Όταν ο υδράργυρος ανεβαίνει, δεν δοκιμάζεται μόνο η αντοχή στον καύσωνα αλλά και η ασφάλεια του φαγητού. Οι υγειονομικές αρχές υπενθυμίζουν ότι οι τροφιμογενείς λοιμώξεις αποτελούν κάθε καλοκαίρι έναν υπαρκτό κίνδυνο, ειδικά όταν η ψύξη και η υγιεινή δεν τηρούνται όπως πρέπει.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο την κουζίνα του σπιτιού. Από τα πικνίκ και τα μπάρμπεκιου μέχρι τους μπουφέδες των ξενοδοχείων και τις καντίνες στις παραλίες, οι υψηλές θερμοκρασίες δυσκολεύουν τη σωστή συντήρηση των τροφίμων. Σε αυτό το περιβάλλον, μια γαστρεντερίτιδα μπορεί να μην είναι απλώς μια περαστική ενόχληση, αλλά ένδειξη μόλυνσης από βακτήρια ή ιούς, με μεγαλύτερο κίνδυνο για ευάλωτες ομάδες.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται και στα διεθνή στοιχεία: ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) υπολογίζει 866 εκατομμύρια ασθενείς και 1,52 εκατομμύρια θανάτους τον χρόνο από μη ασφαλή τρόφιμα. Γι’ αυτό τόσο ο ΠΟΥ όσο και το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), μαζί με τον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), εκδίδουν κάθε χρόνο ειδικές οδηγίες για τη θερινή περίοδο.
Η συρροή κρουσμάτων στη Λαμία
Το πιο πρόσφατο ελληνικό περιστατικό ήρθε από τη Λαμία και έδειξε ότι ο κίνδυνος δεν είναι θεωρητικός. Τις τελευταίες μέρες καταγράφηκε συρροή κρουσμάτων σαλμονέλωσης, με περισσότερους από 30 ασθενείς να προσέρχονται στο Γενικό Νοσοκομείο της πόλης με συμπτώματα οξείας γαστρεντερίτιδας. Στη συνέχεια ο αριθμός των περιστατικών αυξήθηκε.
Το νοσοκομείο επιβεβαίωσε εργαστηριακά τη σαλμονέλα και ενημέρωσε αμέσως τον ΕΟΔΥ. Από εκείνη τη στιγμή ξεκίνησε, σε συνεργασία με τις υπηρεσίες Δημόσιας Υγείας, επιδημιολογική διερεύνηση και έλεγχοι για να εντοπιστεί η πηγή της μόλυνσης.
Τα πρώτα στοιχεία έδειξαν ότι οι ασθενείς δεν είχαν όλοι γευματίσει στο ίδιο κατάστημα. Αυτό ενίσχυσε την εκτίμηση ότι μπορεί να πρόκειται για κοινή μολυσμένη παρτίδα τροφίμου που διακινήθηκε σε περισσότερες επιχειρήσεις εστίασης, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει ανακοινωθεί επίσημα η πηγή της επιδημίας.
Ποια τρόφιμα αλλοιώνονται πιο εύκολα στη ζέστη
Η θερμότητα επιταχύνει την αλλοίωση των τροφίμων όταν αυτά μένουν εκτός ψυγείου. Ιδιαίτερα επικίνδυνη θεωρείται η λεγόμενη «ζώνη κινδύνου», δηλαδή οι θερμοκρασίες από 5 έως 60°C (41-140°F), όπου τα βακτήρια πολλαπλασιάζονται γρήγορα.
Γι’ αυτό οι υπαίθριες δραστηριότητες, όπως τα πικνίκ και τα μπάρμπεκιου, απαιτούν μεγαλύτερη προσοχή, ενώ και τα ταξίδια ή η κολύμβηση μπορούν να αυξήσουν την έκθεση σε μολυσμένα τρόφιμα ή νερό.
Οι πιο συχνές αιτίες και τι προκαλούν
- Σαλμονέλα: συναντάται συχνά σε πουλερικά που δεν έχουν μαγειρευτεί επαρκώς, σε αυγά και σε μη παστεριωμένα γαλακτοκομικά προϊόντα.
- Καμπυλοβακτήριο: συνδέεται συνήθως με ωμό ή μη επαρκώς μαγειρεμένο κοτόπουλο.
- Escherichia coli (E. coli ή κολοβακτηρίδιο): σχετίζεται με μη επαρκώς μαγειρεμένο βόειο κρέας, μολυσμένα φρούτα και λαχανικά, καθώς και με το νερό.
- Λιστέρια η μονοκυτταρογόνος: απαντάται σε έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα και μη παστεριωμένα γαλακτοκομικά προϊόντα και είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη για τις εγκύους και τα μεγαλύτερα σε ηλικία άτομα.
- Νοροϊός: μεταδίδεται μέσω μολυσμένων τροφίμων, νερού ή μολυσμένων ατόμων που χειρίζονται τρόφιμα.
- Χρυσίζων σταφυλόκοκκος: παράγει τοξίνες σε τρόφιμα που δεν έχουν αποθηκευτεί σωστά.
Τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοηθούν
- Διάρροια, ενίοτε αιματηρή.
- Ναυτία και έμετος.
- Κοιλιακές κράμπες.
- Πυρετός.
- Πονοκέφαλος.
- Αφυδάτωση, με ξηροστομία, ζάλη και μειωμένη ούρηση.
Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως μέσα σε ώρες έως αρκετές ημέρες μετά την έκθεση. Στους περισσότερους υγιείς ενήλικες η ανάρρωση έρχεται μέσα σε 1-7 ημέρες, ανάλογα με την αιτία.
Πώς να μειωθεί ο κίνδυνος
Οι οδηγίες για ασφαλή τρόφιμα είναι συγκεκριμένες: τα μαγειρεμένα φαγητά πρέπει να διατηρούνται ιδανικά κάτω από 5°C, ενώ αν δεν υπάρχει ψυγείο πρέπει να καταναλώνονται μέσα σε λιγότερο από δύο ώρες από την προετοιμασία τους. Παράλληλα, τα μαγειρεμένα τρόφιμα πρέπει να μένουν χωριστά από τα ωμά, όπως και τα πουλερικά και τα θαλασσινά.
Ο χειρισμός των τροφίμων προϋποθέτει επίσης σχολαστικό πλύσιμο χεριών πριν από την προετοιμασία και μετά την τουαλέτα, καθαρισμό και απολύμανση των επιφανειών και του εξοπλισμού, καθώς και χρήση ξεχωριστών σκευών για τα ωμά τρόφιμα. Τα φρούτα και τα λαχανικά χρειάζονται προσεκτικό πλύσιμο, ειδικά όταν πρόκειται να καταναλωθούν ωμά, ενώ δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται τρόφιμα μετά την ημερομηνία λήξης τους.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Οι επιπλοκές είναι πιο πιθανές σε παιδιά κάτω των 5 ετών, σε ενήλικες άνω των 65 ετών, σε εγκύους, σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα και σε άτομα με χρόνιες παθήσεις.
Με τις θερμοκρασίες να παραμένουν υψηλές, η προσοχή στην αποθήκευση, το μαγείρεμα και τον χειρισμό των τροφίμων παραμένει το βασικό μέτρο πρόληψης. Το επόμενο διάστημα μένει να φανεί αν από τους ελέγχους του ΕΟΔΥ θα προκύψει η ακριβής πηγή της επιδημίας στη Λαμία.
