ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ (AP) — Ένα νέο χάπι βοήθησε ανθρώπους με προχωρημένο καρκίνο του παγκρέατος να ζήσουν περισσότερο, ανακοίνωσαν ερευνητές την Κυριακή, αναζωπυρώνοντας τις ελπίδες για καλύτερες θεραπείες —μια ανάγκη που υπάρχει εδώ και καιρό— απέναντι σε έναν από τους πιο θανατηφόρους τύπους καρκίνου.
«Αν και δεν θεραπεύει τον καρκίνο, είναι ένα πολύ μεγάλο βήμα μπροστά», δήλωσε ο Δρ Ζεβ Γουάινμπεργκ, από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Λος Άντζελες, ο οποίος βοήθησε στην καθοδήγηση της μελέτης.
Το φάρμακο ονομάζεται daraxonrasib και μπλοκάρει μια μεταλλαγμένη πρωτεΐνη που τροφοδοτεί την ανάπτυξη όγκων σε περισσότερες από το 90% των περιπτώσεων καρκίνου του παγκρέατος — έναν στόχο που είχε διαφύγει της θεραπείας για δεκαετίες.
Τα καθημερινά χάπια σχεδόν διπλασίασαν τον χρόνο επιβίωσης, με λιγότερες σοβαρές παρενέργειες, σε μια μελέτη που ανέθεσε τυχαία το πειραματικό φάρμακο ή περαιτέρω χημειοθεραπεία σε 500 ασθενείς των οποίων ο μεταστατικός —δηλαδή ο διασπειρόμενος— καρκίνος είχε πάψει να ανταποκρίνεται σε προηγούμενη θεραπεία. Τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν στο New England Journal of Medicine και παρουσιάστηκαν την Κυριακή στη συνάντηση της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (ASCO) στο Σικάγο.
Όσοι έλαβαν daraxonrasib έζησαν για διάμεσο διάστημα 13,2 μηνών σε σύγκριση με 6,7 μήνες για όσους έλαβαν χημειοθεραπεία. Αν και αυτό μπορεί να φαίνεται μικρή βελτίωση, ο Γουάινμπεργκ ανέφερε ότι πρόκειται για το πρώτο φάρμακο που δείχνει ουσιαστικό πλεονέκτημα έναντι της χημειοθεραπείας.
«Έχοντας θεραπεύσει καρκίνο του παγκρέατος επί 16 χρόνια, ξέσπασα πραγματικά σε κλάματα» όταν είδε για πρώτη φορά τα αποτελέσματα της μελέτης, δήλωσε από τη συνάντηση της ASCO η Δρ Ράχνα Σροφ, από το Καρκινικό Κέντρο του Πανεπιστημίου της Αριζόνα, η οποία δεν συμμετείχε στην έρευνα. Της έκανε εντύπωση πώς «οι ασθενείς παρέμεναν σε αυτή τη θεραπεία επειδή τους προσέφερε διαρκές και ουσιαστικό όφελος».
Η δράση των χαπιών τελικά εξασθενεί, όμως οι ασθενείς τα χρησιμοποίησαν για σημαντικά μεγαλύτερο διάστημα από όσο η ομάδα σύγκρισης παρέμεινε στη χημειοθεραπεία, αναφέροντας λιγότερο πόνο και καλύτερη ποιότητα ζωής καθώς οι όγκοι τους συρρικνώνονταν. Πολλοί εξακολουθούσαν να λαμβάνουν το φάρμακο μετά την ανάλυση των δεδομένων, κάτι που, σύμφωνα με τον Γουάινμπεργκ, σημαίνει ότι η διαφορά στην επιβίωση μπορεί να διευρυνθεί καθώς οι ερευνητές συνεχίζουν να τους παρακολουθούν.
Ο Δρ Μπράιαν Γουόλπιν, από το Ινστιτούτο Καρκίνου Dana-Farber, παρουσίασε τα ευρήματα την Κυριακή. Είπε ότι το φάρμακο θα πρέπει να γίνει «ένα νέο πρότυπο φροντίδας» για τον προθεραπευμένο μεταστατικό καρκίνο του παγκρέατος, προσθέτοντας ότι οι ερευνητές θα διερευνήσουν επίσης τη χρήση του σε πρωιμότερα στάδια της νόσου, μεταξύ άλλων για να δουν αν η συρρίκνωση των όγκων θα μπορούσε να επιτρέψει σε περισσότερους ασθενείς να γίνουν κατάλληλοι για χειρουργείο.
