Η νυχτερινή εργασία δεν φαίνεται να επηρεάζει μόνο τον ύπνο ή το εσωτερικό ρολόι του οργανισμού. Σύμφωνα με νέα ευρωπαϊκή μελέτη, συνδέεται και με μετρήσιμες μεταβολές που βαραίνουν την καρδιομεταβολική υγεία.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύτηκαν στο European Journal of Public Health, δείχνουν ότι όσοι δουλεύουν τη νύχτα εμφανίζουν συχνότερα υψηλότερη αρτηριακή πίεση, μεγαλύτερο σωματικό βάρος και συγκεκριμένες αλλαγές στο αίμα. Η εικόνα γίνεται πιο επιβαρυντική όσο αυξάνονται οι συνεχόμενες νυχτερινές βάρδιες.
Στη μελέτη συμμετείχε και ο Έλληνας επιδημιολόγος, Καθηγητής στο Ινστιτούτο Παγκόσμιας Υγείας της Βαρκελώνης (ISGlobal), κ. Μανώλης Κογεβίνας. Το ερώτημα που εξετάστηκε δεν ήταν μόνο αν η νυχτερινή εργασία επιβαρύνει, αλλά και με ποιον τρόπο αυτό αποτυπώνεται σε δείκτες υγείας και μεταβολισμού.
Τα δεδομένα από τρεις ευρωπαϊκές χώρες
Η έρευνα ανέλυσε στοιχεία από 860 εργαζόμενους στη Σουηδία, την Ισπανία και τη Δανία. Από αυτούς, οι 498 εργάζονταν σε νυχτερινές βάρδιες, ενώ οι 362 δούλευαν αποκλειστικά την ημέρα.
Οι ερευνητές συνέκριναν τις δύο ομάδες εξετάζοντας την αρτηριακή πίεση, τον Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ), την περίμετρο μέσης και δεκάδες μεταβολικούς βιοδείκτες στο αίμα. Με αυτόν τον τρόπο αποτύπωσαν όχι μόνο τις άμεσες διαφορές, αλλά και το ευρύτερο αποτύπωμα της νυχτερινής εργασίας στον οργανισμό.
Υψηλότερη πίεση και μεγαλύτερο βάρος στους εργαζόμενους της νύχτας
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, οι εργαζόμενοι σε νυχτερινές βάρδιες είχαν κατά μέσο όρο υψηλότερη συστολική αρτηριακή πίεση και μεγαλύτερο ΔΜΣ σε σχέση με όσους εργάζονταν μόνο την ημέρα.
Πιο συγκεκριμένα, οι ίδιοι παρουσίαζαν 38% υψηλότερες πιθανότητες να εμφανίσουν υπέρταση και 37% υψηλότερες πιθανότητες να είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι. Οι συσχετίσεις αυτές παρέμειναν ισχυρές ακόμη και όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη την ηλικία, το φύλο, τη φυσική δραστηριότητα, το κάπνισμα, το αλκοόλ, την ποιότητα της διατροφής και άλλους παράγοντες του τρόπου ζωής.
Η επιβάρυνση, όπως σημειώνεται, ήταν ακόμη πιο έντονη στις γυναίκες.
Τι έδειξαν οι βιοδείκτες στο αίμα
Πέρα από τους κλασικούς δείκτες υγείας, η ανάλυση αποκάλυψε και χαρακτηριστικές μεταβολικές διαφοροποιήσεις στο αίμα των εργαζομένων της νύχτας. Εντοπίστηκαν χαμηλότερα επίπεδα πολυακόρεστων λιπαρών οξέων και υψηλότερες συγκεντρώσεις κορεσμένων και μονοακόρεστων λιπαρών.
Παράλληλα, καταγράφηκαν αυξημένα επίπεδα ορισμένων αμινοξέων, όπως η ισολευκίνη, η βαλίνη και η φαινυλαλανίνη. Τα συγκεκριμένα αμινοξέα έχουν συνδεθεί και σε άλλες μελέτες με δυσμενείς μεταβολικές επιδράσεις.
Το πιο σημαντικό στοιχείο, σύμφωνα με τους ερευνητές, είναι ότι αυτές οι μεταβολικές μεταβολές συνδέονταν άμεσα με υψηλότερο ΔΜΣ και αυξημένη αρτηριακή πίεση. Έτσι, ενισχύεται η εκτίμηση ότι αποτελούν μέρος του μηχανισμού μέσω του οποίου η νυχτερινή εργασία επιβαρύνει την καρδιομεταβολική υγεία.
Όσο περισσότερες συνεχόμενες βάρδιες, τόσο πιο έντονη η επίδραση
Η μελέτη έδειξε και μια σαφή σχέση δόσης-απόκρισης. Οι μεταβολικές διαταραχές ήταν πιο έντονες στους εργαζόμενους που έκαναν περισσότερες συνεχόμενες νυχτερινές βάρδιες κάθε εβδομάδα, αλλά και σε όσους εργάζονταν αποκλειστικά τη νύχτα και όχι σε εναλλασσόμενο ωράριο με πρωινές βάρδιες.
Με άλλα λόγια, δεν μετρά μόνο το αν κάποιος εργάζεται νύχτα. Μετρά επίσης η διάρκεια και η ένταση της έκθεσης σε αυτό το πρόγραμμα.
Ο ρόλος του κιρκάδιου ρυθμού
Οι ερευνητές αποδίδουν αυτές τις αλλαγές στη διαταραχή του κιρκάδιου ρυθμού, δηλαδή του εσωτερικού βιολογικού ρολογιού που ρυθμίζει τον ύπνο, τις ορμόνες και τον μεταβολισμό. Όταν αυτή η ισορροπία διαταράσσεται για μεγάλο διάστημα, επηρεάζεται ο τρόπος με τον οποίο ο οργανισμός διαχειρίζεται τα λιπαρά και τη γλυκόζη, με αποτέλεσμα να αυξάνεται σταδιακά ο καρδιομεταβολικός κίνδυνος.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ο περιορισμός των συνεχόμενων νυχτερινών βαρδιών και η μείωση της συνολικής έντασης της νυχτερινής εργασίας θα μπορούσαν να βοηθήσουν στον περιορισμό των δυσμενών επιδράσεων.
Ωστόσο, η ίδια η έρευνα είναι παρατηρητική και δεν μπορεί να αποδείξει σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Παρ’ όλα αυτά, τα ευρήματα προστίθενται στα ήδη υπάρχοντα στοιχεία που δείχνουν ότι η μακροχρόνια νυχτερινή εργασία αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για την καρδιομεταβολική υγεία.
