Η AI έχει περάσει από το στάδιο της τεχνολογικής καινοτομίας στην καθημερινότητά μας και χρησιμοποιείται για εργασία, αναζήτηση πληροφοριών, σπουδές, οργάνωση, ακόμη και για προσωπικές και οικονομικές αποφάσεις.
Όσο όμως αυξάνεται η εμπιστοσύνη μας στα chatbots, τόσο μεγαλώνει και ένας κίνδυνος: να τους αποκαλύπτουμε περισσότερα προσωπικά στοιχεία από όσα πραγματικά χρειάζονται για να μας βοηθήσουν.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο όταν η συζήτηση αφορά χρήματα. Έρευνα της TD Bank δείχνει ότι το ποσοστό των Αμερικανών που χρησιμοποιούν AI για τη διαχείριση των προσωπικών τους οικονομικών αυξήθηκε από 10% σε 55% μέσα σε έναν χρόνο. Στη Gen Z το ποσοστό φτάνει το 77%, ενώ στους Millennials το 72%.
Τα στοιχεία που δεν πρέπει να πληκτρολογούμε ποτέ
Ο βασικός κανόνας είναι απλός: αν ένα στοιχείο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να ταυτοποιήσει εμάς ή να δώσει σε κάποιον πρόσβαση στα οικονομικά μας, δεν υπάρχει λόγος να το μοιραστούμε με ένα chatbot.
Ονοματεπώνυμο, διεύθυνση και αριθμοί ταυτοποίησης
Ονοματεπώνυμο, πλήρης διεύθυνση, αριθμός ταυτότητας, αριθμός κοινωνικής ασφάλισης, στοιχεία διαβατηρίου ή άλλοι μοναδικοί αριθμοί ταυτοποίησης δεν έχουν θέση σε μια συνομιλία με AI.
Ακόμη και όταν θέλουμε να ζητήσουμε βοήθεια για μια διαδικασία, μπορούμε να αντικαταστήσουμε τα πραγματικά στοιχεία με εικονικά ή γενικά δεδομένα.
Δεν χρειάζεται, για παράδειγμα, να γράψουμε ολόκληρο τον αριθμό ενός εγγράφου για να ρωτήσουμε πώς συμπληρώνεται μια αίτηση.
Πληροφορίες για τη δουλειά μας
Μπορεί να φαίνεται αθώο να αναφέρουμε πού εργαζόμαστε ή ποια ακριβώς είναι η θέση μας. Ωστόσο, όταν τέτοιες πληροφορίες συνδυάζονται με άλλα προσωπικά δεδομένα, δημιουργούν ένα πολύ πιο λεπτομερές ψηφιακό προφίλ.
Επιπλέον, λεπτομέρειες για τον εργοδότη, το τμήμα, τους συναδέλφους ή τις εσωτερικές διαδικασίες μιας εταιρείας μπορεί να αποτελέσουν πολύτιμο υλικό για στοχευμένες απόπειρες εξαπάτησης και phishing.
Για μια γενική συμβουλή, το chatbot δεν χρειάζεται να γνωρίζει το όνομα της εταιρείας μας.
Χρέη, λογαριασμοί και ακριβή οικονομικά στοιχεία
Η AI μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση οικονομικών εννοιών ή στη δημιουργία ενός γενικού πλάνου διαχείρισης χρημάτων. Δεν χρειάζεται όμως να γνωρίζει το ακριβές ύψος του δανείου μας, τον αριθμό του λογαριασμού μας ή κάθε λεπτομέρεια της οικονομικής μας κατάστασης.
Αν θέλουμε να πάρουμε μια γενική εικόνα, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε στρογγυλοποιημένα ή υποθετικά ποσά.
Για παράδειγμα, αντί να αποκαλύψουμε το ακριβές υπόλοιπο μιας οφειλής, μπορούμε να ρωτήσουμε: «Πώς θα μπορούσε κάποιος να διαχειριστεί ένα χρέος περίπου 20.000 ευρώ;».
Η AI θα μπορέσει να δώσει μια γενική κατεύθυνση χωρίς να γνωρίζει την πραγματική μας οικονομική ταυτότητα.
Αναλυτικές πληροφορίες για τις αγορές μας
Το ίδιο ισχύει για τις καθημερινές μας δαπάνες.
Το να γράψουμε ότι ξοδεύουμε περίπου 500 ευρώ τον μήνα για τρόφιμα είναι διαφορετικό από το να παραθέσουμε αναλυτικά πότε, πού και πόσα χρήματα ξοδέψαμε.
Ένα λεπτομερές ιστορικό αγορών μπορεί να αποκαλύψει συνήθειες, τοποθεσίες, προτιμήσεις και άλλες πληροφορίες που δεν θα θέλαμε να γνωρίζει ένας άγνωστος.
Φορολογικές δηλώσεις και προσωπικά έγγραφα
Ίσως το μεγαλύτερο λάθος είναι να ανεβάζουμε ολόκληρα έγγραφα επειδή θέλουμε από το AI να τα «διαβάσει» ή να τα συνοψίσει.
Φορολογικές δηλώσεις, τραπεζικά έγγραφα, μισθοδοσίες, ασφαλιστικά έγγραφα, συμβόλαια και άλλα αρχεία μπορεί να περιέχουν δεκάδες στοιχεία που οδηγούν άμεσα στην ταυτοποίησή μας.
