη, μεταξύ άλλων φυτεύοντας είδη που μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση της διάβρωσης και να καταστήσουν τους υγρότοπους πιο ανθεκτικούς.
Το λασποτόπι όπου εργάζονται περιέχει σημάδια δραστηριότητας φλαμίνγκο, κυρίως αδέσποτα ροζ φτερά. Μια πρόσφατη ημέρα, ένα κοπάδι περίπου 30 πουλιών στεκόταν στο βάθος —και σκόρπισε όταν ένα ζευγάρι θορυβωδών στρειδοφάγων τα προειδοποίησε για την παρουσία επισκεπτών.
Ήδη, ο Σαρτόρι πιστεύει ότι η ανακατασκευή έχει αρχίσει να προσελκύει περισσότερα φλαμίνγκο στην περιοχή. Τα τελευταία τρία χρόνια, έχει δει τον αριθμό τους στη νότια λιμνοθάλασσα να αυξάνεται από μια χούφτα σε έως και 300 με 400 σε ορισμένες περιόδους.
«Η ελπίδα είναι ότι μπορούν να βρουν —όπως έχουν βρει σε άλλα μέρη της Μεσογείου— εδώ ακριβώς, πάνω σε αυτά τα barene, μέρη όπου μπορούν να φωλιάσουν», είπε ο Σαρτόρι.
Οι ροζ νεοφερμένοι της Βενετίας θα μπορούσαν να προσελκύσουν ένα διαφορετικό είδος επισκέπτη
Η παρουσία των φλαμίνγκο στη λιμνοθάλασσα υπογραμμίζει τη σημασία του βενετσιάνικου οικοσυστήματος και προσφέρει στους επισκέπτες έναν νέο τρόπο να ερμηνεύσουν την πόλη με τα κανάλια και τα εξωτερικά νησιά μέσα από την οικολογική τους σημασία —και όχι μόνο την ιστορική και καλλιτεχνική.
Παρ' όλα αυτά, οι επισκέπτες της Βενετίας που ελπίζουν να δουν ευκαιριακά φλαμίνγκο μάλλον θα απογοητευτούν· δημοσιογράφοι του AP χρειάστηκε πρόσφατα να ταξιδέψουν με βάρκα επί μία ώρα για να εντοπίσουν έστω και ένα. Τα φλαμίνγκο κατοικούν σε ρηχά, δυσπρόσιτα σημεία της λιμνοθάλασσας, όπου η ασφαλής πλοήγηση απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή στις παλίρροιες και τους διαύλους. Ακόμη και από απόσταση, τα πουλιά ενοχλούνται εύκολα και πετούν αμέσως μακριά.
Ο Σαρτόρι προβλέπει ότι η παρατήρηση φλαμίνγκο —ήδη εφικτή από τις ακτές των μικρών νησιών Μουράνο και Μπουράνο, αλλά σπάνια στο ιστορικό κέντρο— θα μπορούσε να γίνει πιο συνηθισμένη καθώς ο αριθμός τους συνεχίζει να αυξάνεται.
«Προφανώς, αυτό πρέπει πάντα να γίνεται με σεβασμό προς τα ζώα, κρατώντας ασφαλή απόσταση και χωρίς να παρεμβαίνουμε στην καθημερινότητά τους», είπε.
(AP Photo/Luca Bruno)
