Από σήμερα εφαρμόζεται το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ), με το οποίο αλλάζουν οι κανόνες για τη χωροθέτηση νέων έργων και σταθμών αποθήκευσης σε όλη τη χώρα.
Η ρύθμιση έρχεται να αντικαταστήσει το πλαίσιο που ίσχυε από το 2008 και, σύμφωνα με το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, βάζει πιο σαφή όρια στις περιοχές όπου μπορούν να αναπτυχθούν ΑΠΕ και στις ζώνες που πρέπει να μείνουν εκτός.
Το νέο μοντέλο χωρικού σχεδιασμού συνδέεται με τους ενεργειακούς στόχους της χώρας έως το 2050 και διαμορφώθηκε μετά από δημόσια διαβούλευση, καθώς και τις γνωμοδοτήσεις του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας και του ΚΕΣΥΧΩΘΑ.
Οι περιοχές όπου μπαίνει φρένο στα νέα φωτοβολταϊκά
Για τους νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς προβλέπεται ενιαίο καθεστώς αποκλεισμού σε ολόκληρη τη χώρα. Η εγκατάσταση δεν θα επιτρέπεται σε προστατευόμενες περιοχές Natura 2000, σε δάση και δασικές εκτάσεις, σε υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους, σε εθνικούς δρυμούς, μνημεία της φύσης και αισθητικά δάση, σε Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, σε περιοχές προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς, σε προστατευόμενες αναβαθμίδες, σε Περιοχές Άνευ Δρόμων και σε ακτές κολύμβησης.
Μετά τη δημόσια διαβούλευση, στις ζώνες αποκλεισμού προστέθηκαν επίσης ιστορικοί τόποι, αρχαία και νεότερα προστατευόμενα μνημεία, καθώς και περιοχές με πηγές υδροληψίας νερού ανθρώπινης κατανάλωσης. Για τα πλωτά φωτοβολταϊκά, αποκλείονται επιπλέον καταδυτικά πάρκα, νεότερα ναυάγια, περιοχές αγκυροβολίας και τεχνητά υποβρύχια αξιοθέατα.
Μία από τις πιο σημαντικές αλλαγές αφορά το αποτύπωμα των νέων εγκαταστάσεων. Για πρώτη φορά θεσπίζεται οριζόντιο ανώτατο όριο κάλυψης σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας, το οποίο ορίζεται στο 1,5% της συνολικής έκτασής της. Σύμφωνα με το υπουργείο, ο στόχος είναι να προστατευθούν το τοπίο και η αγροτική γη και να διατηρηθεί η ισορροπία ανάμεσα στις διαφορετικές τοπικές χρήσεις.
Αυστηρότερο πλαίσιο για τα αιολικά πάρκα
Αλλαγές προβλέπονται και για τους νέους αιολικούς σταθμούς. Μεταξύ των περιοχών όπου δεν επιτρέπεται η εγκατάστασή τους περιλαμβάνονται η Αττική και η Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης, περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, υγρότοποι Ραμσάρ και μικροί νησιωτικοί υγρότοποι, Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους και πυρήνες εθνικών δρυμών, συγκεκριμένες ζώνες προστασίας της φύσης, Περιοχές Άνευ Δρόμων και ακτές κολύμβησης.
Περιορισμοί ισχύουν επίσης για νησιά μικρότερα των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, με ορισμένες εξαιρέσεις, αλλά και για εκτός σχεδίου περιοχές όπου προβλέπονται χρήσεις τουρισμού και αναψυχής. Μετά τη διαβούλευση, αποφασίστηκε ακόμη ότι νέα αιολικά δεν θα εγκαθίστανται στις περιοχές των κατηγοριών Α και Β του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό.
Στις ζώνες αποκλεισμού προστέθηκαν επίσης οι απάτητες παραλίες, ιστορικοί τόποι, προστατευόμενα αρχαία και νεότερα μνημεία και περιοχές υδροληψίας.
Οι ειδικοί κανόνες για τα νησιά
Για τον νησιωτικό χώρο θεσπίζονται ξεχωριστές ρυθμίσεις. Στην αδειοδότηση των αιολικών θα απαιτείται ειδική μελέτη τοπίου, η οποία θα εξετάζει το μέγεθος του έργου, τον χαρακτήρα του τοπίου και τις επιπτώσεις στις θέες. Το ανώτατο επιτρεπόμενο ποσοστό κάλυψης από αιολικούς σταθμούς στα νησιά διατηρείται στο 4% της έκτασης ανά Δημοτική Ενότητα.