Ακόμη και αν έχουμε καλύψει μερικά από αυτά, δεν πρέπει να θεωρούμε αυτόματα ότι ολόκληρο το έγγραφο έχει καταστεί ανώνυμο.
Η ασφαλέστερη πρακτική είναι να αφαιρούμε τα προσωπικά στοιχεία πριν από οποιαδήποτε μεταφόρτωση — και, όπου δεν υπάρχει πραγματική ανάγκη, να μην ανεβάζουμε το έγγραφο καθόλου.
Το AI δεν είναι άνθρωπος – κι όμως συχνά του μιλάμε σαν να είναι
Υπάρχει ένας ακόμη κίνδυνος που δεν αφορά μόνο την τεχνολογία, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο εμείς οι ίδιοι συμπεριφερόμαστε.
Επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Online Information Review εξέτασε το λεγόμενο «παράδοξο της ιδιωτικότητας»: το γεγονός ότι οι άνθρωποι ανησυχούν για τα προσωπικά τους δεδομένα, αλλά την ίδια στιγμή συνεχίζουν να τα μοιράζονται.
Η έρευνα, στην οποία συμμετείχαν 480 χρήστες, καταλήγει ότι η αίσθηση οικειότητας και εμπιστοσύνης που δημιουργούν τα chatbots μπορεί να επηρεάσει την απόφαση κάποιου να αποκαλύψει προσωπικές πληροφορίες. AAbleSci+1
Με απλά λόγια, επειδή το chatbot μας απαντά με φυσικό και φιλικό τρόπο, ξεχνάμε ότι δεν μιλάμε σε έναν άνθρωπο.
Και αυτή ακριβώς η αίσθηση οικειότητας μπορεί να μας κάνει πιο απρόσεκτους.
Πόσο ασφαλή είναι τελικά τα δεδομένα που μοιραζόμαστε;
Το ζήτημα δεν είναι ότι κάθε πληροφορία που γράφουμε σε ένα chatbot θα καταλήξει στα χέρια κάποιου απατεώνα. Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι οι πρακτικές διαχείρισης δεδομένων διαφέρουν ανά πλατφόρμα και συχνά είναι δύσκολο για τον χρήστη να καταλάβει τι ακριβώς συμβαίνει με τις συνομιλίες του.
Μελέτη ερευνητών του Stanford που εξέτασε τις πολιτικές απορρήτου έξι μεγάλων εταιρειών AI διαπίστωσε σημαντικές ανησυχίες σχετικά με τη χρήση των συνομιλιών, τη διατήρηση δεδομένων και τη δυνατότητα αξιοποίησής τους για την εκπαίδευση ή βελτίωση μοντέλων.
Την ίδια στιγμή, οι ίδιες οι εταιρείες έχουν διαφορετικές πολιτικές και διαφορετικές επιλογές για τους χρήστες. Για παράδειγμα, η OpenAI αναφέρει ότι σε υπηρεσίες για ιδιώτες μπορεί να χρησιμοποιεί περιεχόμενο για την εκπαίδευση μοντέλων, ενώ παρέχει επιλογές εξαίρεσης και τη δυνατότητα χρήσης Temporary Chat, όπου οι συνομιλίες δεν χρησιμοποιούνται για εκπαίδευση των μοντέλων.
Άρα, δεν αρκεί να θεωρούμε ότι «το AI είναι ασφαλές» ή «το AI δεν είναι ασφαλές». Πρέπει να γνωρίζουμε την πολιτική της υπηρεσίας που χρησιμοποιούμε και, κυρίως, να περιορίζουμε εξαρχής τις πληροφορίες που μοιραζόμαστε.
Πώς να χρησιμοποιούμε την AI χωρίς να εκθέτουμε την ιδιωτικότητά μας
Η λύση δεν είναι να σταματήσουμε να χρησιμοποιούμε την τεχνητή νοημοσύνη. Είναι να τη χρησιμοποιούμε πιο έξυπνα.
Μπορούμε να ζητήσουμε συμβουλές για τη διαχείριση ενός χρέους χωρίς να αποκαλύψουμε το όνομα της τράπεζας ή τον αριθμό του δανείου. Μπορούμε να ζητήσουμε βοήθεια για έναν προϋπολογισμό χρησιμοποιώντας ενδεικτικά ποσά. Μπορούμε να ζητήσουμε να μας εξηγήσει ένα φορολογικό ζήτημα χωρίς να ανεβάσουμε ολόκληρη τη φορολογική μας δήλωση.
Παράλληλα, αξίζει να ελέγχουμε τις ρυθμίσεις απορρήτου κάθε υπηρεσίας, να γνωρίζουμε αν υπάρχει δυνατότητα εξαίρεσης από την εκπαίδευση των μοντέλων και να χρησιμοποιούμε, όπου προσφέρεται, λειτουργίες προσωρινών συνομιλιών. OOpenAI
Ο πιο απλός κανόνας, πάντως, είναι και ο πιο χρήσιμος:
Μην δίνετε σε ένα chatbot πληροφορίες που δεν θα δίνατε σε έναν άγνωστο.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να γίνει ένας εξαιρετικά χρήσιμος σύμμαχος. Δεν χρειάζεται όμως να γνωρίζει ποιοι είμαστε, πού μένουμε, πού εργαζόμαστε, πόσα χρωστάμε ή πόσα χρήματα έχουμε για να μας βοηθήσει.
