Οι υψηλές θερμοκρασίες δεν δυσκολεύουν μόνο την καθημερινότητα, αλλά αναγκάζουν και τον οργανισμό να δουλέψει πιο έντονα για να κρατήσει τη θερμοκρασία του σε φυσιολογικά επίπεδα. Για τα άτομα με καρδιαγγειακά προβλήματα, η πίεση αυτή μπορεί να γίνει αισθητά μεγαλύτερη.
Στο κέντρο αυτής της επιβάρυνσης βρίσκεται η καρδιά, καθώς η ζέστη οδηγεί το σώμα σε μηχανισμούς που αυξάνουν την καρδιακή συχνότητα και το συνολικό έργο της. Το ζήτημα αποκτά μεγαλύτερη σημασία τους θερινούς μήνες, όταν η παρατεταμένη έκθεση στη ζέστη συνδυάζεται συχνά με αφυδάτωση.
Ο κ. Αθανάσιος Μανώλης, Διευθυντής της Β’ Καρδιολογικής Κλινικής και του Κέντρου Υπέρτασης του Metropolitan Hospital, Καθηγητής στο τμήμα Υπέρτασης του Πανεπιστημίου Βοστώνης και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Υπέρτασης, εξηγεί τι αλλάζει στον οργανισμό και τι πρέπει να προσέχουν ιδιαίτερα καρδιοπαθείς, ηλικιωμένοι και άλλες ευάλωτες ομάδες.
Πώς η ζέστη πιέζει την καρδιά
Όπως επισημαίνει, για κάθε βαθμό αύξησης της θερμοκρασίας του σώματος η καρδιακή συχνότητα ανεβαίνει κατά 10 σφύξεις το λεπτό. Αυτή η αύξηση επιβαρύνει το έργο της καρδιάς και μπορεί να προκαλέσει καρδιακό επεισόδιο σε άτομα με καρδιοπάθεια.
Όταν ανεβαίνει η θερμοκρασία του περιβάλλοντος, ο οργανισμός προσπαθεί να τη μειώσει μέσω αγγειοδιαστολής και αύξησης της καρδιακής συχνότητας. Με αυτόν τον τρόπο το αίμα κυκλοφορεί πιο κοντά στην επιφάνεια του σώματος και βοηθά στην αποβολή της θερμότητας.
Η διαδικασία αυτή, όμως, έχει κόστος: το καρδιακό έργο μπορεί να αυξηθεί 2-4 φορές. Παράλληλα, με τον ιδρώτα χάνονται νάτριο, κάλιο και άλλοι ηλεκτρολύτες. Σε συνδυασμό με την αφυδάτωση, η απώλεια αυτή μειώνει τον όγκο των υγρών και αναγκάζει την καρδιά να δουλέψει πιο γρήγορα.
Ο κ. Μανώλης τονίζει ότι αυτό αφορά πολύ λιγότερο τα υγιή άτομα, τα οποία επηρεάζονται δυσκολότερα.
Οι πρακτικές κινήσεις που προτείνει
Για να παραμείνει κανείς δροσερός και ενυδατωμένος, ο γιατρός προτείνει απλά αλλά ουσιαστικά μέτρα. Η ενυδάτωση είναι πρώτη προτεραιότητα, με την κατανάλωση πολλών υγρών, οποιωνδήποτε υγρών, με μία εξαίρεση: όσοι έχουν καρδιακή ανεπάρκεια πρέπει πρώτα να μιλήσουν με τον γιατρό τους.
Εξίσου σημαντική είναι η αποφυγή του αλκοόλ, επειδή εντείνει την αφυδάτωση. Στην καθημερινή διατροφή βοηθούν οι πιο κρύες τροφές, όπως οι σαλάτες και τα φρούτα, που περιέχουν πολλά υγρά, βιταμίνες και ηλεκτρολύτες.
