Οι ελλείψεις αίματος επιστρέφουν και αυτή τη φορά η πίεση φαίνεται ήδη στα νοσοκομεία. Για ασθενείς με θαλασσαιμία και δρεπανοκυτταρική νόσο, οι αναβολές μεταγγίσεων δεν είναι μια διοικητική καθυστέρηση αλλά παρέμβαση στην ίδια τη θεραπεία τους.
Η Ελληνική Ομοσπονδία Θαλασσαιμίας μιλά για «κρίσιμες ελλείψεων αίματος» και ζητά επείγουσα αιμοδοσία. Σύμφωνα με όσα καταγράφονται τις τελευταίες ημέρες, σε αρκετές μονάδες χορηγείται μικρότερη ποσότητα αίματος από την προβλεπόμενη ή μετατίθεται ο προγραμματισμός των μεταγγίσεων.
Το ζήτημα δεν αφορά ένα μόνο νοσοκομείο. Από τη Νίκαια έως το Ρίο και από την Αθήνα έως νησιά, οι αναβολές δείχνουν ότι το πρόβλημα είναι ευρύτερο και επηρεάζει ανθρώπους που χρειάζονται σταθερή, επαναλαμβανόμενη μετάγγιση.
Αναβολές σε Νίκαια, Λαϊκό, Ρίο και νησιά
Στη Μονάδα Θαλασσαιμίας και Δρεπανοκυτταρικής Νόσου του Γενικού Νοσοκομείου Νίκαιας περίπου 15 ασθενείς έχουν λάβει αναβολή της μετάγγισής τους εδώ και μία εβδομάδα. Στο Λαϊκό περίπου 19 ασθενείς και στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ρίου άλλοι 20 δεν έχουν δεχτεί μετάγγιση σύμφωνα με τον προβλεπόμενο θεραπευτικό προγραμματισμό τους. Αναβολές καταγράφονται και στις μονάδες της Ρόδου και της Μυτιλήνης.
Η ΕΟΘΑ επισημαίνει ότι οι αριθμοί αυτοί δεν αποτυπώνουν το σύνολο των ασθενών που επηρεάζονται. Αρκούν όμως για να δείξουν πως δεν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά, αλλά για συνθήκες που δυσκολεύουν την έγκαιρη πρόσβαση στη θεραπεία.
Το «Αγία Σοφία» και η αναζήτηση του δεύτερου ασκού
Στο Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία», που εξυπηρετεί περίπου 800 πολυμεταγγιζόμενους ασθενείς, χορηγείται η πρώτη μονάδα αίματος και οι ασθενείς καλούνται να βρουν αιμοδότη για να λάβουν και τη δεύτερη που προβλέπει το θεραπευτικό τους σχήμα. Σε άλλες μονάδες πραγματοποιούνται μεταγγίσεις με μία μονάδα αντί της προβλεπόμενης ποσότητας. Έτσι, οι ασθενείς αναγκάζονται να επιστρέφουν νωρίτερα και συχνότερα στο νοσοκομείο.
Η εικόνα αυτή, όπως σημειώνεται, μετατρέπει την επάρκεια αίματος από οργανωμένη ευθύνη του συστήματος σε αγωνία της οικογένειας, των συγγενών και των φίλων που ψάχνουν αιμοδότες την τελευταία στιγμή.
Γιατί οι ασθενείς δεν μπορούν να περιμένουν
Για τους ανθρώπους με θαλασσαιμία και δρεπανοκυτταρική νόσο, η μετάγγιση είναι προγραμματισμένη και αναγκαία θεραπεία που πρέπει να γίνεται με συνέπεια. Δεν υπάρχει περιθώριο για «οικονομία» αίματος, αφού η καθυστέρηση ή η χορήγηση μικρότερης ποσότητας μπορεί να επηρεάσει άμεσα την πορεία της υγείας τους.
Μπροστά στην αυγουστιάτικη πίεση, το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας απευθύνει νέο κάλεσμα στους πολίτες, με την Ελεωνόρα Ζουγανέλη να δίνει το μήνυμα της εθελοντικής αιμοδοσίας. Η ΕΟΘΑ ζητά από όσους μπορούν να δώσουν αίμα να προσέλθουν σε υπηρεσία αιμοδοσίας νοσοκομείου ή σε οργανωμένη εθελοντική αιμοδοσία, ενώ όσοι φεύγουν για διακοπές μπορούν να αιμοδοτήσουν πριν από την αναχώρηση ή μετά την επιστροφή τους.
