Η διακοπή του καπνίσματος παραμένει μια από τις πιο ουσιαστικές κινήσεις που μπορεί να κάνει κάποιος για την υγεία του. Νέα έρευνα όμως δείχνει ότι, παρότι οι πνεύμονες μπορούν να επανέλθουν σε σημαντικό βαθμό, ορισμένες βιολογικές αλλαγές δεν εξαφανίζονται γρήγορα.
Το εύρημα αυτό έχει σημασία γιατί εξηγεί, έστω και εν μέρει, γιατί ο κίνδυνος για καρκίνο του πνεύμονα και χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) παραμένει υψηλότερος στους πρώην καπνιστές σε σχέση με όσους δεν κάπνισαν ποτέ.
Τι εξέτασε η ομάδα του McGill
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου McGill στο Μόντρεαλ, οι οποίοι προσπάθησαν να χαρτογραφήσουν τι συμβαίνει στο εσωτερικό των πνευμόνων μετά τη διακοπή του καπνίσματος. Στόχος τους ήταν να δουν ποιες βλάβες αναστρέφονται και ποιες φαίνεται να επιμένουν.
Όπως δήλωσε η επικεφαλής συγγραφέας Carolyn Baglole, καθηγήτρια στο Τμήμα Φαρμακολογίας και Θεραπευτικής του Πανεπιστημίου McGill και ερευνήτρια στο Ερευνητικό Ινστιτούτο του Κέντρου Υγείας του Πανεπιστημίου McGill, «ενώ ορισμένες βλάβες φαίνονται αναστρέψιμες, άλλες αλλαγές παραμένουν πολύ καιρό μετά τη διακοπή του καπνίσματος».
Τα δεδομένα από περισσότερα από 100.000 πνευμονικά κύτταρα
Για να φτάσουν σε συμπεράσματα, οι επιστήμονες ανέλυσαν δημόσια διαθέσιμα μοριακά δεδομένα από περισσότερα από 100.000 πνευμονικά κύτταρα. Τα δείγματα προήλθαν από 9 άτομα που δεν είχαν καπνίσει ποτέ, 7 πρώην καπνιστές και 5 τρέχοντες καπνιστές.
Η ανάλυση κάλυψε περισσότερους από 40 διαφορετικούς τύπους πνευμονικών κυττάρων, κάτι που έδωσε στους ερευνητές τη δυνατότητα να δουν πώς επηρεάζει το κάπνισμα μεμονωμένα κύτταρα και ποια από τα σημάδια του μπορεί να υποχωρούν μετά τη διακοπή.
Ποια κύτταρα επανέρχονται και ποια όχι
Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο Translational Research, έδειξαν ότι ορισμένα πνευμονικά κύτταρα φαινόταν να αναρρώνουν μετά τη διακοπή του καπνίσματος. Άλλα, ωστόσο, εξακολουθούσαν να εμφανίζουν αλλαγές σε γονίδια που σχετίζονται με τη δομή των ιστών, τις ανοσολογικές αντιδράσεις και την υγεία των αιμοφόρων αγγείων.
Οι πρώην καπνιστές εμφάνισαν επίσης μοριακά χαρακτηριστικά που δεν παρατηρούνταν ούτε στους τρέχοντες καπνιστές ούτε σε άτομα που δεν είχαν καπνίσει ποτέ. Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτό μπορεί να σημαίνει ότι η διακοπή του καπνίσματος αφήνει ένα ξεχωριστό βιολογικό αποτύπωμα στους πνεύμονες.
«Η διακοπή του καπνίσματος επιτρέπει σε ορισμένα κύτταρα των πνευμόνων να αναρρώσουν, ωστόσο άλλες αλλαγές παραμένουν για χρόνια, υπογραμμίζοντας τη μακροχρόνια επίδραση του καπνίσματος».
Τι σημαίνει για τους καπνιστές και τους πρώην καπνιστές
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα δεν πρέπει να λειτουργήσουν αποτρεπτικά για όποιον σκέφτεται να σταματήσει το κάπνισμα. Η διακοπή εξακολουθεί να προσφέρει σημαντικά οφέλη και να μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών με την πάροδο του χρόνου.
Παράλληλα, η μελέτη βοηθά να αποσαφηνιστεί ποιες βλάβες στους πνεύμονες μπορούν να θεραπευτούν και ποιες ενδέχεται να χρειάζονται περαιτέρω ιατρική φροντίδα. Όπως είπε η συγγραφέας της μελέτης και διδακτορική ερευνήτρια του Πανεπιστημίου McGill, Nicole Heimbach, «αυτό αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την κατανόηση του ποια βλάβη του καπνίσματος μπορεί να θεραπευτεί και ποια ενδέχεται να είναι μόνιμη».
Το επόμενο στάδιο της έρευνας θα επικεντρωθεί στο γιατί ορισμένα πνευμονικά κύτταρα δεν επανέρχονται πλήρως στην προηγούμενη κατάστασή τους. Αν οι επιστήμονες εντοπίσουν αυτούς τους μηχανισμούς, ελπίζουν ότι θα μπορέσουν να προχωρήσουν σε θεραπείες που θα στηρίζουν την αποκατάσταση των πνευμόνων και θα περιορίζουν περαιτέρω τον κίνδυνο ασθενειών που συνδέονται με το κάπνισμα στους πρώην καπνιστές.