Σημασία έχει και ο έλεγχος του χώρου: το σπίτι πρέπει να παραμένει δροσερό, με άνοιγμα των παραθύρων όταν η εξωτερική θερμοκρασία είναι χαμηλότερη και με αποφυγή αναμμένων φώτων που δεν είναι απαραίτητα, επειδή αυξάνουν τη θερμοκρασία του δωματίου. Παράλληλα, συνιστώνται ελαφρά ρούχα, παραμονή μακριά από τον ήλιο, ειδικά μεταξύ 11 π.μ. και 3 μ.μ., καθώς και σκιά, καπέλο και νερό όταν κάποιος βρίσκεται εκτός σπιτιού. Η άσκηση καλό είναι να αποφεύγεται.
Ποιοι ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται ηλικιωμένοι και παιδιά, επειδή προσαρμόζουν πιο δύσκολα τη θερμοκρασία τους. Στους ευάλωτους περιλαμβάνονται επίσης τα ηλικιωμένα άτομα, ειδικά όσα είναι άνω των 75 ετών και ζουν μόνα τους.
Υψηλού κινδύνου είναι ακόμη τα άτομα με καρδιακά προβλήματα, πνευμονοπάθειες, νεφρική ανεπάρκεια, διαβήτη και νόσο του Parkinson, καθώς και όσοι έχουν άνοια, είναι κλινήρεις ή εργάζονται σε εξωτερικό χώρο. Στην ίδια κατηγορία βρίσκονται και οι ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, αρρυθμίες, στεφανιαία νόσο, αλλά και όσοι λαμβάνουν ορισμένες ομάδες φαρμάκων για τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης.
Ο κίνδυνος, όπως σημειώνεται, είναι ότι πολλοί από αυτούς δεν παραδέχονται πως ανήκουν σε ευάλωτη ομάδα και έτσι δεν παίρνουν προληπτικά μέτρα.
Η σχέση φαρμάκων, πίεσης και ζέστης
Η αλληλεπίδραση ανάμεσα στα φάρμακα και την καρδιά, σύμφωνα με τον κ. Μανώλη, γίνεται με τρεις τρόπους. Κάποιες αγωγές επηρεάζουν τη θερμορύθμιση και την ισορροπία των υγρών, ανεβάζοντας τον κίνδυνο όταν επικρατούν υψηλές θερμοκρασίες. Σε αυτή την κατηγορία περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, τα διουρητικά, τα αντιψυχωσικά, τα αντικαταθλιπτικά και τα αντιυπερτασικά.
Επιπλέον, η ζέστη μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα σε ορισμένα φάρμακα, γι’ αυτό χρειάζεται να διατηρούνται σε δροσερό μέρος. Υπάρχουν επίσης σκευάσματα, όπως αντιμυκητιασικά ή αντιβιοτικά, που αυξάνουν την ευαισθησία του δέρματος στον ήλιο και απαιτούν χρήση αντηλιακού.
Ο γιατρός δίνει και μια πιο στοχευμένη οδηγία για υπερτασικούς ασθενείς, κυρίως ηλικιωμένους που λαμβάνουν διουρητικά: να μετρούν την πίεσή τους τόσο σε καθιστή όσο και σε όρθια θέση. Αν η πίεση είναι χαμηλότερη από 120 mm Hg ή αν εμφανίζουν ζάλη, πρέπει να μιλήσουν με τον γιατρό τους, καθώς ίσως χρειαστεί μείωση της φαρμακευτικής αγωγής.
Τι να κάνετε αν αισθανθείτε αδιαθεσία
Αν κάποιος δεν αισθανθεί καλά λόγω ζέστης, η πρώτη κίνηση είναι να μετακινηθεί σε δροσερό μέρος. Έπειτα πρέπει να ξαπλώσει, να σηκώσει λίγο τα πόδια του, να πιει αρκετό νερό και να βρέξει το πρόσωπό του με δροσερό νερό, κάνοντας αέρα.
Ιδανικά, όπως αναφέρεται, αυτό μπορεί να γίνει με βοήθεια από άλλο άτομο. Χρήσιμα είναι επίσης τα κρύα επιθέματα στις μασχάλες ή γύρω από τον λαιμό.
Το επόμενο βήμα, αν υπάρξει τέτοια ανάγκη, είναι να ακολουθούνται συστηματικά αυτά τα προληπτικά μέτρα όσο διαρκούν οι θερμές ημέρες, ιδιαίτερα από όσους ανήκουν στις ομάδες που κινδυνεύουν περισσότερο.