Οι παρενέργειες που είχαν τις περισσότερες πιθανότητες να επηρεάσουν τη λήψη του χαπιού ήταν ένα εξάνθημα που μπορεί να είναι σοβαρό, καθώς και στοματικά έλκη, είπε.
Την έρευνα χρηματοδότησε η κατασκευάστρια εταιρεία Revolution Medicines, ενώ ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) σχεδιάζει να επισπεύσει την αξιολόγηση του φαρμάκου. Παράλληλα, ο οργανισμός επιτρέπει τη λεγόμενη «διευρυμένη πρόσβαση» στο πειραματικό φάρμακο για ασθενείς που πληρούν ορισμένα κριτήρια. Το φάρμακο τράβηξε τη δημόσια προσοχή όταν ο πρώην γερουσιαστής Μπεν Σας περιέγραψε στην εκπομπή «60 Minutes» πώς ένιωθε λιγότερο πόνο ενώ το λάμβανε. Οι ογκολόγοι δέχονται καταιγισμό αιτημάτων καθώς το ειδικό πρόγραμμα πρόσβασης ξεκινά.
Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι από τις πιο θανατηφόρες μορφές, σε μεγάλο βαθμό επειδή είναι δύσκολο να εντοπιστεί προτού αρχίσει να εξαπλώνεται σε άλλα όργανα. Η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία εκτιμά ότι περίπου 67.000 νέα κρούσματα θα διαγνωστούν στις ΗΠΑ φέτος και περισσότεροι από 52.000 άνθρωποι θα πεθάνουν από τη νόσο. Το ποσοστό συνολικής επιβίωσης πέντε ετών είναι 13%.
Σε αντίθεση με άλλους καρκίνους που έχουν επωφεληθεί από μια ποικιλία εναλλακτικών της χημειοθεραπείας, ο καρκίνος του παγκρέατος ήταν δυσκολότερο να αντιμετωπιστεί.
Ειδικοί στον καρκίνο που δεν συμμετείχαν στη νέα έρευνα εξέφρασαν αισιοδοξία ότι αυτό μπορεί να αποτελέσει σημείο καμπής στην αναζήτηση νέων επιλογών, με δεκάδες πειραματικά φάρμακα υπό ανάπτυξη.
Το νέο φάρμακο στοχεύει μεταλλάξεις στην οικογένεια γονιδίων RAS, που κανονικά ρυθμίζει την κυτταρική ανάπτυξη. Οι λεγόμενες μεταλλάξεις KRAS είναι ιδιαίτερα κρίσιμες στην τροφοδότηση του καρκίνου του παγκρέατος. Όμως μια δομή που δυσκόλευε τα φάρμακα να προσκολληθούν στις μεταλλαγμένες πρωτεΐνες σήμαινε ότι αυτός ο παράγοντας του καρκίνου θεωρούνταν για καιρό «μη φαρμακεύσιμος».
Το φάρμακο της Revolution Medicines χρησιμοποιεί ουσιαστικά μια «μοριακή κόλλα» για να συνδεθεί με πολλαπλούς υποτύπους KRAS. Ο Γουάινμπεργκ ανέφερε ότι οι ερευνητές θα διερευνήσουν στη συνέχεια αν το φάρμακο λειτούργησε καλύτερα σε ορισμένους από αυτούς τους υποτύπους.
Το φάρμακο θα αλλάξει τη θεραπεία του καρκίνου του παγκρέατος, δήλωσε ο Δρ Άντριου Κόβελερ, από το Καρκινικό Κέντρο Fred Hutchinson, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα.
«Αυτό λειτουργεί ριζικά διαφορετικά», είπε.
Ο Γουάινμπεργκ ανέφερε ότι άλλα φάρμακα υπό ανάπτυξη στοχεύουν συγκεκριμένους υποτύπους KRAS. Άλλες προσεγγίσεις σε πρωιμότερα στάδια δοκιμών περιλαμβάνουν εμβόλια σχεδιασμένα να προλαμβάνουν την υποτροπή μετά από χειρουργείο καρκίνου του παγκρέατος, εκπαιδεύοντας το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει τη μεταλλαγμένη πρωτεΐνη.
(Min Yu/Eli and Edythe Broad Center for Regenerative Medicine and Stem Cell Research at USC, USC Norris Comprehensive Cancer Center, File)