Για τις ορεινές νησιωτικές περιοχές προβλέπεται αξιολόγηση κατά περίπτωση, με βάση τα ιδιαίτερα μορφολογικά, οικολογικά και τοπικά χαρακτηριστικά. Στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας Natura 2000 για την ορνιθοπανίδα, τα αιολικά θα μπορούν να εγκαθίστανται μόνο κατ’ εξαίρεση, εφόσον η εγκατάσταση προβλέπεται ρητά στην εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και το αιολικό δυναμικό της περιοχής ξεπερνά τα 7,5 μέτρα ανά δευτερόλεπτο.
Παράλληλα, σε Δημοτικές Ενότητες όπου το μέσο αιολικό δυναμικό είναι κάτω από 4 m/s, θα μπορεί κατ’ εξαίρεση να επιτρέπεται αιολικό πάρκο εφόσον στη συγκεκριμένη θέση αποδεικνύεται δυναμικό άνω των 7,5 m/s. Σε αυτή την περίπτωση απαιτείται πιστοποιημένη μέτρηση που θα υποβάλλεται στη ΡΑΑΕΥ, ενώ τα έργα δεν θα μπορούν να ξεπερνούν το 1% της φέρουσας ικανότητας της Δημοτικής Ενότητας.
Οι ρυθμίσεις δεν περιορίζονται σε ήλιο και άνεμο
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό δεν αφορά μόνο φωτοβολταϊκά και αιολικά. Επικαιροποιεί επίσης τους κανόνες για βιοαέριο, βιομεθάνιο, βιομάζα, γεωθερμία και μικρά υδροηλεκτρικά έργα.
Την ίδια ώρα, εκπονείται μαζί με τα νέα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια για τον Τουρισμό και τη Βιομηχανία, με στόχο τη δημιουργία ενός ενιαίου μοντέλου χωρικού σχεδιασμού, όπως αναφέρει το υπουργείο.
Οι τοποθετήσεις Παπασταύρου και Τσάφου
Ο Σταύρος Παπασταύρου υπογράμμισε ότι το νέο πλαίσιο επιχειρεί να βάλει σαφείς κανόνες στην ανάπτυξη των ΑΠΕ. «Καθορίζουμε με σαφήνεια τις περιοχές όπου μπορούν να αναπτύσσονται έργα ΑΠΕ, αλλά και εκείνες που πρέπει να προστατεύονται. Συνδυάζουμε την ανάπτυξη των ΑΠΕ με την προστασία του περιβάλλοντος και των τοπικών κοινωνιών», ανέφερε.
Ο υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στην Αττική και τη μητροπολιτική περιοχή της Θεσσαλονίκης, σημειώνοντας ότι αποκλείεται η εγκατάσταση ΑΠΕ σε εκτάσεις που επλήγησαν από πυρκαγιές. Πρόσθεσε επίσης: «Στόχος μας είναι να παράγουμε περισσότερη ελληνική ενέργεια από τον ήλιο και τον άνεμο, ενισχύοντας την ενεργειακή μας αυτονομία και εξασφαλίζοντας πιο προσιτές τιμές για νοικοκυριά και επιχειρήσεις».
Από την πλευρά του, ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος χαρακτήρισε το ΕΧΠ-ΑΠΕ «σημαντικό ορόσημο» και τόνισε ότι επιτρέπει στη χώρα να συνεχίσει την ανάπτυξη της ηλιακής και αιολικής ενέργειας «με αυστηρότερους κανόνες» για την προστασία του περιβάλλοντος και την ενίσχυση της κοινωνικής συναίνεσης.
Το επόμενο διάστημα μένει να φανεί πώς θα εφαρμοστούν στην πράξη οι νέοι περιορισμοί και οι εξαιρέσεις, ιδιαίτερα στις νησιωτικές περιοχές και στις ζώνες όπου η αδειοδότηση συνδέεται πλέον με πιο συγκεκριμένα χωρικά και περιβαλλοντικά κριτήρια.