Μία αιμοδοσία μπορεί να βοηθήσει έως και τρεις ανθρώπους. Το άμεσο ζητούμενο είναι να ενισχυθούν τα αποθέματα, αλλά το μόνιμο πρόβλημα είναι πως οι ίδιες ελλείψεις επιστρέφουν κάθε Αύγουστο, Χριστούγεννα και Πάσχα.
Η θέση της ΕΟΘΑ για την ευθύνη του συστήματος
Η Μαρία Αγγελοπούλου, πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Θαλασσαιμίας, περιγράφει μια πίεση που παραμένει υψηλή. Όπως λέει, η ποσότητα αίματος που φτάνει για τις ανάγκες των πολυμεταγγιζόμενων ασθενών εξακολουθεί να είναι πολύ περιορισμένη και η αναβολή της θεραπείας τους δεν μπορεί να θεωρείται αποδεκτή λύση.
Σε ερώτηση για το αν είναι σωστό να ζητείται από τον ίδιο τον ασθενή ή την οικογένειά του να βρει αιμοδότη ώστε να εξασφαλιστεί η δεύτερη μονάδα, η απάντηση της ΕΟΘΑ είναι ξεκάθαρη.
«Η θέση της ΕΟΘΑ είναι κατηγορηματική: η πρόσβαση στην αναγκαία θεραπεία δεν μπορεί να εξαρτάται από την εξεύρεση αιμοδότη από τον ίδιο τον ασθενή ή την οικογένειά του.»
Η ίδια το συνδέει και με ζητήματα προστασίας προσωπικών δεδομένων, επισημαίνοντας ότι ο ασθενής αναγκάζεται να εκθέτει ευαίσθητες πληροφορίες γύρω του. Για την Ομοσπονδία, η επάρκεια αίματος είναι ευθύνη του συστήματος και η ισότιμη πρόσβαση στη θεραπεία δικαίωμα του ασθενούς.
Οι εποχικές ελλείψεις και το ερώτημα της πρόληψης
Η ΕΟΘΑ υπενθυμίζει ότι το πρόβλημα επανέρχεται διαχρονικά στις ίδιες περιόδους, όταν μειώνεται η προσέλευση στις αιμοδοσίες. Η εποχικότητα είναι γνωστή, όμως το σύστημα εξακολουθεί να αντιδρά εκ των υστέρων.
Στη συζήτηση μπαίνουν η κεντρική διαχείριση των αποθεμάτων, η στελέχωση των Υπηρεσιών Αιμοδοσίας και η σταθερή ενημέρωση των πολιτών. Η ομοσπονδία υποστηρίζει ότι οι εκκλήσεις είναι αναγκαίες, αλλά δεν αρκούν από μόνες τους για πρόληψη.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Μαρία Αγγελοπούλου θέτει και ερωτήματα για την αλλαγή του πληροφοριακού σχεδιασμού από το υπουργείο Υγείας, ενώ προχωρούσε η συγκεντροποίηση του αίματος στο ΕΚΕΑ. Όπως σημειώνει, το κρίσιμο είναι αν το ΕΚΕΑ θα έχει ενιαία και αξιόπιστη εικόνα των αποθεμάτων και των αναγκών σε πραγματικό χρόνο.
Το επόμενο βήμα, σύμφωνα με την ίδια τη λογική της παρέμβασης, είναι να διαφανεί αν θα υπάρξει πιο σταθερή και προληπτική οργάνωση πριν οι ελλείψεις ξαναφτάσουν στους ασθενείς.
Η ΕΟΘΑ μιλά για συνεκτική εθνική πολιτική, με στόχο ένα πραγματικό Εθνικό Σύστημα Αιμοδοσίας και μόνιμη βάση τακτικών εθελοντών. Όπως καταλήγει, το αίμα είναι δημόσιο αγαθό και η επάρκειά του ευθύνη της Πολιτείας.
