Το ροχαλητό αντιμετωπίζεται συχνά σαν μια ενοχλητική συνήθεια που ταλαιπωρεί κυρίως όσους κοιμούνται δίπλα στον άνθρωπο που το έχει. Όμως, όταν είναι επίμονο και δυνατό, μπορεί να σηματοδοτεί κάτι πολύ πιο σοβαρό: το Σύνδρομο Αποφρακτικής Υπνικής Άπνοιας.
Η ανησυχία δεν αφορά μόνο την ποιότητα του ύπνου, αλλά και την καθημερινή λειτουργία του οργανισμού. Κούραση, πονοκέφαλος, υπνηλία και μειωμένη συγκέντρωση είναι μερικά από τα σημάδια που συχνά εμφανίζονται χωρίς ο ασθενής να καταλαβαίνει αμέσως την αιτία τους.
Το ζήτημα γίνεται πιο σημαντικό καθώς το ροχαλητό είναι ιδιαίτερα συχνό στις μεγαλύτερες ηλικίες, ενώ η πλειονότητα των ατόμων άνω των 65 ετών ροχαλίζει περιστασιακά. Σε σημαντικό ποσοστό, το σύμπτωμα είναι καθημερινό και έντονο, κάτι που δεν πρέπει να περνά απαρατήρητο.
Πώς εκδηλώνεται η υπνική άπνοια
Η υπνική άπνοια εμφανίζεται όταν οι ανώτεροι αεραγωγοί κλείνουν προσωρινά κατά τη διάρκεια του ύπνου. Έτσι, η αναπνοή διακόπτεται για λίγα δευτερόλεπτα και το επεισόδιο μπορεί να επαναληφθεί δεκάδες ή ακόμη και εκατοντάδες φορές μέσα σε μία νύχτα, συνήθως χωρίς ο ασθενής να το αντιληφθεί.
Το αποτέλεσμα είναι ότι ο οργανισμός δεν ξεκουράζεται ουσιαστικά. Το πρωί ο ασθενής μπορεί να ξυπνά με αίσθημα εξάντλησης, ξηροστομία ή πονοκέφαλο, ενώ μέσα στην ημέρα να εμφανίζει υπνηλία, ευερεθιστότητα και δυσκολία συγκέντρωσης. Η απόδοση στην εργασία μπορεί επίσης να μειώνεται.
Η επιβάρυνση στην καρδιά και την πίεση
Σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα των τελευταίων ετών, η υπνική άπνοια δεν περιορίζεται μόνο στον ύπνο. Κάθε φορά που σταματά η αναπνοή, μειώνεται το οξυγόνο που φτάνει στους ιστούς και ο οργανισμός μπαίνει σε κατάσταση συναγερμού, με επιβάρυνση για την καρδιά και τα αγγεία.
Γι’ αυτό οι ασθενείς με αδιάγνωστη ή αρρύθμιστη υπνική άπνοια εμφανίζουν συχνότερα αρτηριακή υπέρταση, καρδιακές αρρυθμίες και άλλα καρδιαγγειακά προβλήματα. Σε αρκετές περιπτώσεις, η δυσκολία ελέγχου της αρτηριακής πίεσης μπορεί να συνδέεται ακριβώς με την ύπαρξη άπνοιας.
Πότε χρειάζεται έλεγχος από ειδικό
Η αξιολόγηση από ειδικό είναι απαραίτητη όταν το ροχαλητό είναι έντονο και καθημερινό, όταν παρατηρούνται παύσεις της αναπνοής στον ύπνο ή όταν υπάρχει υπερβολική κόπωση κατά τη διάρκεια της ημέρας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το σύμπτωμα δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως απλή ενόχληση.
Η διάγνωση γίνεται με εξειδικευμένη μελέτη ύπνου, που καταγράφει διαφορετικές λειτουργίες του οργανισμού κατά τη διάρκεια της νύχτας. Παράλληλα, η πλήρης ΩΡΛ εξέταση βοηθά να εντοπιστούν πιθανά ανατομικά εμπόδια στη μύτη, τον φάρυγγα ή τη βάση της γλώσσας που δυσκολεύουν τη φυσιολογική αναπνοή.
Από τις αλλαγές συνηθειών έως τη χειρουργική αντιμετώπιση
Η θεραπεία δεν είναι ίδια για όλους, αλλά προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε ασθενούς. Σε αρκετές περιπτώσεις, η απώλεια βάρους, η αποφυγή του αλκοόλ πριν από τον ύπνο και οι πιο υγιεινές καθημερινές συνήθειες μπορούν να βελτιώσουν αισθητά τα συμπτώματα.
Για πολλούς ασθενείς, ιδιαίτερα αποτελεσματική είναι η χρήση της συσκευής CPAP, η οποία κρατά τους αεραγωγούς ανοικτούς κατά τη διάρκεια του ύπνου. Όταν όμως το πρόβλημα οφείλεται κυρίως σε ανατομικά εμπόδια, η χειρουργική αντιμετώπιση μπορεί να δώσει μόνιμη και ουσιαστική λύση.
Στις συχνότερες επεμβάσεις περιλαμβάνονται η διόρθωση του σκολιωτικού ρινικού διαφράγματος, η αποκατάσταση των ρινικών βαλβίδων, η ενδοσκοπική χειρουργική των παραρρινίων κόλπων και επεμβάσεις στον φάρυγγα και τη μαλακή υπερώα, ώστε να αυξηθεί ο διαθέσιμος χώρος για τη διέλευση του αέρα.
Σε επιλεγμένες περιπτώσεις εφαρμόζονται επίσης γναθοχειρουργικές τεχνικές ή ειδικές ενδοστοματικές συσκευές που βοηθούν στη διατήρηση ανοικτού αεραγωγού κατά τη διάρκεια του ύπνου.
Γιατί δεν πρέπει να αγνοούνται τα συμπτώματα
Το έντονο ροχαλητό δεν είναι πάντα αθώο. Όταν συνοδεύεται από διακοπές της αναπνοής, πρωινή κόπωση ή υπνηλία μέσα στην ημέρα, μπορεί να δείχνει μια πάθηση που επηρεάζει σοβαρά την υγεία και την ποιότητα ζωής.
Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή θεραπεία μπορούν να βελτιώσουν θεαματικά τον ύπνο, την καθημερινή λειτουργικότητα και τη συνολική υγεία του ασθενούς. Με τις σύγχρονες διαγνωστικές και θεραπευτικές δυνατότητες, οι περισσότεροι ασθενείς μπορούν να βρουν λύσεις που τους επιτρέπουν να ξανακερδίσουν έναν ήρεμο και ποιοτικό ύπνο.
Αργυρώ Κυπραίου, ωτορινολαρυγγολόγος, διευθύντρια τμήματος Λειτουργικής & Επανορθωτικής Χειρουργικής Ρινός, ΥΓΕΙΑ.
